Երկաթուղային պատերազմ Կովկասում. Արևմուտքի փորձը Հայաստանի տարանցիկ հավասարումներից Ռուսաստանին հեռացնելու համար
Հայաստանի երկաթուղային ցանցի կառավարման շուրջ Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև վեճը նոր փուլ է մտել. Մոսկվան Նիկոլ Փաշինյանի կառավարության ջանքերը՝ երկաթուղային պայմանագիրը փոխելու և այն երրորդ կողմին հանձնելու համար, համարում է Արևմուտքի ճնշման մի մաս՝ Ռուսաստանին Հարավային Կովկասի տարանցիկ հավասարումներից հեռացնելու համար։
Ըստ Pars Today-ի՝ Հայաստանի երկաթուղային ցանցի կառավարման պայմանագիրը 2008 թվականից ի վեր փոխանցվել է «Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերությանը, և, ըստ առկա պայմանագրի, այն գործում է մինչև 2038 թվականը։ Այդուհանդերձ, Փաշինյանը վերջերս կոչ է արել չեղարկել կոնցեսիան կամ փոխանցել այն մեկ այլ կողմի՝ պնդելով, որ Ռուսաստանի ներկայությունը խոչընդոտում է Հայաստանին մասնակցել նոր տարանցիկ և լոգիստիկ նախագծերին։
Մոսկվան հերքել է այս պնդումը, իսկ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը շեշտել է, որ տարաձայնությունները պետք է լուծվեն երկկողմ բանակցությունների միջոցով։ Մարիա Զախարովան, անդրադառնալով Ռուսաստանի կողմից Հայաստանի երկաթուղային ենթակառուցվածքներում մոտ 30 միլիարդ ռուբլու ներդրումին, անհիմն է համարել Երևանի պնդումները, որ Ռուսաստանը խոչընդոտ է հանդիսանում տարանցիկ համագործակցության համար։
Մոսկվայի տեսանկյունից, Ռուսաստանին հեռացնելու Արևմուտքի ճնշումը պարզապես տնտեսական հարց չէ, այլև Հարավային Կովկասի ապագայի շուրջ աշխարհաքաղաքական մրցակցության մի մաս է։ Փոխելով իր տարանցիկ ուղղությունը՝ Հայաստանը կարող է դառնալ տարածաշրջանում Արևմտյան ազդեցության ուղիներից մեկը և թուլացնել Ռուսաստանի ավանդական դիրքը Կովկասի տրանսպորտային ցանցում։
Այս զարգացումները, ինչպես նաև Երևանի՝ Եվրամիության հետ մերձեցումը, ցույց են տալիս, որ Հայաստանի տարանցիկ ենթակառուցվածքների շուրջ մրցակցությունը դարձել է Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև ավելի լայն բախման մի մասը՝ Հարավային Կովկասի աշխարհաքաղաքական կարգը որոշելու համար։