ԻԻՀ նախագահի այցը Թուրքմենստան և Ադրբեջան, նոր էջ տարածաշրջանային երկկողմ հարաբերություններում

Թուրքմենստանի և Ադրբեջանի նախագահների հրավերով, ԻԻՀ նախագահ Հասան Ռուհանին երեքշաբթի առավոտյան մեկնել է Աշխաբադ:

Իրանի և Թուրքմենստանի նախագահների ներկայությամբ, երկու երկրների մասնավոր բաժնի գործարարների համատեղ հանդիպման մասնակցելը, մի շարք համագործակցության փաստաթղթերի ստորագրումը և  առևտրային հարաբերությունների զարգացման  քննարկումը այս այցի նպատակներից են հայտարարվել:

Իրանի Իսլամական Հանրապետության նախագահը չորեքշաբթի երեկոյան Թուրքմենստանից կմեկնի  Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքու:

Նախագահի այցը տեղի է ունենում երկու երկրների տնտեսական եւ առևտրային հարաբերությունների բարելավման և տարբեր ոլորտներում ավելի քան 10 համագործակցության փաստաթղթերի ստորագրման նպատակով:

Ռաշթ-Աստարա երկաթուղու կառուցման, Իրանի և Ադրբեջանի համատեղ գործունեության մասին փաստաթուղթի ստորագրումը և Կասպից ծովում նավթի ու գազի ոլորտում երկու երկրների միջև համագործակցության մասին փաստաթուղթի ստորագրումը,  այցի նպատակներից են:

Ռուսաստանը, Ղազախստանը, Թուրքմենստանը, Իրանը և  Ադրբեջանը Կասպից ծովի մերձափյա  երկրներն են:  Այս կոնվենցիան բացառիկ հնարավորություն է ընձեռել համագործակցության և առևտրատնտեսական հարաբերությունների զարգացման համար:

Ադրբեջանում Իրանի նախկին դեսպան և Ռուսաստանի ու տարածաշրջանի հարցերի  հետազոտող  և վերլուծաբան Աֆշար Սոլեյմանին համոզված է, որ տարածաշրջանային, մերձկասպյան երկրների և Սևծովյան համագործակցության կազմակերպության, Տնտեսական համագործակցության կազմակերպության (ECO), Եվրասիական տնտեսական միության, Շանհայի համագործակցության կազմակերպության և Անկախ Պետությունների Համագործակցության  կազմակերպության միջև եղած կոնվենցիան, համընկնում են տնտեսական ինտեգրման ռազմավարությանը:

Թուրքմենստանը Կենտրոնական Ասիայում  Իրանի համար ամենակարևոր արտահանման ուղղություններից մեկն է և  արտահանվող ապրանքների բազմազանության շնորհիվ, Կենտրոնական Ասիայում իրանական ապրանքների ամենամեծ արտահանումն իրականացվում է դեպի Թուրքմենստան:

 Թուրքմենստանը նաև առևտրային մայրուղու հիմնական կապն է Կենտրոնական Ասիայի երկրների հետ: Անկասկած, առևտրատնտեսական փոխգործակցությունը կարող է հանգեցնել տարածաշրջանի ժողովուրդների բարեկեցությանն ու զարգացմանը:

Հատկանշական է, որ տարանցման և Իրանի հարավային ծովերը Միջին Ասիային ու Կովկասին միացնելու հարցը դեռևս կարևոր խնդիրներ են, քանի որ Իրանը Միջին Ասիայի ու Կովկասի հետ կապվում է Ադրբեջանի ու Թուրքմենստանի միջոցով: Իրանի հարավ-արևելյան Չաբահարի երկաթգիծը Զահեդանին միացնելու նախագիծը գործադրման փուլում է: Նշենք, որ Զահեդանի երկաթգիծը Չաբահարը միացնելու է Կենտրանական Ասիային: Գործադրման փուլում է նաև Իրանի, Ադրբեջանի ու Թուրքմենստանի համատեղ նախագիծը՝ Ռաշտը Աստարային միացնող երկաթգիծը, որի միջոցով Իրանը միանում է Կովկասին, Ռուսաստանին ու Եվրոպային:

Այս շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի Թուրքմենստանի և Ադրբեջանի անդամակցությունը Իսլամական Համագործակցության Կազմակերպությունում և ԷԿՈ-ի կազմակերպությունում, ինչպես նաև այդ երկու երկրների Կասպից ծովի կողմից հարևանությունը Իրանի հետ:

Անցած տարվա դեկտեմբերին, Կասպից ծովի երկրների ներկայացուցիչները քննարկել են մերձկասպյան երկրների միջև առևտրատնտեսական համագործակցության մասին համաձայնագրի նախագիծը: Նախատեսված է, որ փաստաթուղթը կստորագրվի Կասպից ծովի երկրների ղեկավարների հերթական հանդիպման ժամանակ: Այդ նպատակների իրականացման համար անհրաժեշտ է տարածաշրջանի երկրների համագործակցությունն ու  փոխըմբռնման ամրապնդումը և տարածաշրջանի երկրների կայունությունն ու անվտանգությունը:

Այսօր տարածաշրջանը դիմակայում է ահաբեկչության և ծայրահեղականության խնդիրներին, և ակնհայտ է, որ այս ուղևորության ընթացքում կքննարկվի նաև այս հարցը:

Երեք երկրների համագործակցությունը այժմ հստակ ուղերձներ ունի վերտարածաշրջանային դերակատարների համար  և ցույց է տալիս, որ այդ հարաբերությունները հիմնված են փոխադարձ վստահության և կոլեկտիվ շահերի վրա: