خرید پهپادهای رهگیر اوکراینی توسط امارات؛ تلاشی برای مقابله با پهپادهای ایران

پارس‌تودی- در پی تشدید تنش‌ها در خلیج فارس و گسترش حملات پهپادی، امارات به همراه قطر و کویت درخواست خرید بیش از ۷۰۰۰ فروند پهپاد رهگیر اوکراینی را ارائه دادند.

به گزارش پارس‌تودی، بر اساس گزارش فایننشال تایمز، امارات به‌تنهایی درخواست خرید ۵۰۰۰ فروند پهپاد رهگیر از شرکت اوکراینی «تی اف ای اینداستریز» TAF Industries را مطرح کرد، در حالی که قطر ۲۰۰۰ فروند سفارش داده و کویت نیز به خرید این پهپاد ابراز علاقه کرده است. طبق گزارش ها امارات اولین محموله پهپادهای رهگیر اوکراینی را تحویل گرفته است.

در اواخر مارس ۲۰۲۶، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، سفری رسمی به عربستان سعودی، امارات و قطر داشت و با هر سه کشور توافقنامه‌های دفاعی ۱۰ ساله امضا کرد. این توافقنامه‌ها نه تنها شامل صادرات پهپادهای رهگیر بود، بلکه تولید مشترک و انتقال فناوری را نیز در بر می‌گرفت. امارات همچنین موفق شد حق انحصاری استفاده از پهپادهای رهگیر برای مقابله با پهپادهای شاهد -۱۳۶ ایرانی ساخت شرکت اوکراینی« اسکال فال» Skyfall را به دست آورد و رقبای منطقه‌ای خود مانند عربستان و قطر را کنار بزند.

درباره دلایل خرید این پهپادهای رهگیر چند عامل را می توان ذکر نمود. اولین و مهم‌ترین دلیل، مسئله هزینه است. در جریان درگیری‌های اخیر با ایران، کشورهای حاشیه خلیج فارس با حجم عظیمی از پهپادهای انتحاری «شاهد -۱۳۶» مواجه شدند که قیمتی چند ده هزار دلاری دارند. در مقابل، هزینه هر موشک پاتریوت برای رهگیری این پهپادها حدود ۴ میلیون دلار است و جهان سالانه کمتر از ۹۰۰ فروند از این موشک‌ها را تولید می‌کند. اما یک پهپاد رهگیر اوکراینی می‌تواند پهپاد شاهد را با هزینه‌ای حدود ۱۰ هزار دلار منهدم کند. این اختلاف فاحش هزینه، کشورهای منطقه را به سمت خرید پهپادهای اوکراینی سوق داده است.

دومین دلیل، تجربه عملیاتی اوکراین است. اوکراین در چهار سال جنگ با روسیه، که از پهپادهای گران-۲ (نسخه روسی شاهد -۱۳۶)  استفاده می‌کند، پیچیده‌ترین تاکتیک‌های ضدپهپادی را توسعه داده است. زلنسکی در این باره تأکید کرده است: «هیچ‌کس نمی‌تواند مانند ما کمک کند، هیچ‌کس چنین تجربه‌ای ندارد.» اوکراین تاکنون ۲۲۸ متخصص ضدپهپاد را به پنج کشور منطقه از جمله امارات اعزام کرده است.

سومین دلیل، کاهش وابستگی به آمریکا است. کشورهای خلیج فارس که دهه‌ها به سامانه‌های پاتریوت و تاد آمریکایی متکی بوده‌اند، پس از مشاهده سرعت بالای مصرف این موشک‌های گران‌قیمت در برابر حملات پهپادی، به دنبال تنوع‌بخشیدن به سامانه‌های دفاعی خود هستند. همان‌طور که بنیان‌گذار «تی اف ای اینداستریز»  گفته است: «اکنون هر کشوری می‌داند که به سامانه‌های رهگیر نیاز دارد، زیرا تکیه صرف بر چیزی مانند پاتریوت کافی نیست.»

اما درباره پیامدهای خرید پهپادهای رهگیر از اوکراین توسط کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس به خصوص امارات چند نکته قابل توجه است. برای اوکراین، این قراردادها نه تنها منبع ارزی مهمی محسوب می‌شود، بلکه صنعت دفاعی این کشور را از یک دریافت‌کننده کمک به صادرکننده تسلیحات تبدیل کرده است. زلنسکی اعلام کرد که این توافق‌نامه‌ها «بدون شک جغرافیای سیاسی خاورمیانه را تغییر داده است».از سوی دیگر اماراتی ها مدعی هستند که  به سامانه‌ای مؤثر برای مقابله با حملات «فوجی» پهپادهای ایرانی دست یافته اند. هر چند این ادعا با توجه به موفقیت بالای اصابت پهپاد های شاهد به اهداف خود در امارات زیر سئوال است.

 به رغم اقدامات امارات برای مقابله با پهپادهای ایرانی چالش‌های جدی نیز در این زمینه وجود دارد. بزرگترین مشکل، ابعاد فنی این امر یعنی یکپارچه‌سازی پهپادهای رهگیر اوکراینی با سامانه‌های دفاعی موجود است. پهپادهای رهگیر اوکراینی به‌عنوان محصولی مستقل طراحی نشده‌اند، بلکه بخشی از یک شبکه گسترده شناسایی تهدید هستند که شامل رادارهای ارتفاع پایین، سنسورهای صوتی و سامانه‌های شناسایی الکترونیکی می‌شود. در امارات، اپراتورها اغلب مجبورند برای تأیید بصری هدف منتظر بمانند و نبود هماهنگی باعث می‌شود چندین اپراتور به یک پهپاد حمله کنند و منابع را هدر دهند. همچنین سامانه‌های پدافندی پاتریوت پک۳ و تاد که عمدتاً برای مقابله با هواپیماها و موشک‌های بالستیک طراحی شده‌اند، در شناسایی پهپادهای آهسته‌پرواز در ارتفاع بسیار پایین به خصوص پهپادهای انهدامی شاهد -۱۳۶ با مشکل مواجه هستند.علاوه بر این، آموزش اپراتورها ماه‌ها زمان می‌برد و کمبود اپراتورهای ماهر، بهره‌برداری کامل از این پهپادها را با مشکل مواجه کرده است.

به طور کلی خرید پهپادهای رهگیر اوکراینی توسط امارات، نقطه عطفی در راهبرد دفاعی کشورهای حاشیه خلیج فارس محسوب می‌شود. این اقدام بیش از هر عاملی ناشی از ناکارآمدی اقتصادی سامانه‌های پدافندی گران‌قیمت غربی در برابر پهپادهای ارزان‌قیمت ایرانی، تجربه زیاد اوکراین در جنگ پهپادی و تمایل به کاهش وابستگی به آمریکا است. با این حال این اقدام با چالش‌های فنی و عملیاتی متعددی مواجه است. ضمن اینکه تجریه نشان داده که ایران با توجه به تجارب عملیاتی همواره شیوه ها و تاکتیک های جدیدی برای حملات پهپادی ابداع کرده و همین امر در عمل موجب ناکامی های بسیار برای سامانه های پدافندی امارات برای جلوگیری از ورود و اصابت پهپادهای انهدامی ایران به اهداف متنوع خود شده است.
srm