Эрон бўйлаб саёҳат (17)
Гўзал Эроннинг диққатга сазовор жойларини томоша қилганимиздан сўнг, бу ҳафта биз гўзал Исфаҳон шаҳрига ташриф буюрдик. биз билан бўлинг.
Салом дўстлар, саёҳатдан сўнг ва Эроннинг турли шаҳарларини зиёрат қилиб, биз Эроннинг энг машҳур, гўзал ва сайёҳлик шаҳарларидан бири бўлган Исфаҳон вилоятининг маркази Исфаҳон шаҳрига етиб келдик. Исфаҳон вилояти ўзининг қадимий тарихи ва сон-саноқсиз қадимий ёдгорликлари билан Эрон вилоятлари орасида алоҳида ўрин тутади, улардан 1850 таси Эрон миллий ёдгорликлари рўйхатида, 7 таси эса ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон мероси рўйхатида рўйхатга олинган. Исфаҳон Эроннинг энг йирик вилоятлардан биридир. Шунингдек, дунёнинг машҳур шаҳарлари қаторига киради. Исфахон бошқа мамлакатларнинг Сиан (Хитой), Куала-Лумпур (Малайзия), Флоренсия (Италия), Санкт-Петербург (Россия), Барселона (Испания), Фрайбург (Германия), Гавана (Куба) Лаҳор (Покистон) Ва Дакар (Сенегал) каби машҳур шаҳарлари билан опа-сингил деб аталади. Исфаҳон кўтарилишлар ва пасайишлар тарихини бошидан кечирди ва турли даврларда кўп азоб-уқубатларни бошидан кечирди ва яна гуллаб-яшнади. Бу шаҳарнинг аксарият асарлари исломдан кейинги даврга, хусусан, Салжуқийлар ва Сафавийлар даврига тегишли бўлиб, улардан ўша даврлардан масжидлар, карвонсаройлар, майдонлар, зинапоялар ва кўчалар орасида нафис асарлар қолган. Исфахон шаҳрида турли меъморчилик услубларининг сақланиб қолган энг яхши намуналарини кўриш мумкин. Шунингдек, ушбу шаҳарнинг тарихий обидаларида ҳар хил турдаги гумбазлар, кошинлар, кўрпа-тўшаклар, моқарналар, инлейлар ва хаттотликнинг энг яхши кўринишини кўришингиз мумкин. Турли диққатга сазовор жойлар йиғиндиси Исфаҳонни Эроннинг сайёҳлар учун энг қулай шаҳарларидан бирига айлантирди. Ушбу шаҳар ҳақида кўпроқ билиш учун бизга қўшилинг.
Исфаҳон шаҳри Эрон пойтахти (Теҳрон) дан 435 км жанубда ва денгиз сатҳидан 1570 метр баландликда жойлашган бўлиб, Зардкуҳ Бахтиёрийдан бошланувчи Заянда дарёсининг мавжудлиги унинг пайдо бўлишининг сабабларидан бири ҳисобланади.
Исфаҳон Эрон платосининг марказида жойлашган ва шу кунгача кўп паст-баландликларни босиб ўтган шаҳарлардан биридир. Кўпчилик мутахассислар Пишдодлар сулоласининг учинчи шоҳи Таҳмурт шаҳарга асос солган деган фикрга қўшиладилар. Искандар Зулқарнайннинг Эронга бостириб кириши даврида бу шаҳар габи қабилаларининг маркази бўлган ва тарихда Исфахон Юқори Парсда Гай ёки Жи ёки Габай ёки Табаи номи билан аталган. Аҳамонийлар даврида йирик йўллар ва қироллик қароргоҳи кесишган жойида жойлашганлиги сабабли у энг муҳим шаҳарлардан бири саналади, шу сабабли юнон географи Страбон бу шаҳарни Эроннинг маркази деб атаган.
Парфия даврида Исфаҳон Парфия подшоҳларининг улкан давлатларидан бирининг маркази ва пойтахти ҳисобланган.Бу шаҳардаги Заянда дарёсининг мўл суви Исфаҳоннинг давлат пойтахти этиб белгиланишига сабаб бўлган (Аз-Зияр даврида). Салжуқийлар даврида Исфаҳонга кўплаб санъаткорлар келиб, бу шаҳарда масжид, карвонсарой, кўприклар каби бир қанча бинолар қурдирдилар. Мўғуллар истилоси даврида, Эроннинг бошқа шаҳарлари каби Исфаҳон ҳам вайрон бўлган бўлсада, Аббос Сафавий томонидаб ҳижрий 977 йилда Исфаҳон Сафавийлар пойтахти қилиб танлади ва бу шаҳарнинг яна гуллаб-яшнашига сабаб бўлди. Бир неча йил ўтгач, Шоҳ Аббос Исфаҳонни ўзининг юксак чўққисига олиб чиқди ва уни Европа ва Узоқ Шарқдан элчилар ва савдогарлар тўпланадиган халқаро пойтахтга айлантирди.
Бугунги кунда Исфаҳон Эроннинг марказий қисмидаги қадимий шаҳар сифатида Эроннинг аҳолиси бўйича учинчи шаҳри (Теҳрон ва Машҳаддан кейин) ва Машҳаддан кейин иккинчи энг кўп ташриф буюриладиган сайёҳлик шаҳри ва Эроннинг Теҳрондан кейин иккинчи энг кўп саноат шаҳри саналади.
Исфаҳон шаҳри ўзининг кўплаб диққатга сазовор жойлари туфайли Эроннинг туризм маркази ҳисобланади. Шунингдек, шаҳар иқтисодиётининг бир қисми унинг атрофидаги умумий деҳқончилик ва чорвачилик билан боғлиқ. Асаларичилик ва балиқчилик Исфаҳонда кенг тарқалган касблардан биридир. Исфаҳон иқтисодиётида саноат тармоқлари ҳам муҳим ўрин тутади. Пўлат заводи, Исфаҳон Мобаракеҳ Стеел Индустриес, Исфаҳон полиакрил заводи, ҳарбий саноат, озиқ-овқат ва пластмасса буюмлари саноати, тўқув ва йигирув фабрикаларининг мавжудлиги бу даъвони тасдиқлайди.
Шаҳар иқтисодиётига саноат тармоқларидан ташқари конлар ҳам катта таъсир кўрсатади.Тош, олтин, қўрғошин каби конларни санаб ўтиш мумкин.
Бу шаҳарда туризмнинг жадал ривожланиши ҳунармандчиликнинг ўз ўрнини топишига сабаб бўлди. Исфахонлик ҳунармандлар нақш солиш, сирлаш, гиламдўзлик, тугма тикиш, ўйиб ясаш, миниатюрачилик, наққошлик ва зардўзлик, сопол кошинлар, кумуш ва гобелен ясашда алоҳида маҳоратга эга бўлиб, ҳунармандчилик исфаҳонликларнинг даромад манбаларидан бири ҳисобланади.
Исфаҳон аҳолисининг аксарияти ислом динининг шиа мазҳабига эътиқод қилади, аммо бу шаҳарда арманлар, яҳудийлар, насронийлар, зардуштийлар ва бошқа диний озчиликлар ҳам яшайди. Исфаҳон аҳолиси форс ва исфахоний лаҳжаларида гаплашади. Исфаҳоний шевасида форс тилига нисбатан товуш, сўз бойлиги, гап ритми ва баъзан тузилиши жиҳатидан фарқлар мавжуд.
Ҳурматли дўстлар, навбатдаги дастурда Исфаҳоннинг ноёб тарихий диққатга сазовор жойлари билан танишиш учун бизга қўшилинг.
