Մեկնաբանություն- «Թրամփի ճանապարհի» խնդիրները Հարավային Կովկասում. Ի՞նչ են ասում փորձագետները
Ըստ հայ պաշտոնյաների հայտարարությունների և փորձագետների վերլուծությունների՝ չնայած Նիկոլ Փաշինյանի կառավարության կողմից «Թրամփի ճանապարհ» (TRIPP) նախագիծը, դիտարկվում է որպես տնտեսական և տարանցիկ հնարավորություն՝ Հայաստանը տարածաշրջանային և միջտարածաշրջանային ցանցերին կապելու համար, գործնականում կարող է երկիրը կանգնեցնել լուրջ աշխարհաքաղաքական մարտահրավերների առջև, հատկապես Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում։
Փաշինյանի և Վլադիմիր Պուտինի վերջին զրույցը նախագծի վերաբերյալ և Միացյալ Նահանգների հետ «կառուցողական» բանակցությունների միաժամանակյա հայտարարությունը վկայում են այն մասին, որ Երևանը փորձում է կողմնորոշվելու խոշոր խաղացողների հակասական շահերի միջև։ Ճանապարհ որը, փորձագետների կարծիքով, համարվում է ռիսկային և զգայուն։
Ռուսաստանի նախագահի հետ հանդիպման ժամանակ Փաշինյանն անդրադարձել է որոշ ընդգծել «նրբությունների»՝ կապված Երևանի և Մոսկվայի հարաբերությունների հետ։ Այս բառը, վերլուծաբանների տեսանկյունից, արտահայտում է Հայաստանի կառավարության մտահոգությունը Ռուսաստանի արձագանքի վերաբերյալ այն ծրագրին, որն իրականացվում է Միացյալ Նահանգների մասնակցությամբ և կարող է մարտահրավեր նետել Մոսկվայի ազդեցության ավանդական հավասարակշռությանը Հայաստանի կենսական ենթակառուցվածքներում։
Քաղաքական հարցերի փորձագետ Ռոբերտ Ղևոնդյանը կարծում է, որ հիմնական խնդիրը ոչ թե Թրամփի երթուղին է, այլ դրա երկաթուղային ճանապարհները դեպի Նախիջևան և Թուրքիա՝ հատվածներ, որոնք վճռորոշ աշխարհաքաղաքական դեր են խաղում։ Նրա խոսքով՝ հայ պաշտոնյաները փորձում են համոզել Ռուսաստանին, որ Մոսկվայի առավելագույն հնարավոր դերը կողմնակի երթուղիներին մասնակցությունն է, այլ ոչ թե գլխավոր նախագծի կառավարումը կամ վերահսկողությունը։
Սակայն Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնյաների հայտարարությունները՝ խորհրդակցությունների պատրաստակամության մասին և հայ պաշտոնյաների կողմից դրանց բացահայտ ժխտումը, վկայում են այս հարցում կոնսենսուսի և թափանցիկության բացակայության մասին։
Իրավական տեսանկյունից փորձագետները ընդգծում են, որ Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև 2008 թվականի կոնցեսիոն պայմանագիրը «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ընկերությանը տալիս է միայն ընկերության կողմից կառուցված գծերի կառավարման հնարավորություն։ Հետևաբար, եթե Ռուսաստանը դեր չի խաղում Թրամփի երթուղու կառուցման գործում, ապա դրա կառավարման ակնկալիքը արդարացված չէ իրավական և տնտեսական տեսանկյունից։ Ղևնդյանը այս սպասումը որակում է որպես «միամիտ» և քիչ հավանական է համարում, որ հայ-ամերիկյան մասնակցությամբ նախագիծը, ի վերջո, կվստահվի ռուսական ընկերության կառավարմանը։
Աշխարհաքաղաքական առումով փորձագետները զգուշացնում են, որ Ռուսաստանը շատ գոհ չի լինի Հայաստանի լոգիստիկ և տարանցիկ անկախության ամրապնդումից։ Նրա խոսքով՝ Կրեմլի տեսանկյունից, Հայաստանում բարձրորակ և բարձր հզորությամբ երկաթուղային գծերի առկայությունը կարող է թուլացնել Ռուսաստանի ավանդական ազդեցությունը հետխորհրդային տարածքում։ Սա մեծացնում է Մոսկվայի կողմից դիվերսիայի կամ քաղաքական և տնտեսական ճնշման հավանականությունը, հատկապես, եթե նախագիծը արդյունավետորեն աջակցվի ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի կողմից։
Միևնույն ժամանակ, փորձագետները ընդգծում են, որ Իժևսկ-Ղազախ և նման երթուղիները կարող են Հայաստանը վերածել Արևելքն ու Արևմուտքը կապող հիմնական օղակի. հնարավորություն, որը, չնայած տնտեսապես գրավիչ է, նաև կրում է զգալի քաղաքական և անվտանգության ծախսեր։
Ընդհանուր առմամբ, վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ «Թրամփի երթուղին» Հայաստանի համար ոչ միայն ենթակառուցվածքային նախագիծ է, այլև բարդ փորձություն՝ Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի և տարածաշրջանային հարևանների հետ հարաբերությունները միաժամանակ կառավարելու համար. փորձություն, որը, եթե այն սխալ ընթանա, կարող է երկարաժամկետ աշխարհաքաղաքական հետևանքներ ունենալ Երևանի համար։
Աղբյուր՝ Roozplus վերլուծական կայք