Geçtiğimiz hafta Irak Kürt bölgesel yönetiminin düzenlediği ayrılık referandumu ağırlıklı olarak Türkiye gündeminin ana başlıklarını oluşturdu ancak Berlin - Ankara hattında devam eden gerilim ve Türkiye genelinde yaşanan bazı olaylar bugünkü sohbetimizde ele alınacak.

Ulusal, bölgesel ve uluslararası tepki ve itirazlara rağmen Irak Kürt Bölgesel Yönetimi geçtiğimiz hafta ayrılık referandumunu düzenledi. Bölgede önemli gelişmeler yaşandığı bir sırada ayrılık referandumunun düzenlenmesi soru işaretlerine yol açtı. Terör örgütü IŞİD yolun sonuna gelirken, Irak hükümetini zayıflatma ve Irak'ın bütünlüğünü parçalamaya yönelik her türlü fırsat sağlamanın anlamı yeni bir münakaşa ve savaş fitilini yakmak için fitneciler ve fırsat kollayanlara yeşil ışık yakmak olur. Yaşanan gelişmeler ve olaylar da, referandumun bölgede yeni bir münakaşa için zemin sağlayacağını gösteriyor.

Geçen hafta referandum öncesi Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Kuzey Irak gündemiyle olağanüstü toplandı. Hükümete Suriye ve Irak'a asker gönderme yetkisi veren tezkerenin süresinin uzatılması görüşmeye başladı. Yapılan görüşmeler sonucunda Irak-Suriye tezkeresi TBMM'de kabul edildi.

Hükümet adına konuşan Türkiye Milli Savunma Bakanı Canikli, "Bu referandum bizim için hiçbir zaman kabul edilmeyecektir" dedi. MHP adına konuşan Grup Başkanvekili Erkan Akçay, "Bu korsan referandum iş işten geçmeden iptal edilmelidir" dedi.

HDP'li Baydemir'in konuşmasında kullandığı "AKP-MHP şer odakları ittifakları" ifadesi gerginliğe yol açtı. Ardından CHP'li Öztürk Yılmaz ile AKP'li Volkan Bozkır arasında tartışma çıktı. CHP'li Altay'dan hükümete "Askeri seçeneği düşünmeyin" çağrısı geldi. Yapılan konuşmaların ardından tezkere kabul edildi.

Konuyla ilgili siyasilerden gelen tepkiler de çok dikkat çekiciydi. Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, katıldığı canlı yayında bölgesel gelişmelere ilişkin yatığı açıklamada; Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY)nin  düzenlediği ayrılık referandumuna tepki göstererek; "Barzani'nin asıl derdi kendi başkanlığını yürütmek. Şu anda belli olmayan bir süreç uzun zamandır bölgesel yönetimin başkanlığını yürütüyor ve seçim olsa başkanlığını kaybedeceğini biliyor." ifadesini kullandı.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nin düzenlediği ayrılık referandumuna tepki gösterdi.

Erdoğan IKBY yetkililerine seslenerek, Siyonist rejim bayrağının bölgede göndere çekilmesinin Kürt halkı ve yetkililerini kurtarmayacağını vurguladı.

Erdoğan açıklamasında, ayrılık referandumunun Irak anayasasına aykırı olduğu için hukuken hiçbir değeri olmadığını belirterek, Siyonist rejim hariç, hiçbir uluslararası örgüt veye ülkenin referanduma destek vermediğini hatırlattı.

*******

Geçen hafta Irak Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada Türkiye ile ortak manevralara başlandığı bildirildi.

Bunun ardından Irak Savunma Bakanlığı, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) 8 gündür Silopi-Habur bölgesinde gerçekleştirilen operasyonuna ilişkin olarak "Türkiye ile sınırda ortak manevralara başladık." açıklamasında bulundu.

 Irak Savunma Bakanlığı'nın yazılı açıklamasında sözlerine yer verilen Genelkurmay Başkanı Osman Ganimi, "Türkiye ile Irak sınırında, ortak geniş çaplı, askeri tatbikat başladı" ifadelerini kullandı.

Genelkurmay Başkanlığı'ndan yapılan açıklamada "Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından 18 Eylül'den itibaren Silopi/Habur bölgesinde icra edilmekte olan tatbikatın üçüncü safhasına 26 Eylül tarihinde başlanacaktır. Tatbikatın bu safhası, bugün akşam saatlerinde bölgeye intikal eden Irak Silahlı Kuvvetlerine bağlı birlik ve unsurların da katılımıyla birleşik olarak icra edilecektir." denildi.

TSK web sitesinden de Türk ve Irak askerlerinin birlikte fotoğrafları yayınlandı. Irak ordusu askerleri Silopi tatbikatına katılmak üzere Türkiye'ye ulaştı.

Öte yandan Irak'ın kuzeyinden yayın yapan Rudaw TV, K24, Waar TV kanalları Türksat yayınlarından çıkarıldı. Ayrıca Türkiye'nin başkenti Ankara'da yüzlerce kişinin katılımıyla düzenlenen eylemde Irak Kürdistan bölgesinde düzenlenen referandum protesto edildi.

Geçen hafta ayrıca Türkiye hava yolları, referanduma tepki olarak Irak Kürdistan bölgesine giden bütün uçuşları iptal etti. Türkiye yönetimi de Kuzey Irak’a açılan Habur kara sınırını kapattı. Türkiye yönetimi bu kararı, Kuzey Irak’ta referandum düzenlenmesinin ardından aldı.

Bundan önce de İran dün Kuzey Irak’a tüm uçak seferlerini durdurdu ve hava sahasını da bu bölgeye giden uçaklara kapattığını ilan etti.

*****

Berlin ve Ankara arasındaki siyasi ihtilafın artması ardından Almanya hükümeti, Türkiye’ye yönelik ekonomik baskıyı artırma amacıyla Alman şirketlerini desteklemek amacıyla kurulan Hermes kredi ve yatırım garantilerine üst sınır getirdi. MDR’ye konuşan Almanya Başbakanı Angela Merkel, “Ekonomik yaptırımların devamının gelebileceğini” ifade etti.Bültenimize konuyla ilgili raporumuzla devam ediyoruz.

Alınan bilgilere göre Alman şirketlerine yönelik Hermes garantileri 1.5 milyar euro ile sınırlandırılacak. Alman hükümetinin bu adımı, Türkiye'ye yönelik ekonomik baskıyı artırmak üzere attığına dikkat çekilirken, Türkiye için Hermes garantileri hacminin 2015'te 2.1 milyar euro olduğunu, 2016'da 1.1 milyar euro'ya düştüğü kaydediliyor. Hermes kredi ve yatırım garantileri, Alman ihracat şirketlerini yabancı iş ortaklarının ödemeleri aksatması durumunda doğacak zarara karşı korumayı amaçlıyor.

Almanya hükümetinin bu kararı esasında Türkiye'ye yönelik yeni bir ekonomik yaptırım sayılıyor. 

Ankara yönetimi ise Berlin'in endişe ve kaygılarına rağmen kendi tutumu üzerinde diretiyor.

Almanya hükümetinin aldığı yeni kararın ardından Türkiye'ye mal ihracatının büyük ölçüde düşeceği bekleniyor. Almanya Başbakanı Angella Merkel 16 Eylül tarihinde yaptığı açıklamada, Türkiye'de tutuklu bulunan Alman vatandaşlarının serbest kalmaları için Türkiye ile ekonomik münasebetlerini düşürmek için kararlı olduklarını ifade etmişti.

Alman siyaset uzmanı Peter Philippe, Türkiye siyasetçilerinin üslubunun değişmesi gerektiğini belirterek, Ankara yetkililerinin Almanya politikasını Nazi dönemine benzettikleri sürece, münasebetlerin en yüksek seviyeye çıkmasını beklememek gerektiğini bildiriyor.

Almanya Dışişleri Bakanı Sigmar Gabreil'in açıklamasına göre, Türkiye ve Alman münasebetleri gelinen noktada son senelerin en gergin dönemini yaşıyor.

Almanya ile Türkiye arasındaki anlaşmazlığın esas nedeni Almanya'ya Türkiye'de 15 Temmuz başarısız darbe girişimine ve ardından yaşanan gelişmelere yönelik ortaya koyduğu tutum ve yaklaşımıdır. Türkiye yönetimi, Almanya'nın başarısız darbe girişimine karışanları ve darbecileri destekleyenlere sahip çıktığını belirterek, Almanya'nın darbecilere karşı Ankara ile işbirliği yapmamasından rahatsızdır. Bu yüzden Ankara AB ve Almanya'ya karşı göç meselesi başta olmak üzere kendi baskı araç ve unsurlarını kullanıyor.

Buna karşı Almanya gibi Avrupalı ülkeler de Türkiye'yi 15 Temmuz başarısız darbe girişimini muhalif isimleri tasfiye etmek için istismar etmekle suçluyor.

Türkiye ile Almanya ve bazı diğer Avrupalı ülkeler ile ilişkilerinde yaşadığı gerilim yüzünden Türkiye'nin AB'ye üyelik ümidi her geçen azalıyor.

*******

Bugünkü sohbeimizi iki haberle noktalıyoruz. Geçen hafta İstanbul büyükşehir belediye başkanı Kadir Topbaş, dün itibariyle belediye başkanlığından istifa ettiğini açıkladı.

Kadir Topbaş, düzenlediği  basın toplantısında, istifa gerekçelerini açıklamasa da Ak partiden ayrılmadığını ve siyasi faaliyetlerine AK Parti çatısı altında devam edeceğini söyledi.

Partisinin ve genel başkanının uygun görüp, 2004 yılında İBB başkanlığı görevini kendisine tevdi ettiklerini ifade eden Topbaş, konuşmasında, görevi sırasında hata yapmamaya özen gösterdiklerini ifade ederek, "Çünkü biliyoruz ki hata yaparsak telafisi zordur. Özellikle ifade etmek isterim ki hata ile ihanet, birbirine karıştırılmaması gerekir. İhanet edenler asla affedilemez. Asla affetme duygusunu gösteremeyiz.'' dedi.

Geçen hafta Türkiye'nin Güney Afrika büyükelçisi Türkiye'nin Afrika kıtası ile siyasi ve iktisadi ilişkileri geliştirmek amacıyla kıtada yeni büyükelçilikler açmaya hazırlandığını bildirdi.

Türkiye'nin Pretorya Büyükelçisi Elif Çomoğlu Ülgen,  geçen çarşamba günü yaptığı açıklamada, Türkiye'nin Lesotho ve Swaziland ülkelerinde büyükelçilikler açmaya hazırlandığını ve bununla ilgili olarak  gerekli girişimlerin ve yazışmaların yapıldığını söyledi.

Ülgen, Türkiye'nin Afrika kıtasıyla ilişkileri geliştirmek için başka ülkelerde de büyükelçilikler ve konsolosluklar açacağını zira bunu öncelikleri olarak belirlediğini söyledi.

Türkiye'nin Güney Afrika büyükelçisi, Türkiye'nin Afrika kıtasında 14 büyükelçiliği ve 39 konsolosluğunun bulunduğunu söyledi.

Büyükelçi, Türkiye hükümetinin cumhurbaşkanı Erdoğan'ın emri üzerine Afrika kıtasındaki her ülkede bir büyükelçilik açma hedefinde olduğunu söyledi.