Հայաստանի էներգետիկ միացումը Ադրբեջանին. տնտեսական հնարավորություն, թե՞ ազգային անվտանգության ռիսկ
Հայաստանի կառավարության կողմից երկրի էներգետիկ ցանցը Ադրբեջանի ցանցին միացնելու ծրագրի քննարկումը դարձել է Երևանում ամենավիճահարույց քաղաքական և տնտեսական հարցերից մեկը։ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ երկու երկրների էներգետիկ համակարգերի փոխադարձ միացումը այսպես կոչված «Թրամփի ուղի» (TRIPP) նախագծի շրջանակներում անկասկած օրակարգում է. հարց, որը կարող է փոխել Հարավային Կովկասի էներգետիկ և աշխարհաքաղաքական հավասարումները։
Tasnim լրատվական գործակալության տվյալներով՝ այս դիրքորոշումը կտրուկ արձագանք է ստացել ընդդիմության և արտախորհրդարանական որոշ կուսակցությունների կողմից, որոնք դա համարում են ազգային անվտանգության կարմիր գծերի հատում, ինչը նույնիսկ հակասում են ՀՀ սահմանադրությանը։
Կառավարության քննադատները կարծում են, որ էներգետիկայի նման ռազմավարական ոլորտում Բաքվից հնարավոր կախվածությունը կարող է ստեղծել քաղաքական և անվտանգության ճնշման նոր լծակ Երևանի դեմ։ Նրանք զգուշացնում են կենսական ենթակառուցվածքների վերահսկողությունը վաղեմի մրցակցին հանձնելու մասին՝ հղում անելով լարվածության պատմությանը, Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմին և պատմական անվստահությանը։
Ի հակադրություն դրա,որոշ տնտեսագետներ և էներգետիկայի գծովփորձագետներ ավելի հավասարակշռված մոտեցում են ցուցաբերում՝ ընդգծելով էներգիայի աղբյուրների դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտությունը: Նրանք կարծում են, որ Ադրբեջանի հետ սահմանափակ և կառավարվող կապը, Իրանի և Վրաստանի հետ համագործակցության ուղիները պահպանելու կողքին, կարող է ամրապնդել Հայաստանի էներգետիկ անվտանգությունը և ստեղծել արտահանման նոր հնարավորություններ, հատկապես Նախիջևանի համար։
Միևնույն ժամանակ, ԵՄ-ի դերը Անդրկովկասի էլեկտրաէներգիայի փոխանցման նախագծերին աջակցելու և Ռուսաստանից Երևանի կախվածությունը նվազեցնելու ջանքերի գործում ընդգծել է նախագծի աշխարհաքաղաքական կողմը: Միևնույն ժամանակ, Հայաստանի ատոմակայանի առկայությունը և էլեկտրաէներգիայի արտադրության ավելցուկային հզորությունը երկիրը դրել են այնպիսի դիրքում, որտեղ նա կարող է էներգիան օգտագործել ոչ միայն ներքին կարիքը բավարարելու համար, այլև որպես տնտեսական և տարածաշրջանային ազդեցության գործիք։
Ի վերջո, այս նախագծի ապագան կախված կլինի անվտանգության ռիսկերի կառավարվից, որոշումների կայացման թափանցիկությունից և Հայաստանում ներքին կոնսենսուսի աստիճանից. հարց, որը կարող է որոշել երկրի էներգետիկ քաղաքականության ընթացքը և նույնիսկ այս երկրի քաղաքական հավասարումները առաջիկա տարիներին։