Իրանի առաջարկը Շանհայի համագործակցության կազմակերպությանը. քայլ դեպի նոր աշխարհակարգ

Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանի ելույթը Չինաստանի Տյանցզին քաղաքում կայացած Շանհայի համագործակցության կազմակերպության (ՇՀԿ) 25-րդ գագաթնաժողովում բացահայտեց Թեհրանի տեսակետի նոր կողմերը միջազգային կարգի ապագայի վերաբերյալ։ Տնտեսական և անվտանգության լուծումներ ներկայացնելով՝ նախագահը փորձեց հաստատել Իրանի դիրքը որպես ակտիվ դերակատար արևմտյան միակողմանիության դեմ։

Իրանի ֆինանսական նախաձեռնությունը պատժամիջոցներին հակազդելու համար
Հանդիպման ժամանակ Փեզեշքիանն առաջարկեց ստեղծել «Շանհայի համագործակցության կազմակերպության հատուկ հաշիվներ»՝ ընդգծելով անդամների փոխազդեցություններում դոլարից կախվածությունը նվազեցնելու անհրաժեշտությունը։ Այս նախաձեռնությունն ունի երեք հիմնական հենասյուներ՝

1. Ազգային արժույթների օգտագործման ընդլայնում անդամների փոխանակումներում և դոլարից կախվածության նվազեցում,

2. Ընդհանուր թվային ենթակառուցվածքների զարգացում և կենտրոնական բանկերի թվային արժույթների օգտագործում անվտանգ և արագ վճարումների համար,

3. Բազմակողմանի արժույթային սվոփի հիմնադրամի ստեղծում՝ պատժամիջոցների ճնշման կամ իրացվելիության ճգնաժամի առջև կանգնած երկրներին աջակցելու համար։

Եթե իրականացվի, այս առաջարկը կարող է զգալիորեն նվազեցնել Արևմուտքի պատժամիջոցների ճնշումը Իրանի և մյուս անդամների նկատմամբ և հարթել ճանապարհը դեպի ավելի մեծ ֆինանսական անկախություն։

Իրանը և նրա խաղաղարար դերը տարածաշրջանում
Տնտեսական հարցերից բացի, Իրանի նախագահը շեշտեց անդամ երկրների արտաքին գործերի նախարարներից կազմված կոմիտե ստեղծելու անհրաժեշտությունը՝ տարածաշրջանային ճգնաժամերը կառավարելու համար։
Այս կոմիտեի նպատակն է ներկայացնել խաղաղության կառուցման և Եվրասիայի անվտանգությանը սպառնացող ճգնաժամերի տարածումը կանխելու գործառնական առաջարկներ։
Դիվանագիտական ​​մոտեցմամբ այս ծրագիրը կարող է ամրապնդել Իրանի դիրքերը տարածաշրջանային անվտանգության և խաղաղության վրա հիմնված գործընթացներում։

Իրանի աշխարհաքաղաքական առավելությունները Շանհայի համագործակցության կազմակերպությունում
Փեզեշքիանը նշեց, որ Իրանը, իր եզակի տարանցիկ դիրքով, պատրաստ է ապահովել անհրաժեշտ հարթակը լայն տարածաշրջանային համագործակցության համար։
Իրանի աշխարհագրական դիրքը՝ որպես արևելք-արևմուտք և հյուսիս-հարավ խաչմերուկ, երկիրը դարձրել է տրանսպորտային և տարանցիկ նախագծերի հիմնական օղակ։
Նման կարողությունը ստեղծում է ավելի մեծ համապատասխանություն տարածաշրջանային խոշոր նախագծերի, ինչպիսիք են Չինաստանի «Մեկ գոտի և մեկ ճանապարհ»-ը, և Իրանի ենթակառուցվածքային ծրագրերի միջև։

Իրանի անդամակցության ռազմավարական կարևորությունը Շանհայի համագործակցության կազմակերպությանը
Այս կազմակերպությունում ներկայությունը Իրանի համար ստեղծել է եռակի հնարավորություն տնտեսության, քաղաքականության և անվտանգության ոլորտներում.

1. Տնտեսական տեսանկյունից այն հնարավորություն է տալիս փոխազդել այնպիսի տերությունների հետ, ինչպիսիք են Չինաստանը, Հնդկաստանը և Ռուսաստանը, որոնք միասին կազմում են աշխարհի բնակչության մեկ երրորդից ավելին: Այս փոխազդեցությունը ստեղծում է այլընտրանքային ուղիներ Իրանի առևտրի և ֆինանսական փոխանակումների համար:

2. Քաղաքական առումով Իրանի ակտիվ անդամակցությունը թույլ է տալիս այս երկրին ներկայացնել իր տեսակետները տարածաշրջանային որոշումների կայացման գործընթացում և նպաստել միջազգային համակարգի բազմաբևեռացմանը:

3. Անվտանգության ոլորտում անդամների հետ հետախուզությունը և գործառնական համագործակցությունը հիմք են հանդիսանում ահաբեկչության և մաքսանենգության նման ընդհանուր սպառնալիքներին դիմակայելու համար:

Իրանի առաջարկը. պատասխան պատժամիջոցներին և աշխարհը բազմաբևեռացնելու ծրագիր
Փեզեշքիանի առաջարկը, հատկապես ֆինանսական ոլորտում, իրականում ուղղակի պատասխան է Արևմուտքի կողմից Իրանի դեմ պատժամիջոցների քաղաքականությանը:

Միևնույն ժամանակ, այս ծրագիրը ոչ միայն պաշտպանական է, այլև մշակված է համաշխարհային կարգը վերաիմաստավորելու և Միացյալ Նահանգների միակողմանի գերիշխանությունը նվազեցնելու նպատակով: Այս առաջարկով Իրանը կոչ է անում Շանհայի համագործակցության կազմակերպությանը դառնալ գլոբալ հարաբերություններում հավասարակշռություն ստեղծելու և անդամ պետությունների անկախությունը ամրապնդելու գործիք։

Եզրակացություն. Շանհայը որպես համաշխարհային նոր կարգի հարթակ
Շանհայի համագործակցության կազմակերպության վերջին գագաթնաժողովը հնարավորություն էր Իրանի համար ներկայացնելու իր նախաձեռնությունը արևմտյան միակողմանիության դեմ։
Եթե ընդունվի, Թեհրանի առաջարկը ոչ միայն կնվազեցնի պատժամիջոցների ճնշումը անդամ պետությունների վրա, այլև կարող է հանգեցնել տնտեսական, անվտանգության և քաղաքական համագործակցության ամրապնդմանը։
Նման գործընթացը Շանհայի համագործակցության կազմակերպությունը կդարձնի ապագա բազմաբևեռ կարգի հիմնական հենասյուներից մեկը, կարգ, որը Իրանը ձգտում է ամրապնդել իր ռազմավարական դիրքը տարածաշրջանային համագործակցության և ֆինանսական անկախության միջոցով։