Рисолат, Шарқ ва Жумҳурии Исломи газеталари

Рисолат газетаси шундай ёзади бошпанаҳ изловчи муҳожирлар масаласи бўйича Европа Иттифоқи ва Туркия ўртасидаги келишув яшил қитъасининг жиддий кескинлигига айланиб қолган. Милодий 2016 йил март ойида Европа Иттифоқи ва Туркия ўртасида имзоланган охирги келишувга асосан Анкара Эгей денгизи орқали Грецияга ўтган бошпанаҳ изловчи муҳожирларни қабул қилишни ўз зиммасига олган. Европа Иттифоқи ҳам бошпанаҳ изловчи ҳар бир муҳожирни қайтариш ивазига ҳоли ҳозирда Туркияда ҳузур топган бир нафар суриялик бошпанаҳ изловчи муҳожирни қабул қилиши лозим эди. Бу келишувнинг имзоланиши билан шундай қарорга келиндиким, Туркия мизбонлик қилиш ва бошпанаҳ изловчи муҳожирларнинг яшашларига қулайлик яратиш учун милодий 2018 йилнинг охиригача Европа Иттифоқидан 3 миллиард евро олиши лозим. Бошқа томондан Туркия расмийлари ҳам мавжуд келишув баробарида европалик расмийларнинг ёндошишларига нисбатан шиддат билан норозий бўлишмоқда. Амалга оширилган келишувга асосан октябрь ойигача Туркия фуқаролари учун Европанинг виза содир этилиши бекор қилиниши назарга олинган. Аммо бу мавзў бўйича ҳеч қандай ҳужжат ва далил мавжуд эмас. Европалик расмийлар Туркия  ушбу хусусда кўпроқ мажбуриятларни ўз зиммасига олиши лозим деб жиддийлик билан таъкидлашмоқда. Акс ҳолда  эса октябрь ойигача бирон бир иш амалга оширилмайди. Муҳимроқ нуқта шундан иборатким, бу мамлакатда мувафаққиятсизлик билан амалга оширилган давлат тунтарувидан кейин Европа Иттифоқи ва Туркия ўртасидаги ихтилофлар янада куч олди. Шунинг учун бошпанаҳ изловчи муҳожирлар масаласи бўйича Европа Иттифоқи ва Туркия ўртасидаги келишув учун ёруғ истиқбол кўзга ташланмайди.    

                                    *****

Шарқ газетаси ўзининг таҳлилий мақоласида шундай ёзади эҳтимол қизғин бир ҳошия даражасигача йиғилишни ўз таъсири остига қарор бериши мумкин бўлган нарса топилмаса керак ва бу уша ҳодиса эдиким Хитойда дунёнинг 20-та мамлакати иштирокида ўтказилган санотлашган мамлакатларнинг йиғилишида бўлиб ўтди. Америка Қўшма Штатлари  президенти Барак Абама республика президенти унвонида Хитойга қилган ўзининг охирги сафарида керакли даражада ва қизғин кўтиб олинмади. Абама 20-лик гуруҳи йиғилишига шундай бир ҳолда кириб бордиким, дунёнинг бошқа раҳбарлари каби самолётнинг чиқиш эшигидан чиқмади ва уни ҳурмат қилиш унвонида қизил гилам ҳам солинмади. Айрим таҳлилчилар Хитойни эътиборсизликка айблаб  ва айримлари эса шундай эътиқодга эгаларким, бу хатти-ҳаракат ҳатто хитойлик меъёрларга ҳам туғри келмайди. Дунёдаги энг буюк иқтисодга эга бўлган мамлакат раҳбари самолётнинг ўрта эшигидан чиқиши Америка расмийлари томонидан танқид остига олинди ҳамда америкалик ва хитойлик расмийларнинг баҳс-мунозалари ва тортишувлари сабабига айланди.

Хитой ва Американинг алоқалари ўтган охирги йиллар давомида айниқса 2013 йилдан бошлаб ҳар куни совуқлашиб бормоқда. Ҳамда охирги кунлар давомида эса 20 -лик гуруҳининг йиғилиши арафасида ҳам Абама Хитойга жунубий Хитой денгизида сунъий оролни қуриш ҳақида огоҳлантириш берган эди.   

                                    *****

Жумҳурии Исломи газетаси шундай ёзади, Тоиф вилоятидаги Малик Фаҳд ҳарбий базасига "Буркон-1" русумли узоқ масофага учадиган ракетани отиш муқовимат кучларининг ҳарбий қудратини Яманда кенг миқёсда намойиш этди.  Буркон-1 русумли узоқ масофани нишонга оладиган ракета 800 км масофага таъсир еткзади. Бу ҳодиса албатта Риёз ва унинг иттифоқчиларини ваҳшат ва изтиробга юзмаюз этди ва эҳтимолан Риёзнинг иттифоқчилари Яман муқовиматининг ракета бўйича янги қудратга эга бўлишидан огоҳ бўлишларидан кейин келаси сайъ-ҳаракат ва қарорлар ҳақида Ол-Саъуд расмийларидан зудлик билан ўз назарларини ўзгартиришга мажбур этса керак. Ракеталар орқали ушбу ҳужум Ол-Саъуд ва унинг иттифоқчилари томонидан уй-жой маконлари, касалхоналар ва Яманнинг мактабларига ҳужум қилишлари ҳамда ушбу мамлакатнинг инфратизимларини бўзишлари учун қасос олиш мақсадида амалга оширилди. Муқовимат кучларининг огоҳлантиришларига қўшимча агар Ол-Саъуд коалицияси янада ўз сурбетлигини давом этса, "Буркон-2" ва "Буркон- 3" русумли ракеталар ҳам уларни кўтмоқда. Бу ҳодиса ўзидан ўзи бу босқичга қадар бўрон коалициясининг қатъий мағлубиятга юзмаюз бўлганидан далолат беради.