«Շահին» անօդաչու թռչող սարքը՝ Իսլամական Հանրապետության բանակի ցամաքային ուժերի սուր աչքը
ԻԻՀ պահապանների կորպուսի օդատիեզերական ուժերն ու ԻԻՀ բանակը պարտադրված երրորդ պատերազմի ընթացքում բազմիցս ունեցել են տարբեր տեսակի ԱԹՍ-ների օգտագործման մասին հայտագրեր՝ ամերիկացի և սիոնիստ թշնամու դեմ։
Pars Today-ի հաղորդմամբ՝ վերջին տարիներին Իրանի զինված ուժերի ծառայության մեջ ներգրավված ամենաարդյունավետ ու գործնական ԱԹՍ-ներից մեկը «Շահին»-ն է, որը կարևոր քայլ է իրանական հետախուզական ԱԹՍ-ների զարգացման ճանապարհին։
Այսօր, հաշվի առնելով պատերազմների բնույթի փոփոխությունը, ԱԹՍ-ները վերածվել են աշխարհի բանակների, հատկապես ռազմական հզոր երկրների կարևոր, կենսական և արժեքավոր զինատեսակներից։
Անօդաչու թռչող սարքերի ոլորտում Իրանի կարողությունը վերջին տարիներին զգալի աճ է ապրել՝ կենտրոնանալով թե՛ քանակի, թե՛ որակի վրա, և այսօրվա դրությամբ Իրանը տարածաշրջանում դարձել է ԱԹՍ-ների լուրջ ուժ և զբաղեցնում է առանձնահատուկ դիրք ԱԹՍ արտադրող երկրների շարքում։
Իրանի պաշտպանական մասնագետները վերջին տասնամյակների ընթացքում հաջողել են նախագծել և արտադրել ԱԹՍ-ներ՝ տարբեր կիրառություններով։ Այս ոլորտում իրականացված մեծ ներդրումների շնորհիվ Իրանի անօդաչու համակարգերը վերջին երեք տասնամյակներում նշանակալի առաջընթաց են ապրել։
Իրավիճակը հատկապես տարածաշրջանային հակամարտությունների ընթացքում ամբողջությամբ ցույց է տվել իրանական ԱԹՍ-ների արժեքը՝ դիտարկման, հետախուզության, թիրախավորման և հարձակողական գործողությունների ժամանակ։
Վերջին տասնամյակներում Պաշտպանության և Զինված ուժերի աջակցության նախարարության, ինչպես նաև զինված ուժերի արդյունաբերության ձեռնարկությունները ստեղծել են տարբեր հնարավորություններով բազմաթիվ ԱԹՍ-ներ և տրամադրել դրանք Իրանի բանակին ու Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսին։
«Մոհաջեր-4»֊ի հիման վրա արտադրված «Շահին» ԱԹՍ-ը այս շարքի ամենամեծ առանձնահատկություններով հետախուզական և դիտարկման անօդաչուն է, որն այժմ գործարկվում է Իրանի բանակի ցամաքային ուժերի կողմից։
«Շահին»-ը՝ 230 կգ քաշով, համարվում է բանակի ամենածանր ԱԹՍ-ներից մեկը և «Մոհաջեր-4»-ի բարելավված տեսակն է։
Ռելսի վրայից արձակման համակարգով այս ԱԹՍ-ը կարող է կրել մինչև 200 կգ մարտական-հետախուզական բեռ։
Այս անօդաչուի հիմնական առաքելությունը տեղեկությունների հավաքագրումն ու դիտարկումն է։ Առաջադեմ սենսորների և 28-ապատիկ մեծացման ունակությամբ տեսախցիկի շնորհիվ «Շահին»-ը կարող է իր գործողությունների շառավիղը հասցնել մինչև 150 կմ։
Ինչպես մյուս իրանական ԱԹՍ-ները, այնպես էլ «Շահին»-ը պատկերի առցանց փոխանցման հնարավորություն ունի՝ թույլ տալով հրամանատարներին կարճ ժամանակում ստանալ անհրաժեշտ տվյալները։
ԱԹՍ-ի թռիչքային առավելագույն բարձրությունը 15,000 ոտնաչափ է, և այն կարող է ստացված պատկերները առցանց փոխանցել կառավարման ու վերահսկման կայան։
Այն ունի նաև ինքնավար և կիսաավտոմատ կառավարման հնարավորություններ։ Քանի որ «Շահին»-ի հիմնական առաքելությունը հետախուզությունն է, այն կարող է 150 կմ խորության ներթափանցել, կատարել առաջադրանքը և վերադառնալ կամ մինչև 300 կմ առաջ գնալ դեպի հաջորդ կենտրոն, որի դեպքում դրա օպերատիվ հեռավորությունը կրկնապատկվում է։
Քանի որ անօդաչուների վրա տվյալների պահպանումը որոշ դեպքերում նպատակահարմար չէ, իրանական ԱԹՍ-ներում սովորաբար տեղեկություններ չեն պահվում, այլ ուղիղ փոխանցվում են ցամաքային կայաններին։
Չնայած «Շահին»-ի հիմնական առաքելությունը հետախուզությունն է, այն վաղուց արդեն հագեցված է արձակվող սպառազինությամբ, այդ թվում տարբեր տեսակի ռումբերով, ինչը հնարավորություն է տալիս այն կիրառել նաև հարձակողական գործողություններում։ Այս հարցը բազմիցս փորձարկվել է զորավարժությունների ընթացքում։
Այս ԱԹՍ-ի մեծ թռիչքային շառավիղը, որն ամբողջությամբ դուրս է օպերատորի տեսադաշտից, պահանջում է, որ կառավարման գործընթացը իրականացվի կամ կիսաավտոմատ, կամ ամբողջովին ավտոմատ ռեժիմով։
Կիսաավտոմատ ռեժիմում օպերատորը, դիտելով կայանի էկրանին ցուցադրվող թռիչքային տվյալները, կառավարում և ուղղորդում է անօդաչու թռչող սարքը՝ համաձայն առաքելության պահանջների։
