Geçen hafta Kırgızistan parlamentosu Başkanı Çinibay Tursun Beykov üst düzey siyasi ve iktisadi bir heyet başkanlığında Tahran’a geldi.

Kırgız yetkili Tahran’da İranlı mevkidaşı Ali Laricani ve bazı bakanlar ve İran ticaret odası Başkanı ile görüştü.

Kırgızistan parlamentosu Başkanı Tursun Beykov İran’a yaptığı üç günlük ziyareti sırasında Mazandaran eyaletine de gitti ve bu eyaletin sanayi tesislerini yakından inceledi.

İran ve Kırgızistan siyasi, iktisadi, ticari, kültürel ve bilimsel alanlar gibi çeşitli alanlarda iyi ilişkileri olan iki ülkedir. İran ve Kırgızistan meclis başkanlarının görüşmesinde de iki ülke arasında siyasi, iktisadi, kültürel ve sosyal işbirliğini geliştirme yolları ele alındı.

Görüşmede Kırgız yetkili Tursun Beykov iki ülke arasında ticaret hacmi yeterli düzeyde olmadığını belirterek İran ve Kırgızistan arasında doğrudan uçak seferlerinin başlaması ve İranlı vatandaşlara vize kolaylığı sağlanması ve böylece ticari işbirliğinin geliştirilmesi ve tarım, ticaret, enerji ve turizm alanlarında işbirliğinin gelişmesine katkı sağlanmasını istedi.

Görüşmede Laricani de iki ülkenin ilişkilerinin dostane mahiyetine işaretle parlamentolararası işbirliğinin geliştirilmesine vurgu yaptı ve İran, parlamenter demokrasi yolunda ilerleyen ülkelerle ilişkilerini geliştirmekten yana olduğunu ifade etti.

Geçen hafta AB’nin orta Asya cumhuriyetleri özel temsilcisi Peter Burian iki günlük bir ziyaret çerçevesinde Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’e geldi. Burian’ın Kırgızistan’a yaptığı ziyaretin amacı AB ile Bişkek arasında işbirliğini geliştirmek için ikili diyaloğu sürdürme şeklinde açıklandı. Bu yüzden Burian Bişkek ziyareti sırasında merkezi seçim komisyonu Başkanı Nurcan Şayeldabekava ve Dışişleri Bakanı ve bazı milletvekilleri ile bir araya geldi. Burian ayrıca Kırgızistan’ın üst düzey diplomatları ve bu ülkede bulunan bazı uluslararası kurum ve kuruluşların temsilcileri ile de görüştü.

AB temsilcisi Burian geçen yılın Kasım ayında da Kırgızistan’a bir ziyaret gerçekleştirmişti. Burian önceki ziyaretinde “orta Asya bölgesinde radikalizm ve şiddeti önlemek, sorunlar ve toplumda tepkileri” başlıklı bölgesel bir konferansa katılmıştı.

AB temsilcisi Burian Kırgızistan’dan sonra da Özbekistan’ı ziyaret etti ve Taşkent yetkilileri ile ikili ilişkileri geliştirme yollarını masaya yatırdı. Burian’ın Taşkent ziyaretinin amacı ise Özbek yetkililerin yanı sıra bu ülkenin medeni toplumu temsilcileri ve işadamları ile görüşme şeklinde açıklandı.

Özbekistan ve AB’nin ikili ilişkileri 1 Temmuz 1999 yılında imzalanan işbirliği belgesi çerçevesinde başladı. Ocak 2011’de Özbekistan ve AB enerji alanında ikili işbirliği üzerine bir işbirliği protokolü imzaladı. Bu protokol AB firmalarının yakıt ve enerji komplekslerini yenileme ve enerjide tasarruf sağlayan teknolojileri kullanma ve ulaştırma ve transit koridorunu geliştirme yönünde Özbekistan’da faaliyet yürütmelerini kolaylaştırıyordu. Özbekistan Dışişleri Bakanılığının raporuna göre Özbekistan ve AB arasında siyasi ilişkiler 16 Kasım 1994 tarihinde başladı ve Özbekistan’ın Brüksel büyükelçiliği de Ocak 1995’ten sonra faaliyete geçti.

Amerika Dışişleri Bakanlığı bu ülkenin başkanına Avrupa, Avrasya ve orta Asya bölgelerinde 20 ülkeye verilen mali desteğin kesilmesini öngören bir öneri sundu. Bu ülkelerin arasında Kırgızistan, Kazakistan ve Türkmenistan da yer alıyor. Öneriye göre Amerika’nın Ermenistan, Azerbaycan cum., beyaz Rusya, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkmenistan’a verdiği mali destek tamamen kesiliyor.

Amerika Dışişleri Bakanlığı önerisinde Tacikistan ve Moldova’ya verilen mali desteğin kısıtlamasını talep ediyor. Böylece Amerika yönetimi dış politika alanında harcadığı paraları güncelleştirmeye çalışıyor.

Bundan önce Batı medyası Amerika yönetiminin 2018 yılı için sunduğu federal bütçe taslağından askeri bütçenin 54 milyar dolar artmasını önerdiğini duyurmuştu.

Geçen hafta Özbekistan Dışişleri Bakanı Abdulaziz Kamilov ve Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüd Çavuşoğlu iki ülke arasında başlayan siyasi istişarelerin sekizinci turunda iki ülkenin Dışişleri Bakanlıkları arasında 2017 ve 2018 yılları için işbirliğini geliştirme yönünde bir anlaşma imzaladı. İki taraf ayrıca  siyasi, diplomatik, iktisadi, ticari, yatırım, turizm ve kültürel gibi çeşitli alanlarda müzakere etti.

Geçen hafta Özbekistan ve Rusya’nın üst düzey askeri yetkilileri radikalizm ve terörle ortak mücadele çerçevesinde bir araya geldi. Rusya genel kurmay Başkanı Valeri Grasimov 6. Uluslararası Moskova güvenlik konferansının kulisinde Özbek mevkidaşı Şevket Nurmetov’la bir araya geldi. Görüşmede iki taraf radikal ve terör örgütlerinden gelen tehditlerle mücadele yollarını geliştirmeyi ele aldı. İki taraf ayrıca iki ülke arasında askeri ve teknik alanlarda ikili işbirliğinin ufkunu konuştu.

Moskova ve Taşkent, bölgede ve dünyada tırmanan terör eylemleri uluslararası aktörlerin bu şom olgu ile mücadele alanında işbirliği zaruretini kaçınılmaz hale getirdiğine inanıyor. Moskova’da düzenlenen 6. Uluslararası güvenlik konferansı da bu çerçevede değerlendiriliyor.

Konferansa bölge ülkelerinin savunma bakanları, savunma Bakanı yardımcıları, genel kurmay başkanları ve askeri uzmanları katıldı. Konferansın ana gündemi ise terörle mücadeleydi. Konferansa katılanlar terörle mücadelede uluslararası dayanışmayı  ve terörle mücadele stratejisini masaya yatırdı.

Geçen hafta Avrasya iktisadi komisyonu basın bürosu, Avrasya iktisadi birliğine üye ülkelerin arasında güven duygusunu geliştirmek amacıyla yeni bilgi alış veriş sisteminin planından söz etti. Avrasya iktisadi birliği iç piyasalardan sorumlu Bakanı Karin Minasiyan konu ile ilgili yaptığı açıklamada, bu planın üye ülkelerin arasında bilgi alış verişi bağlamında yeni bir kültürün şekillenmesi bakımından önemli bir başlangıç noktası olduğunu kaydetti. Minasiyan, Avrasya iktisadi birliğinin devletleri ve toplumları arasında online hizmetlerin hayati önem arz ettiğini ve bu yüzden eyaletlerin arasında elektronik teamül ve güvenlik oluşturmak, Avrasya iktisadi komisyonunun anahtar hedeflerinden biri olduğunu  vurguladı. Minasiyan, esas öncelik tüm üye ülkelerin güvenlik ve elektronik imkanlara ulaşmasından ibaret olması gerektiğini ifade etti. Minasiyan bu durumda ve bu stratejinin ilk merhalesi hayata geçtiği zaman resmi yazışmalar ve ortak süreçlerin uygulanması ve kağıt üzerinde yazışmaların bedeli büyük ölçüde azalacağını vurguladı.

Avrasya iktisadi birliği hali hazırda Rusya, beyaz Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Ermenistan’dan oluşuyor. Bu ülkelerin toplam yüzölçümü 20 milyon kilometrekare ve toplam nüfusu 180 milyon kişi ve gayri safi milli hasılası da yılda yaklaşık 4 trilyon dolar kadardır.

Avrasya iktisadi birliği üyeleri ürünlerin ve sermayenin ve insan gücü ve hizmetlerin Avrasya sınırları dahilinde serbest dolaşımı üzerinde anlaşmaya varmıştır. Avrasya iktisadi birliği üyeleri ayrıca enerji, sanayi, tarım ve taşımacılıkta ortak politika yürüteceklerini belirtiyor.

Geçen hafta Tacikistan savunma bakanlığı, zorunlu askerlik hizmeti için alternatif bir plan hazırlayarak incelemek üzere hükümete sundu.

Tacikistan savunma Bakanı Şir Ali Mirza, ülkesinin parlamentosunda zorunlu askerler yasasının incelenmekte olduğunu belirterek savunma bakanlığı orduda zorunlu askerliğin alternatif planı hazırladığını ve incelemek üzere hükümet sunduğunu belirtti.

Tacikistan savunma Bakanı Mirza, alternatif planın esas sorunu yüksek bedeli olduğunu vurguladı.

Tacik parlamenter Abdulhalim Gaffarov ise orduda zorunlu askerlik yapmak istemeyen gençlerin savunma bakanlığına belli bir bedel ödemeleri gerektiğini açıkladı. Gaffarov, Tacikistan ordusunda zorunlu askerlik süresi iki yıldan bir yıla indirileceğini, alternatif planda Tacik gençler iki yıl orduda askerlik yapmak yerine çeşitli kamu kurumlarında hizmet verebileceklerini ve alacakları maaşın bir bölümünü ordunun mali ihtiyacını karşılamak üzere savunma bakanlığına ödeyeceklerini ifade etti.

Bu arada son yıllarda Tacikistan ordusunda askerlerin şiddet uygulamaları ve gençlerin zorla orduda askerlik yaptığı hakkında bazı raporlar dikkat çekiyor. Bu yüzden Tacik gençler orduda askerlik yapmak istemiyor ve okulları bitince göç ediyor.

Tacikistan’da zorunlu askerlik için yılda iki kez gençler askere alınıyor. İlkbahar ve sonbaharda asker alımında her defasında 18 ila 27 yaş grubunda yer alan 15 ila 16 bin genç askere alınıyor.