Մեկնաբանություն- Կովկասում Ալիևի մոտեցումը՝ փառասիրություն թե հաշվարկային սխալ
Քաղաքական զարգացումները ցույց են տալիս, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ձգտում է կրկին բորբոքել պատերազմի կրակը հարավկովկասյան տարածաշրջանում՝ նպատակ ունենալով միջանցքը պարտադրել տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքականությանը։
Իրան-Հայաստան պատմական սահմանի նկատմամբ Բաքվի ոտնձգությունը նույն կարմիր գիծն է, որն ընդգծել է Իրանի գերագույն առաջնորդը Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հետ հանդիպման ժամանակ։ Չնայած դրան, Իրանի հյուսիսային հարեւանը, հրաժարվելով բարիդրացիության քաղաքականությունից, իր օրակարգում է դրել հարձակումը Իրանի ազգային-կրոնական հենասյուների վրա։
Փորձագետների կարծիքով՝ այս միջանցքի ստեղծումը մեծ աշխարհաքաղաքական փոփոխություն կառաջացնի հարավկովկասյան տարածաշրջանում՝ ի շահ Թուրքիայի և Սիոնիստական ռեժիմի և ի վնաս Իրանի Իսլամական Հանրապետության։
Իրանի հյուսիսարևմտյան սահմանները սիոնիստների ներկայության վայրի վերածելուց և Իրանի ազերիախոս նահանգներում պանթուրքիզմը քարոզելուց բացի, Թեհրանի և Բաքվի միջև վեճի երրորդ պատճառը կեղծ Զանգեզուրի միջանցքի բացման հարցն է։
Ղարաբաղյան պատերազմի ավարտից հետո Թուրքիան և Բաքուն համատեղ դիրքորոշմամբ կոչ են արել ստեղծել այդ հաղորդակցական ուղին առանց հայկական անցակետերի՝ Ադրբեջանի Հանրապետությունը Նախիջևանի տարածքին միացնելու պատրվակով։
Փորձագետների կարծիքով՝ այս միջանցքի ստեղծումը մեծ աշխարհաքաղաքական փոփոխություն կառաջացնի հարավկովկասյան տարածաշրջանում՝ ի շահ Թուրքիայի և Սիոնիստական ռեժիմի և ի վնաս Իրանի Իսլամական Հանրապետության։ Այլ կերպ ասած, այս միջանցքային գծի ստեղծումը կմիացնի այսպես կոչված թուրքական աշխարհը և Իրանին կմարգինալացնի Եվրամիության շուկաների երկայնքով «Մեկ գոտի մեկ ճանապարհ» նախագծի ցամաքային ճանապարհից:
Աշխարհաքաղաքական այս հավակնության մյուս կողմում Իրանի ազերիախոս նահանգների հետ ցամաքային սահման ունենալն է և «պանթուրքիզմ» նախագծի առաջխաղացումը և ի վերջո Իրանի մասնատումը։ Այս հարցը պատճառ է դարձել, որ Թեհրանը կտրականապես դեմ արտահայտվի այս ծրագրին և Բաքվից պահանջի հարգել Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը և Երևանի հետ հրադադարի պայմանագիրը։
Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարար Ջեյհուն Բայրամովի` օկուպացված Պաղեստին կատարած այցին զուգահեռ՝ Թել Ավիվում այս ռեժիմի դեսպանատունը բացելու նպատակով, ուժեղացավ Բաքվի հոգեբանական օպերացիան և Իրանի դեմ մեդիա պատերազմը։ Սիոնիստական ռեժիմի արտաքին գործերի նախարար Էլի Քոհենն այս ուղեւորության ընթացքում Թեհրանը համարել է ընդհանուր սպառնալիք երկու ռեժիմների դեմ եւ հայտարարել Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեմ միասնական ճակատ ստեղծելու մասին։
Խորհրդային Միության փլուզումից և Ադրբեջանի Հանրապետության ձևավորումից հետո Բաքվում որոշ հոսանքներ ձգտում էին հարձակվել իրանցիների ազգային ինքնության վրա՝ փորձելով կեղծել պատմա-կրոնական ինքնությունը։ Բաքվում Անկարա-Թել Ավիվի ազդեցության աճով Ալիևը փորձել է դառնալ ազդեցիկ դերակատար՝ եվրասիական ոլորտում ՝ հարվածելով Իրանի կենսական շահերին։
2020 թվականի ղարաբաղյան պատերազմը Իրանի աշխարհաքաղաքականության դեմ Ալիևի ռեժիմի հավակնությունների ճանապարհին առաջին քայլն է։ Ստեղծելով Զանգեզուրի միջանցքը, ի լրումն այսպես կոչված թուրքական աշխարհը ցամաքային ճանապարհով իրար կապելուց և Իրանին «Մեկ Գոտի մեկ ճանապարհ» նախաձեռնության ցամաքային ճանապարհից զրկելուց բացի, Բաքուն նախատեսում է գտնել ավելի էժան ուղի կասպիական գազի արտահանման համար դեպի Արևելյան Միջերկրական ծով և եվրոպական մայրցամաքը։ Նման իրավիճակում անհրաժեշտ է, որ Իրանը, Հայաստանը և Ռուսաստանը քաղաքական ուղիներով և դիվանագիտական լուծումներով Ալիևի հավակնությունների դեմ ռազմական սպառնալիք ստեղծելով, այս հակամարտությունը մտցնեն իրենց օրակարգում ։