БРИКС ва глобал жанубда таълимни қайта шакллантириш; рақамлаштиришдан сунъий интеллектгача

БРИКСга аъзо мамлакатлар таълимни рақамлаштиришга эътибор қаратиб, онлайн таълимни ривожлантириш ва сунъий интеллектдан фойдаланиш орқали ўз таълим тизимларини қайта таърифлаш йўлига киришдилар; бу йўл глобал жанубда таълим келажагини тубдан ўзгартириши мумкин.

Технологик ўзгаришлар мисли кўрилмаган суръатда кечаётган бир пайтда, таълим янги пайдо бўлаётган кучлар ўртасида рақобат ва ҳамкорликнинг энг муҳим соҳаларидан бирига айланди. Халқаро оммавий ахборот воситаларида эълон қилинган таҳлилий ҳисоботлар шуни кўрсатадики, БРИКС мамлакатлари маданий ва тарихий фарқларига қарамай, замонавий технологияларга таяниб, умумий таълим муаммоларига жавоб топиш ва глобал таълим кун тартибида янада фаол роль ўйнашга интилмоқдалар. Парс-Тудей ахборот тўпламида БРИКС мамлакатларида таълим тизимида рақамлаштириш, онлайн таълим ва сунъий интеллект масалалари кўриб чиқилган бўлиб, қуйида ўқишингиз мумкин:

БРИКС; глобал таълимнинг асосий иштирокчилари

Россия БРИКС экспертлар кенгаши ҳисоботига кўра, 2023–2024 ўқув йилида дунёда мактаб ёшидаги болаларнинг тахминан 35,9 фоизи БРИКС мамлакатларида яшаган ва дунё мактабларининг учдан биридан ортиғи ҳам айнан шу мамлакатларда жойлашган. Ҳиндистон 365 миллиондан ортиқ ўқувчи билан биринчи ўринда туради, ундан кейин Хитой, Бразилия, Россия ва Жанубий Африка келади. Бу рақамлар ушбу мамлакатларнинг глобал таълим келажагида ҳал қилувчи ўрин тутишини яққол кўрсатади.

Умумий муаммолар ва таълимий ташвишлар

Мутахассислар таъкидлашича, БРИКС мамлакатлари ўхшаш муаммоларга дуч келмоқда: мажбурий ва инклюзив таълимга тенг киришни таъминлаш, ўқитувчилар етишмаслиги, таълим кадрларининг миграцияси ва тиллар хилма-хиллиги шулар жумласидандир. Айрим мамлакатларда аҳоли ўсиши таълим инфратузилмасини кенгайтиришни талаб қилса, бошқаларида қишлоқ ҳудудларидан шаҳарларга кўчиш мактабларнинг ёпилишига олиб келмоқда.

Технология; имкониятми ёки муаммо?

Рақамли таълим, нейрон тармоқлар ва сунъий интеллектнинг БРИКС таълим тизимларига кириб келиши тенгсизликларни камайтириш ва таълимга киришни кенгайтириш имконияти сифатида баҳоланмоқда. Бироқ онлайн таълим сифати, ўқитувчининг ўрни ва ушбу платформаларнинг малакали мутахассис тайёрлашдаги салоҳияти борасида саволлар ҳали ҳам мавжуд. Мутахассислар фикрича, таълим келажаги анъанавий моделни бутунлай инкор этишда эмас, балки юзма-юз ва рақамли таълимни уйғунлаштиришда намоён бўлади.

БРИКС мамлакатларида стратегиялар хилма-хиллиги

БРИКС мамлакатлари ўз миллий шароитларига мос таълим стратегияларини ишлаб чиққан. Хитой мамлакат бўйлаб сифатли таълимни адолатли тақсимлашга эътибор қаратмоқда, Ҳиндистон ва Жанубий Африка мактабни ташлаб кетишни камайтиришга интилмоқда, Россия ва Хитой эса ўқувчиларга тушаётган таълим босимини камайтиришга ҳаракат қилмоқда. Бразилияда эса инклюзив таълим сиёсатнинг асосий устувор йўналишига айланган.

Таълим соҳасида ҳамкорлик ва қўшма лойиҳалар

Сўнгги йилларда БРИКС мамлакатлари ўртасида университет ва илмий-тадқиқот даражасидаги таълим ҳамкорликлари кенгайди. Ўқитувчи ва талабалар алмашинуви, тармоқли таълим дастурлари ва қўшма онлайн курслар шулар жумласидандир. Башоратларга кўра, 2030 йилга бориб БРИКС қўшма дастурларида иштирок этувчи талабалар сони 100 минг нафарга етиши мумкин.

БРИКСда таълим келажаги манзараси

Таҳлилчилар фикрича, таълимни рақамлаштириш ва қўшма илмий манбаларни ривожлантириш БРИКС мамлакатларида энг муҳим жамоат хизматларидан бирига айланиши мумкин. Рақамли тафовут ва молиявий ресурслар чеклангани каби муаммолар сақланиб қолаётган бўлса-да, БРИКС тажрибаси таълим глобал жанубда инсоний ва иқтисодий тараққиётнинг ҳаракатлантирувчи кучи бўлиши мумкинлигини кўрсатмоқда.

БРИКСнинг жаҳон қудрати йўлидаги тезкорлиги; Стратегик ҳамкорликдан технологик сакрашларгача