Geçen hafta Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te Türkiye’ye ait bir kargo uçağı düştü, olayda en az 37 kişi hayatını kaybetti. Olay aynı zamanda bölgede en önemli havacılık kazasıydı.

Kırgızistan sağlık bakanlığı yaptığı açıklamada, Türkiye’ye ait olan söz konusu kargo uçağı kötü hava şartları yüzünden Manas havaalanına yakın bir köyün üzerine düştü ve en az 15 evin yıkımına yol açtı. Olayda hayatını kaybedenlerin önemli bir bölümünü köylüler oluşturuyordu..

Boeing 747 tipi kargo uçağı iniş sırasında sis yüzünden ve görüş mesafesi yeterli olmadığı için yere çakıldığı belirtildi.

Havaalanı yetkililer kargo uçağının Hong Kong’dan İstanbul seferini yaparken, Manas havaalanına iniş yaptığı sırada bu kaza yaşandığını belirtti.

Türkiye kargo uçağının Manas havaalanına yakın bir köyün üzerine düşme haberi yayımlandıktan sonra olayı araştırmak üzere Rusya, Türkiye ve Kırgızistan’dan oluşan üçlü bir heyet  kuruldu. Kırgızistan Başbakan birinci yardımcısı uçağın düşmesi pilot hatasından olabileceğini açıkladı.

Şimdi ise düşen kargo uçağının karakutusu incelenmek ve uçağın düşmesinin gerçek sebebini anlamak üzere Moskova’ya gönderildiği belirtildi.

Kırgızistan ulaştırma bakanlığı konu ile ilgili yaptığı açıklamada, uçağın karakutusunu merkezi Moskova’da bulunan devletler arası havacılık komisyonuna gönderdiklerini açıkladı.

Geçen hafta Kazakistan bir yandan Suriye krizinin çözümü için düzenlenecek müzakerelere ev sahipliği yapmaya hazırlarken, öbür yandan da bu ülkede çok sayıda yürütme yetkilisinin mali fesat ve yolsuzluk yüzünden görevden alındığı bildirildi. Bu bağlamda geçen hafta Kazakistan Cumhurbaşkanı özel kalem müdürlüğünde çalışan bazı görevlilerin gözaltına alındığı belirtildi. Söz konusu çalışanların görevini ve mekiini kötüye kullanmak ve mali fesat ve rüşvet gibi suçlarla suçlanıyor.

Gözaltına alınanların arasında Kazakistan Cumhurbaşkanı özel kalem müdürü yardımcısı Bağlan Meylibayev de göze çarpıyor Meylibayev 6 yıldan beri özel kalem müdürü yardımcılığı görevini yürütüyor ve Kazakistan’da önemli bir şahsiyeti sayılıyordu.

Aslında orta Asya cumhuriyetlerinde yürütme kurumlarında üst düzey yetkililerin benzer suçlardan ötürü görevden alınması, bu cumhuriyetleri yöneten liderlerin çok eski geleneklerinden biri sayılır bu yüzden görevini ve mevkiini kötü kullananlara karşı bu tutum ve özellikle adı mali fesat ve yolsuzluklara karışanların görevden alınması orta Asya cumhuriyetlerinde başka ülkelere kıyasla daha çok göze çarpan bir uygulamadır. Dolaysıyla bu ülkelerde yetkililerin bu tür sebeplerden ötürü görevden alınması bir nevi liderlerin ülkelerini yönetme konusunda hassasiyetini sergiliyor. Gerçi bu tarz bir yaklaşım ilk etapta kamuoyu tarafından olumlu karşılanıyor gözükebilir, fakat bu tür davranışların mazisine bakıldığında, bazen bu görevden almaların mali fesat bahanesi ile yaşandığını, fakat gerçekte siyasi sebeplerden olduğu anlaşılıyor. Örneğin bu ülkelerde liderin düşüncesine aykırı hareket etmek veya muhalefette bulunmak veya liderlerin verdikleri emirleri yerine getirmemek, yürütme kurumlarında görevden alınmalara sebep olabiliyor, gerçi gerçek sebepler yıllar sonra ifşa ediliyor.

Geçen hafta Özbekistan’ın yeni Cumhurbaşkanı Şevket Mir Ziyayev, bakanlar kurulu oturumunda bazı tanınmış yetkililerin ve bu ülkenin önde gelen büyük ticari firma başkanlarının faaliyetlerinden memnun  olmadığını belirterek onları sorguladı, cezalandırdı ve hatta bazılarını görevden aldı. Özbekistan Başbakan yardımcısı, Öz Neft Mehsulat firmasının Başkanı, Öz Eltek Sanaat firması Başkanı, Mir Ziyayev tarafından cezalandırılan veya görevden alınan bazı yetkililerdi. Mir Ziyayev ayrıca diğer bazı devlet yetkililerinin faaliyetlerini de eleştirerek herkes mevcut süreçte ilerlemeye yönelik büyük hedeflerin belirlendiğini idrak ederek hareket etmeleri gerektiğini anlamaları gerektiğini, aksi takdirde bu hedeflere ulaşamayacaklarını vurguladı.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Mir Ziyayev bakanlar kurulu oturumunda yeni şartlarda faaliyet için izlenen eski yöntemlerin bir kenara bırakılması ve böylece yeni yönetim tarzı ile toplumu belirlenen hedeflere doğru taşımak gerektiğini belirtti.

Gerçekte Şevket Mir Ziyayev Özbekistan’da Cumhurbaşkanı seçilerek yürütme kurumunun başına geçtiği günden beri iç ve dış siyaseti yeniden tanımlamaya başladı. bu yüzden Mir Ziyayev, Özbekistan’ın iç arenasında bazı değişiklikleri uygulamak sureti ile ülkeyi yeniden inşa etmeyi ve toplumun iktisadi ve sosyal yapısını yenilemeyi amaçlıyor. Mir Ziyayev bu hedefine ulaşmak için bundan önce de ülkenin yürütme kurumunda yer alması itibarı ile tüm yetkilileri ve hareketlerini ve uygulamalarını titizlikle gözetim altında tutuyor.

Ancak Mir Ziyayev’in iktisadi ve sosyal programlarının uygulanmasında hala cevap bekleyen soru şu ki acaba Mir Ziyayev ülkesinin bağımsızlıktan sonraki yıllarda değişmeyen altyapısı gözetilerek bunca aniden ortaya çıkan yenileme programlarını kaldırabilecek kapasiteye sahip midir? Yoksa bu hedeflere ulaşmak için yürütme kurumlarında ve ülkenin siyasi ve iktisadi ve sosyal yapısında daha geniş çaplı değişimler mi yapmak gerekir?

Geçen hafta Türkmenistan petrolünün Gürcistan toprakları üzerinden tüketici piyasalarına transitinin yeniden başlaması, Hazar denizinin iki kıyısında yer alan cumhuriyetlerin iktisadi işbirliği ve faaliyetlerinin gelişmesi bakımından en önemli haberlerden biri oldu.

Türkmenistan ve Gürcistan yetkilileri geçen hafta Türkmenistan’ın 4.5 milyon ton ham petrolünün Gürcistan üzerinden uluslararası piyasalara sürülmesi iki ülkenin gündemindeydi. Bu anlaşma iki ülke yetkililerinin uzun süren müzakereleri ve istişarelerinin ardından sağlandı ve sonunda petrol transiti anlaşmasının imzalanması sonuçlandı. Anlaşmaya göre önümüzdek üç yılda her yıl Türkmenistan’ın 1.5 milyon ton ham petrolü demiryolu üzerinden Gürcistan’a transit edilecek. Gürcistan ise üç yıl içinde Türkmenistan petrolünün transitinden 22 milyon dolar gelir elde etmeyi amaçlıyor.

Türkmenistan ham petrolünün Gürcistan üzerinden transiti, yedi yıl süren bir aksamanın ardından yeniden başlıyor. 2007 ve 2008 yıllarında Türkmenistan’ın ürettiği 200 bin ton ham petrol ve petrol ürünleri Gürcistan üzerinden transit edilmişti.

Türkmenistan her yıl 12 milyon ton ham petrol ve 84 milyar metreküp doğalgaz üretiyor ve bu iki ürün bu orta Asya ülkesinin en önemli gelir ve döviz kaynağı sayılıyor. Türkmenistan ürettiği ham petrolü ve petrol ürünlerini ve petro kimya ürünlerini Hazar denizi üzerinden ve Azerbaycan ve Gürcistan Cumhuriyeti toprakları aracılığı ile uluslararası piyasalara ihraç ediyor.

Geçen hafta Kırgızistan Cumhurbaşkanı ile Özbekistan Başbakan yardımcısı ikili ilişkileri ve iki ülke arasındaki ortak sınırların işaretlenmesi konusunda koordinasyon sağlanması için bir araya geldi. Görüşmenin Bişkek ve Taşkent ilişkilerinde bir dönün noktası olabileceği belirtildi. Nitekim görüşmede Kırgız lider iki ülkenin ortak sınırları işaretleme yönündeki çalışmalar hakkında bilgilendirildi.

Görüşmede Kırgızistan Cumhurbaşkanı Atambayev ve Özbekistan Başbakan yardımcısı Ekermov iki ülke arasındaki işbirliğini ve ortak konuları masaya yatırdı.

Son üç ayda Kırgızistan ve Özbekistan arasındaki siyasi ilişkiler uzun bir süre duraksamanın ardından karşılıklı heyetlerin ziyareti ile yeniden canlandığı gözleniyor.