Ինչո՞ւ է ԱՄՆ-ի «անվտանգության հովանոցը» ձախողվել
Արևմտյան Ասիայում վերջին զարգացումները և ԱՄՆ-ի ու Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդի համատեղ հայտարարության նկատմամբ ԻԻՀ արձագանքը կրկին ուշադրությունը սևեռել են տարածաշրջանային անվտանգության այն մոդելի արդյունավետության հարցի վրա, որը հիմնված է ԱՄՆ-ի ռազմական ներկայության վրա։
Թեհրանի համոզմամբ՝ վերջին տարիների փորձը ցույց է տվել, որ արտատարածաշրջանային ուժերի վրա հենվելը ոչ միայն չի ապահովել կայուն անվտանգություն, այլև հյուրընկալող երկրներին ներքաշել է տարածաշրջանային ճգնաժամերի հետևանքների մեջ։
Pars Today-ի հաղորդմամբ՝ Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը ԱՄՆ-ի և Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդի համատեղ հայտարարությունը բնութագրել է որպես միջամտողական դիրքորոշում և ընդգծել, որ Արևմտյան Ասիայի կայուն անվտանգությունը հնարավոր է ապահովել միայն տարածաշրջանի երկրների համագործակցության, փոխադարձ հարգանքի և արտաքին միջամտությունների բացառման միջոցով։ Այս դիրքորոշումը համահունչ է Թեհրանի երկարամյա քաղաքականությանը, որը նախատեսում է տարածաշրջանային հավաքական անվտանգության մեխանիզմի ձևավորում։
Իրանի գնահատմամբ՝ արաբական երկրներում ամերիկյան ռազմական բազաների տեղակայումը ոչ միայն չի կանխել լարվածությունների առաջացումը, այլև այդ երկրներին դարձրել է Վաշինգտոնի ռազմական և աշխարհաքաղաքական հաշվարկների մաս։ Թեհրանը նաև շեշտում է, որ Իրանի հրթիռային և պաշտպանական ներուժը հանդիսանում է զսպող գործոն արտաքին սպառնալիքների դեմ և բանակցությունների առարկա չէ։
Միջուկային հարցի առնչությամբ Իրանը, վերահաստատելով իր միջուկային ծրագրի խաղաղ բնույթը, կրկին ընդգծել է Արևմտյան Ասիայում միջուկային զենքից զերծ գոտու ստեղծման անհրաժեշտությունը և միջազգային ուշադրությունը հրավիրել Իսրայելի միջուկային զինանոցի վրա։
Ընդհանուր առմամբ, Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև տարածաշրջանային անվտանգության հարցում առկա տարաձայնությունները արտացոլում են երկու տարբեր մոտեցումներ․ մեկը հիմնված է արտաքին ուժերի ռազմական ներկայության վրա, իսկ մյուսը՝ տարածաշրջանի երկրների միջև համագործակցության։ Թեհրանի տեսանկյունից Արևմտյան Ասիայի կայուն ապագան կախված է տարածաշրջանային երկխոսության ամրապնդումից և արտատարածաշրջանային դերակատարներից անվտանգության կախվածության նվազեցումից։