АҚШ қарзининг рекорд даражага етиши — Эронга қарши уруш оқибати

АҚШнинг миллий қарзи 40 триллион долларлик чегарадан ошиб, мисли кўрилмаган рекорд даражага етди.

ParsToday ИРНА ахборот агентлигига таяниб хабар беришича, АҚШнинг миллий қарзи яқинда 40 триллион долларлик чегарадан ошди. Бу шу қадар улкан рақамки, унинг кўламини англаш қийин. Дональд Трамп 2025 йил январь ойида президентликнинг иккинчи муддати учун қасамёд қилганида, АҚШ қарзи 36,2 триллион долларни ташкил этган эди. Қисқа вақт ичида қарзнинг қарийб 4 триллион долларга ошиши ҳукумат қарз олиш суръати мисли кўрилмаган даражада тезлашганини кўрсатади.

Бу жараённинг биринчи қурбони АҚШ федерал бюджети бўлмоқда. Ҳозир ҳукумат ўтмишдаги қарзлар бўйича фоизларни тўлашга миллий мудофаа ёки миллионлаб фуқароларга тиббий хизмат кўрсатиш учун сарфланадиган маблағдан ҳам кўпроқ пул сарфламоқда. Вашингтоннинг молиявий тизими шундай ҳолатга келдики, давлат маблағларининг тобора каттароқ қисми облигациялар эгаларига тўловларни амалга оширишга йўналтирилмоқда. Ўтмишдаги қарзлар келажакда давлат хизматлари учун ажратиладиган бюджет маблағларини «ютиб юбормоқда».

Америкалик фуқаролар ушбу даҳшатли рақамларга дуч келаётган бир пайтда, хабарларга кўра, Трампнинг шахсий бойлиги президентликнинг иккинчи муддати давомида қарийб 2,2 миллиард долларга ошган. Унинг катта ўғиллари Эрик ва Дональд Трамп кичик ҳам инвестиция компанияларига қўшилган. Шунингдек, хабар қилинишича, унинг 20 ёшли ўғли Баррон криптовалюталар орқали 150 миллион долларлик бойлик орттирган. АҚШ президенти оиласининг шахсий бойлиги давлат қарзи ортиб бораётган бир вақтда кўпайиши ҳукуматнинг иқтисодий устуворликлари ҳақида саволлар туғдирмоқда.

Ҳар икки партия сиёсатчилари ўнлаб йиллар давомида АҚШ қарзининг ошишида иштирок этган, бироқ ҳозирги ўсиш суръатини тарихий кўрсаткичлар билан таққослаб бўлмайди. Ҳарбий мажбуриятлар ҳам харажатларни кун сайин оширмоқда.

Эронга қарши узоқ давом этган уруш давлат хазинасидан бевосита ўнлаб миллиард доллар сарфланишига сабаб бўлди. Бу айни пайтда миллионлаб америкалик оилалар ойлик ҳисоб-китобларни тўлаш ва энг зарур эҳтиёжларини қондиришда қийинчиликларга дуч келаётган бир шароитда юз бермоқда.

Ҳукумат қарзининг ортиб бориши бухгалтерия ҳисоб-китобларидаги рақамлардан анча кенг оқибатларга эга. Ҳукумат қарз фоизларини тўлаш учун ё ички хизматларга ажратиладиган маблағларни қисқартириши, ёки пул массасини ошириш орқали ўз мажбуриятларини молиялаштириши керак бўлади. Бюджетнинг қисқартирилиши жамоат саломатлигини сақлаш тизими, транспорт инфратузилмаси, фавқулодда ёрдам кўрсатувчи ташкилотлар ва тиббий тадқиқотларни заифлаштириши мумкин.

Пул массасининг оширилиши эса фуқароларнинг харид қобилиятини пасайтириб, инфляциянинг кучайиши орқали кундалик истеъмол товарлари нархининг қимматлашишига олиб келиши мумкин.