Коронавирусдан кейинги дунё—2
Коронавирусни бутун дунё фожеаси дейиш мумкин. Зеро у аҳли башарнинг яшаш тарзини издан чиқарди.
Инсоният Иккинчи Жаҳон урушидан кейинги 70 йил давомида коронавирус келтириб чиқарган ваҳимали вазиятга дуч келмаганди. Кейинги бир ой давомида коронавирус ва миллионлаб киишларнинг карантинда қолиши жаҳон иқтисодиётини издан чиқарди. Иқтисодчиларнинг фикрича бу таназзул аҳли башарнинг энг янги тарихида мисли кӯрилмаган пасайиш бӯлиши мумкин.
Пандемия шубҳасиз, инсоният жамиятига жуда кӯп сиёсий ва ижтимоий зарарлар етказади. Аммо унинг энг катта зарбаси коронавирусдан кейинги дунё иқтисодига тегишлидир. Таҳлилчиларнинг фикрича, пандемия натижасида халқаро иқтисод ва тижорат тизими ӯзгариши мумкин.
БМТ коронавирус тарқалиши натижасида мустақил инвестиция ӯтказиш ҳажми 40 фоизга камайиб кетиши тӯғрисида огоҳлантирмоқда. Бу нуфузли ташкилот қошидаги Тижорат, инвеститсия ва ривожланиш Конфекенсияси ӯз ҳисоботида ёзади: “Коронавирусга қарши кураш жараёнида корхоналарнинг тӯхтаб қолиши жаҳон иқтисодиётига жудда катта талафот етказади.
Коронавируснинг Европа ва Америкада жадал суръатларда ёйилиши бу мамлакатлар, хусусан Ғарбнинг етакчиси ҳисобланган Америкага жуда кӯп сиёсий, ижтимоий, иқтисодий ва тижорий зарарлар келтиради. Бу офат аллақачон Трамп давлатининг фожиани назорат қила олмаслиги, Америка иқтисодиётининг ӯта мӯртлиги ва Соғлиқни сақлаш тизимининг мукаммал эмаслигини фош қилди.
Пандемия Европа Иттифоқининг асосий афзалиятларидан бири—очиқ чегаралар иддаосини ҳам йӯққа чиқарди. Бугунги кунда аъзо давлатлар ӯз чегараларини ёпиб қӯйишга мажбур бӯлди.
Халқаро ривожланиш ва иқтисодий ҳамкорликлар ташкилотининг огоҳлантиришича: яқин ойлар ичида дунёнинг энг улкан иқтисодлари турғунлик ҳолатига тушиб қолади ва бу турғунлик ҳолати йилларга чӯзилади.
Коронавируснинг жаҳон иқтисидиётига етказадиган зарбаси 2008 йилги иқтисодий бӯҳрондан кӯра салмоқлидир.
Таҳлилчиларнинг фикрича, коронавирусдан кейинги иқтисод оламида бу давргача ӯзини кӯрсатиш имкониятига эга бӯлмаган иқтисод оламининг янги ӯйинчилари саҳнага чиқади. Бошқа томондан янги иқтисодий блоклар вужудга келиб, бу давргача фаол бӯлган кӯпгина иқтисодий иттифоқлар парчаланиши мумкин.
Миллий ва халқаро миқёсдаги юк ташиш, туризм ҳамда истеъмолчилик саноати каби иқтисодиётнинг турли жабҳалари жиддий муаммоларга дуч келиши мумкин.
Иқтисодиётда вужудга келадиган турғунлик сабабли нефт-газ ва уларга боғлиқ бӯлган саноат турлари яқин келажакда қийинчиликларни бошдан кечиради. Аллақачон Хитой, Европа ва Америка каби энергоресрусларнинг энг катта бозорларида бу маҳсулотларга талаб сезиларли равишда камайиб кетяпти. Нефтнинг энг йирик ишлаб чиқарувчилари Саудия Арабистони билан Россия ӯртасидаги баҳс-мунозара нефт нархининг тушиб кетишига саабб бӯлди. Айрим таҳлилчиларнинг огоҳлантиришича нефтга бӯлган талаб кунига 10-20 миллион баррелгача камайиб кетиши мумкин.
Шахсий гигиена ва дори-дармонга бӯлган талабнинг ошиши натижасида жуда кӯп корхоналар ӯзининг ишлаб-чиқариш шаклини ӯзгартириб, бундай маҳсулотларни тайёрлашга ихтисослашмоқда. Бу нарса жуда кӯп ишчиларнинг бир муддат ишсиз қолиши ва давлатларга улар томонидан босимларнинг кӯпайишига олиб келади.
Пандемиянинг энг катта зарари иқтисоднинг асоси бӯлган талаб ва таклифга зарба беришидир.
Коронавирус пандемияси узоқ давом этса, иқтисодий, таълимий, хизмат кӯрсатиш, савдо, банк фаолиятларининг онлайнлашуви натижасида онлайн фаолиятларнинг хавфсизлигини таъминлаш давлатнинг асосий вазифаларидан бирига айланади.
Айрим ҳукуматлар коронавирус келтириб чиқарган таҳдидларни шаҳарларга ва оғир саноатга тамоюлдан воз кечиш, бошқарув тизимини ихчамлаштириш, электрон давлат ҳокимияти тизимини мустаҳкамлаш фурсатига айлантиришга киришганлар.
.
