Նախազգուշացում  Եվրոպայում գնաճի վերաբերյալ Իրանի դեմ պատերազմի հետևանքով

Եվրոպական Միության ավագ տնտեսագետը զգուշացրել է Իրանի դեմ պատերազմից առաջացող գնաճի վերաբերյալ։

Ինչպես հաղորդում է Tasnim լրատվական գործակալությունը՝ հղում անելով Reuters-ին, Եվրոպական կենտրոնական բանկի ավագ տնտեսագետ Ֆիլիպ Լեյնը հայտարարել է, որ Իրանի դեմ պատերազմի հետևանքով առաջացած համաշխարհային նավթային ցնցումը, հավանաբար, կստիպի Եվրոպայի կենտրոնական բանկին բարձրացնել տոկոսադրույքները։ Այս քայլը նպատակ ունի կանխել վառելիքի բարձր գների ազդեցությունը աշխատավարձերի, գնաճի սպասումների և այլ ապրանքների գների վրա։

Լեյնը միանշանակ աջակցել է հունիս ամսին տոկոսադրույքի բարձրացմանը։ ԵԿԲ-ի քաղաքականությունը մշակող որոշ գործիչներ այս բարձրացումը համարում են առաջին քայլը մի քանի փուլերից, նույնիսկ եթե այդ որոշումը վնասի էներգակիրներ ներմուծող եվրոգոտու տնտեսական աճին։

«Արտաքին աղբյուրներից մատակարարման խափանման նկատմամբ լավագույն արձագանքը, հավանաբար, պետք է ավելի փոքր լինի, քան պահանջարկից բխող ցնցման նկատմամբ արձագանքը, բայց կան մի քանի պատճառներ, թե ինչու կենտրոնական բանկը կարող է ստիպված լինել ակտիվորեն արձագանքել», - ասել է ԵՄ տնտեսագետը։

Նա նշել է, որ պատճառներից մեկն այն է, որ Իրանի դեմ հակամարտությունը տեղի է ունեցել անմիջապես կորոնավիրուսի համավարակի ավարտից և Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժումից առաջացած հիպերինֆլյացիայի շրջանից հետո։ Սա, ըստ Լեյնի, ընկերություններին և սպառողներին ավելի զգայուն է դարձրել գների նկատմամբ, քան երբևէ։

Լեյնը կրկին հաստատեց ԵԿԲ-ի դիրքորոշումը, որ «եթե գնաճը ժամանակավորապես և ոչ չափազանց շատ գերազանցի նպատակային ցուցանիշը, ապա չափվոր կրճատումը կարող է տրամաբանական լինել», բայց եթե գնաճը մեծանա զգալիորեն և կայուն կերպով, ապա «արձագանքը ևս պետք է լինի բավականաչափ ուժեղ կամ կայուն»։

Նա նաև ասաց, որ նավթի բարձր գների պատճառով առաջացած «պահանջարկի անկումը» նվազեցնում է տոկոսադրույքների կտրուկ բարձրացման անհրաժեշտությունը, մինչդեռ ցանկացած պետական աջակցության փաթեթ ունի ճիշտ հակառակ ազդեցությունը (այսինքն՝ մեծացնում է գնաճային ճնշումները)։

Լեյնը ընդգծեց, որ իրանական նավթային ցնցումը ազդել է ամբողջ աշխարհի վրա, ի տարբերություն 2022 թվականի Ուկրաինայի պատերազմի, որը թիրախավորել էր Եվրոպայի մեծ մասը։ Այս պատճառով համաշխարհային աճի վրա հարվածը կլինի ավելի ծանր։

Անուղղակի ազդեցությունը գնաճի վրա նույնպես, հավանաբար, ավելի մեծ կլինի։ Եվրոպական կենտրոնական բանկի մոդելավորումը ցույց է տալիս, որ եթե համաշխարհային էներգետիկ ծախսերը բարձրանան 10%-ով, գնաճը կբարձրանա 1.5 տոկոսային կետ երեք տարվա ընթացքում, մինչդեռ այս ցուցանիշը տարածաշրջանային ցնցման համար կազմում է ընդամենը մոտ 0.4 տոկոսային կետ։

Ավագ տնտեսագետը հավելեց, որ համաշխարհային ցնցումը նշանակում է, որ ծախսերը աճում են ամբողջ աշխարհում, ուստի ներմուծման խողովակները չեն կարող թեթևացնել ճնշումը։ Սա ստեղծում է կուտակային էֆեկտ. ցանկացած ապրանքի ինքնարժեքը կազմում է միջազգային մատակարարման շղթայում տեղի ունեցած գների աճի հանրագումարը։

Մյուս կողմից, Լեյնը նշեց, որ եվրոգոտում պահանջարկը նույնիսկ պատերազմից առաջ չէր աճում և, հավանաբար, հիմա ավելի թույլ կլինի։ Սա սահմանափակում է ընկերությունների կարողությունը՝ իրենց ապրանքների գները բարձրացնելու համար, հատկապես համավարակից հետո սպառման աճի համեմատ։

Լեյնը եզրակացրեց. «Նույնիսկ եթե այս ցնցման տարածման շրջանակը ավելի սահմանափակ է թվում, քան 2022 թվականին, սակայն դրա ինտենսիվությունն ու արագությունը կլինեն ավելի մեծ, քան պատմական միջինը»։