Իրանի, Չինաստանի և Ռուսաստանի դաշինքը մղձավանջ է՞ արդյոք արևմտյան երկրների համար
-
Իրանի, Չինաստանի և Ռուսաստանի դաշինքը մղձավանջ է՞ արդյոք արևմտյան երկրների համար
Pars Today - Եվրամիությունը, վերջերս Շանհայի գագաթնաժողովից հետո, սպառնալիք զգաց Իրանի Իսլամական Հանրապետության, Չինաստանի և Ռուսաստանի միասնությունից։
Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովը տեղի ունեցավ Չինաստանի Տյանցզին քաղաքում օգոստոսի 31-ից սեպտեմբերի 1-ը ընկած ժամանակահատվածում՝ պետությունների ղեկավարների մասնակցությամբ։ Ինչպես հաղորդում է Pars Today-ը՝ հղում անելով Mehr լրատվական գործակալությանը, Եվրամիության արտաքին քաղաքականության պատասխանատու Կայա Կալասը չորեքշաբթի օրը դիրքորոշում է հայտնել Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովի և «Իրանի, Չինաստանի ու Ռուսաստանի դաշինքի» դեմ։ Եվրահանձնաժողովի մամուլի ասուլիսում Կալասը անդրադարձել է Չինաստանում Շանհայի համագործակցության կազմակերպության անդամ պետությունների ղեկավարների ներկայությանը և պնդել, որ երբ Չինաստանի նախագահը կանգնած է եղել Ռուսաստանի, Իրանի նախագահների և Հյուսիսային Կորեայի առաջնորդի կողքին, դա պարզապես հակաարևմտյան պատկեր չէր, այլև ուղղակի մարտահրավեր էր կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգին։
Նա պնդել է, որ այս համախմբումը պարզապես խորհրդանշական չէ, այլև «նոր ավտորիտար աշխարհակարգ» ստեղծելու ջանքերի մի մասն է։ Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովի և այս նիստի շրջանակներում մասնակից պաշտոնյաների երկկողմ ու բազմակողմ հանդիպումների վերաբերյալ նա պնդեց, որ «սրանք այն իրողություններն են, որոնց Եվրոպան պետք է դիմակայի»։
Այս եվրոպացի պաշտոնյայի դիրքորոշման արտահայտումը «Իրանի, Չինաստանի և Ռուսաստանի դաշինքի» վերաբերյալ տեղի է ունենում այն դեպքում, երբ քաղաքագետները կարծում են, որ Թեհրանի, Մոսկվայի և Պեկինի եռակողմ դաշինքը, թեև լուրջ սպառնալիք է Միացյալ Նահանգների գլխավորությամբ արևմտյան երկրների գերիշխանությանը, այնուամենայնիվ կարող է հանգեցնել հիմնարար և դրական փոփոխությունների համաշխարհային կարգում և ուժերի հավասարակշռության մեջ։
Քաղաքագետները Շանհայի գագաթնաժողովը համարում են ավելին, քան պարզապես հանդիպում և կարծում են, որ դա ռազմավարական հայտ էր՝ համաշխարհային խաղի կանոնները փոխելու ձգտող տերությունների միասնության ցուցադրություն։ Իրանի, Չինաստանի, Ռուսաստանի և Հյուսիսային Կորեայի առաջնորդների ներկայությունը միմյանց կողքի ցույց տվեց, որ համաշխարհային հավասարումները անցնում են միաբևեռ կարգերից դեպի Արևելքի վրա կենտրոնացած բազմաբևեռ կարգեր, կարգեր, որտեղ Իրանը նույնպես ակտիվ դեր է սահմանել իր համար։
Այս կապակցությամբ, Իրան-Չինաստան խորհրդարանական բարեկամության խմբի ղեկավար Ռուհոլլահ Նեջաբաթը, անդրադառնալով Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովի եզրափակիչ հայտարարությանը, ասել է. «Այս հայտարարությունը շրջադարձային կետ էր տարածաշրջանային դիվանագիտության մեջ»։ Կազմակերպությունը Իրանի նկատմամբ կիրառված պատժամիջոցները համարել է անարդար և դատապարտել է սիոնիստական ռեժիմի ռազմական ագրեսիան իրանական տարածքի վրա: Այս դիրքորոշումը ցույց է տալիս, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը միայնակ չէ միջազգային ասպարեզում, և որ այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Չինաստանը, Ռուսաստանը, Հնդկաստանը և Շանհայի այլ անդամները, Իրանը համարում են նոր աշխարհակարգի մաս։
Ի պատասխան Եվրամիության այն պնդումներին, որ Չինաստանի, Ռուսաստանի և Իրանի դաշինքը ստեղծում է նոր աշխարհակարգ ավտորիտարիզմի ճանապարհով, պետք է հիշատակել Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովի խոսքերը Շանհայի վերջին գագաթնաժողովում: Լավրովն ասել է. «Արևմուտքը փորձում է կանխել բազմաբևեռ աշխարհի ձևավորումը՝ դիմելով ուղղակի շանտաժի»: