Մեկնաբանություն - Իրանի և Ռուսաստանի միջև ռազմավարական համագործակցություն. Քայլ դեպի բազմաբևեռ աշխարհակարգ
Իրանի և Ռուսաստանի նախագահները հեռախոսազրույցում քննարկել են երկու երկրների միջև համատեղ համաձայնագրերի իրականացման գործընթացը։
ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հեռախոսազրույցում, Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքյանը քննարկել է համատեղ համագործակցության համաձայնագրերի իրականացման գործընթացը, մասնավորապես՝ տրանսպորտի, տարանցման, էներգետիկայի և էլեկտրակայանների ոլորտներում։
Հեռախոսազրույցում Իրանի նախագահն Աշխաբադում պետությունների ղեկավարների վերջերս կայացած հանդիպումը գնահատել է որպես շատ կառուցողական և դրական, և ընդգծել համագործակցության բոլոր ոլորտներում համաձայնագրերի իրականացման կարևորությունը՝ համատեղ նախագծերի ճշգրիտ իրականացումը և արագացումը, ինչպես նաև շարունակական հաղորդակցության շարունակականությունը։
ՌԴ նախագահը գոհունակություն է հայտնել երկու երկրների միջև ռազմավարական և ամուր հարաբերությունների մակարդակի կապակցությամբ, կարևորելով այս տարվա առաջին 10 ամիսներին երկկողմ առևտրի 10 տոկոս աճը և ընդգծել համագործակցության ամրապնդման շարունակականությունը և բոլոր երկկողմ ոլորտներում համաձայնագրերի իրականացման արագացումը։
Փեզեշքյանը և Պուտինն ընդգծել են տնտեսական և էներգետիկ փոխգործակցության մակարդակը բարձրացնելու և տարանցման, տրանսպորտի և էլեկտրակայանների ոլորտներում գործադիր համաձայնագրերն իրականացնելու շարունակական երկխոսության և համագործակցության շարունակականության անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև հաստատել են համատեղ նախագծերի իրականացման համար ավելի մեծ համակարգվածություն։
Այս հեռախոսազրույցն արտացոլում է Թեհրանի և Մոսկվայի բարձրաստիճան պաշտոնյաների վճռականությունը՝ ընդլայնելու երկու երկրների միջև համագործակցությունը տարբեր տնտեսական, քաղաքական, մշակութային և անվտանգության ոլորտներում։ Իրանն ու Ռուսաստանը համարվում են BRICS խմբի և Շանհայի համագործակցության կազմակերպության ամենակարևոր անդամները։
Իրանի և Ռուսաստանի միջև ռազմավարական համագործակցության ընդլայնումը ոչ միայն կնպաստի երկու երկրների միջև տնտեսական և էներգետիկ հարաբերությունների ամրապնդմանը, այլև կստեղծի հավասարակշռություն արևմտյան միակողմանիության դեմ տարածաշրջանային և միջազգային մակարդակներում, կզարգացնի տարանցիկ միջանցքները և կբարձրացնի երկու երկրների դերը բազմակողմ կազմակերպություններում, ինչպիսիք են BRICS-ը և ՇՀԿ-ն։
Իրանի և Ռուսաստանի անդամակցությունը BRICS խմբին և ՇՀ-ին երկու երկրների միջև ռազմավարական համագործակցությունը բարձրացրել է ավելի բարձր մակարդակի։ Թեհրանի և Մոսկվայի միջև համագործակցությունը արդյունավետ է եղել բազմաբևեռ համաշխարհային կարգի ստեղծման, պատժամիջոցների ազդեցության նվազեցման և Իրանի ու Ռուսաստանի աշխարհաքաղաքական դերի մեծացման գործում տարածաշրջանում և աշխարհում։ Իրանի և Ռուսաստանի միջև երկկողմ առևտրի աճը ընթացիկ 2025 թվականին նույնպես վկայում է տնտեսական հարաբերությունների աճի միտման մասին։
Էներգետիկայի, էլեկտրակայանների և տրանսպորտի ոլորտներում համագործակցությունը կարող է Իրանին դարձնել տարածաշրջանային և գլոբալ էներգամատակարարման հիմնական խաղացող։ Մյուս կողմից, Հյուսիս-Հարավ միջանցքում Ռաշտ-Աստարա երկաթուղու նման համատեղ նախագծերը Իրանը վերածում են Ասիայի և Եվրոպայի միջև ապրանքների տարանցման կարևոր օղակի։ Տնտեսական և առևտրային հարաբերությունների զգալի աճի հետ մեկտեղ, Իրանն ու Ռուսաստանը բարձրացրել են իրենց հարաբերությունները կայուն և երկարաժամկետ մակարդակի՝ ստորագրելով համապարփակ ռազմավարական համաձայնագիր։
Այս համագործակցությունը նպաստում է ռազմավարական հավասարակշռության հավասարակշռմանը Արևմուտքի ճնշումների դեմ, ինչպես նաև հնարավորություն է տալիս դիմակայել պատժամիջոցներին և ԱՄՆ միակողմանիությանը։ Պաղեստինի, Աֆղանստանի և Կովկասի նման զգայուն տարածաշրջանային հարցերի շուրջ երկու երկրներն ունեն սերտ և համակարգված դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ազդել տարածաշրջանային կայունության վրա։
Միջազգային չափումները և բազմակողմանիությունը քննելիս պետք է նշել, որ Իրանը և Ռուսաստանը BRICS-ի և ՇՀԿ-ի երկու կարևոր և ակտիվ անդամներն են, և այս շրջանակներում համագործակցությունը նպաստում է համաշխարհային բազմաբևեռ կարգի ամրապնդմանը և Իրանի դիրքերի ամրապնդմանը միջազգային հավասարումներում:
Այս հարաբերությունները կարող են հանգեցնել նոր տնտեսական և քաղաքական բլոկների ստեղծմանը, որոնք կդիմադրեն Արևմտյան գերիշխանությանը։ Իրանի և Ռուսաստանի միջև շարունակական համագործակցությունը ռազմավարական գործիք է Իրանի բանակցային ուժը տարածաշրջանային և համաշխարհային մակարդակներում մեծացնելու համար: Այս հարաբերությունները ոչ միայն կնպաստեն տնտեսական և էներգետիկ զարգացմանը, այլև կդնեն Իրանին բազմաբևեռ աշխարհակարգի ճանապարհին: