Մեկնաբանություն - Ռեկորդային երկաթուղային տրանսպորտ․ Թեհրանի չոր նավահանգիստ է ժամանել առաջին ռուսական գնացքը

Թեհրանի «Ափրինի երկաթուղային չոր նավահանգստում» Ռուսաստանից առաջին պլանավորված բեռնատար գնացքի ժամանումը պարզապես տրանսպորտային իրադարձություն չէ, այն ցույց է տալիս տարածաշրջանի առևտրային միջանցքների հավասարակշռության փոփոխությունը և միջազգային տարանցման ոլորտում Իրանի դերակատարության նոր փուլի մեկնարկը։

6500 կիլոմետր կտրելուց և Ղազախստանով, Թուրքմենստանով և Ինչեբրոնի սահմանով անցնելուց հետո, թղթով և դրա ածանցյալներով բեռնված 62 կոնտեյներով գնացքը իր նպատակակետ է  հասել ընդամենը 12 օրում. ճանապարհորդություն, որը ծովով կտևեր առնվազն 45 օր։

Այս նոր ռեկորդը Իրանի, Ռուսաստանի, Ղազախստանի և Թուրքմենստանի միջև աննախադեպ համակարգման արդյունք է և ցույց է տալիս, որ Հյուսիս-Հարավ միջազգային միջանցքը (INSTC) մոտենում է շահագործման ավարտական փուլին։ Միևնույն ժամանակ, Թեհրան նահանգի Էսլամշահր շրջանում գտնվող «Ապրինի երկաթուղային չոր նավահանգիստը», որն այժմ դարձել է այս պատմական ուղևորության վերջնակետը, ավելի է ամրապնդել իր դիրքերը որպես ռազմավարական լոգիստիկ կենտրոն։ Նոր ներդրումներ ներգրավելու և գնացքների ընդունման օրական թողունակությունը մեծացնելու ծրագրերը կհստակեցնեն այս նավահանգստի զարգացման ուղին և աստիճանաբար տարածաշրջանում բեռնափոխադրումները կմղվեն դեպի իրանական ենթակառուցվածքներ։

Իրանի կաառանցքային դերը տարածաշրջանային խոշոր տարանցիկ զարգացումներում

Ռուսաստանի ծովային և գետային տրանսպորտի դաշնային գործակալության ղեկավար Անդրեյ Տարսենկոն հայտարարել է, որ 2026 թվականից Հյուսիս-Հարավ միջանցքի շրջանակներում պաշտոնապես կսկսեն գործել երկու կարևոր տրանսպորտային երթուղիներ՝ Ռուսաստան-Իրան-Հնդկաստան և Ռուսաստան-Իրան-Չինաստան երթուղիները։ Այս երթուղիները նախատեսված են գործել որպես Ռուսաստանի, Հարավային և Արևելյան Ասիայի միջև առևտրի հիմնական զարկերակ և այդ երթուղիների մեծ մասը կանցնեն Իրանի տարածքով, ինչը կամրապնդի Իրանի աշխարհաքաղաքական դիրքը և կբավարարի տարածաշրջանի ավելի անվտանգ ու կարճ երթուղիների կարիքը։

Տարսենկոյի խոսքով՝ պլանավորումը գտնվում է վերջնական փուլում և նպատակ ունի ստեղծել կայուն, կանխատեսելի և տնտեսող երթուղի այս միջանցքում ներգրավված երկրների միջև ապրանքների տեղաշարժի համար։ Այս զարգացման արմատները սերում են 2025 թվականի ապրիլին Թեհրանում կայացած հանդիպումներից, որտեղ ռուսական MMTP JSC ռուսական ընկերության, Իրանի Իսլամական Հանրապետության նավագնացության ընկերության (IRISL) և Caspian նավագնացության երթուղիների ընկերության ղեկավարների միջև բանակցությունները հիմք հանդիսացան կոնտեյներային և բազմամոդալ տրանսպորտի զարգացման մասին համաձայնագրի կնքման համար։

Այս համագործակցության փաթեթի կարևոր նախագծերից մեկը Մախաչկալայի նավահանգստի և Իրանի նավահանգիստների միջև կանոնավոր կոնտեյներային գծի գործարկումն է. մի նախագիծ, որը Ամիրաբադի, Անզալիի և Կասպիանի նավահանգիստները կվերածի Ռուսաստանի և Հարավային Ասիայի միջև ապրանքների փոխանակման հանգույցի։ Այս զարգացումը ոչ միայն կմեծացնի Իրանի տարանցիկ ներուժը Կասպից ծովում, այլև կարագացնի Թեհրանի առևտրային հարաբերությունների ամրապնդման գործընթացը Մոսկվայի և Նյու Դելիի հետ։

Այս երկու երթուղիների պաշտոնական գործարկումը Հյուսիս-Հարավ միջանցքը կմոտեցնի նոր բեկումնային կետի. մի միջանցք, որը, փորձագետների կարծիքով, կարող է 40 տոկոսով կրճատել Ռուսաստանի և Հնդկաստանի միջև ապրանքների տեղափոխման ժամանակն ու ծախսերը և կտրուկ նվազեցնել տարածաշրջանի կախվածությունը արևմտյան երթուղիներից, զարգացում, որը համահունչ է Իրանի ռազմավարությանը՝ համաշխարհային տրանսպորտային աշխարհագրությունում իր դերը ամրապնդելու համար։