Մեկնաբանություն- Սաուդյան Արաբիայի պատվիրակության այցը Սանա. Եմենում պատերազմը դադարեցնելու լուրջ կամք
Սաուդյան Արաբիայի պատվիրակությունը երեկ ժամանել է Եմենի մայրաքաղաք Սանա՝ այդ երկրի ազգային փրկության կառավարության պաշտոնյաների հետ բանակցելու համար:
2023 թվականի մարտի 26-ին ավարտվեց Եմենի դեմ Սաուդյան Արաբիայի պատերազմի ութերորդ տարին։ Անցյալ տարի ՄԱԿ-ի և Օմանի միջնորդական ջանքերն ավելացան Եմենում հրադադար հաստատելու համար, և 2022 թվականի ապրիլին հաստատվեց 2-ամսյա զինադադար, որը երկու անգամ երկարաձգվեց, սակայն հրադադարը չերկարաձգվեց անցած հոկտեմբերից։ Սանայի կառավարությունը հայտարարել էր, որ Ռիադը չի հետևում հրադադարի որոշ դրույթներին, և որ հրադադարն իրականում չի նվազեցնում հումանիտար ճգնաժամը։
Վերջին երկու ամիսներին Եմենի պատերազմում հրադադար հաստատելու ջանքերը կրկին սկսվել են։ Հերթական անգամ ՄԱԿ-ը և Օմանը փորձեցին միջնորդել Ռիադի և Սանայի միջև: Սաուդյան Արաբիայի պաշտոնյաների այցը Սանա վկայում է այն խորհրդակցությունների առաջընթացի մասին, որոնք ընթանում են Սաուդյան Արաբիայի և Անսարալլահի միջև Օմանի միջնորդությամբ։ Խորհրդակցություններ, որոնք իրականացվում են ՄԱԿ-ի խաղաղության ջանքերին զուգահեռ։
Եմենում պատերազմի մասնակից կողմերի միջև բանակցությունները թափ են հավաքել վերջին շաբաթներին այն բանից հետո, երբ Սաուդյան Արաբիան համաձայնվել է Իրանի հետ վերականգնել դիվանագիտական հարաբերությունները յոթ տարվա լարվածությունից հետո: Մարտի 10-ին Պեկինում հայտարարված Իրանի և Սաուդյան Արաբիայի միջև կնքված համաձայնագիրը ամրապնդել է Եմենի հակամարտության կարգավորման հույսերը։
Սաուդյան Արաբիան նույնպես եկել է այն եզրակացության, որ Եմենում պատերազմի շարունակությունը ոչ միայն չի ապահովում իր շահերը, այլ իրականում ավելի մեծ վնաս է հասցնում Ռիադին։ Ուստի նա լուրջ կամք դրսևորեց՝ վերջ դնելու այս պատերազմին։
Կարծես թե Ռիադի և Սանայի միջև համաձայնագրի կետերը նույնն են, ինչ 2022 թվականի հրադադարի համաձայնագիրը։ Եմենի ազգային փրկության կառավարության քաղաքական գրասենյակի անդամ Մոհամմադ Ալ-Բախիթին Al-Mayadeen հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում հաստատել է Սանայի և Սաուդյան Արաբիայի համաձայնությունը և ասել, որ Սանան դեռ սպասում է Սաուդյան Արաբիային իրականացնել այս համաձայնությունը: Ալ-Բախիթին հայտարարել է, որ Սանայի և Սաուդյան Արաբիայի միջև ձեռք բերված փոխըմբռնումը ներառում է բոլոր գործերը՝ լինի դա հակամարտությունից դուրս գալը, թե կայուն և համապարփակ խաղաղության հասնելը, և դա ձեռնտու է երկու կողմերին։ Եմենի Ազգային փրկության կառավարության քաղաքական գրասենյակի անդամը նշել է, որ ձեռք բերված փոխըմբռնումները և լուծումները կիրականացվեն երկու փուլով, մեկը՝ Ֆեթր տոնից առաջ, մյուսը՝ մեկ այլ ժամանակ։
Այս համաձայնագրի առաջին քայլով գործարկվեց մի շարք բանտարկյալների ազատ արձակումը։ Եմենի պաշտոնյաներից Աբդուլ Ղադիր ալ-Մորթեզան, ով պատասխանատու է գերիների փոխանակման բանակցությունների համար, ասել է, որ շաբաթ օրը 13 եմենցի բանտարկյալներ մուտք են գործել Սանա։ Այս բանտարկյալներն ազատ են արձակվել սաուդցի բանտարկյալի ազատ արձակման դիմաց։ Ալ-Մորթեզան ասել է, որ տղամարդկանց ազատ արձակումը ՄԱԿ-ի միջնորդությամբ պայմանավորվածության մի մասն է, որը ձեռք է բերվել անցյալ ամիս Եմենում պատերազմող կողմերի միջև:
Վերջնական կետն այն է, որ Սաուդյան Արաբիայի պատվիրակության՝ Սանա կատարած այցին և ութամյա պատերազմին վերջ դնելու Սաուդյան Արաբիայի և Եմենի միջև համաձայնության մասին զեկույցների հրապարակմանը զուգահեռ, լուրեր տարածվեցին նաև Եմենից էմիրաթական ուժերի դուրսբերման մասին, ինչը հաստատեց Անսարալլահի քաղաքական գրասենյակի անդամ Մոհամմեդ Ալ-Բախիթին: Ուստի, կարելի է ասել, որ Ռիադի ու Սանայի պայմանավորվածությամբ այս համաձայնագրին կմիանա նաեւ ԱՄԷ-ն, եւ Եմենում պատերազմը կավարտվի։