Վերլուծություն - ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան՝ Իրանի արդարացի պահանջների հարթակ
Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 81-րդ նստաշրջանին Իրանի Իսլամական Հանրապետության մասնակցությունն իրականացվում է այն պայմաններում, երբ Թեհրանը փորձում է ԱՄՆ-ի և սիոնիստական ռեժիմի վերջին ռազմական հարձակումների ու դրանց մարդասիրական հետևանքների հարցը դարձնել միջազգային քննարկումների հիմնական թեմաներից մեկը։
Իրանական պատվիրակության այցի նպատակն է ներկայացնել Իրանի տեսակետը պատերազմի վերաբերյալ, բարձրացնել զոհերի իրավունքների հարցը և պահանջել միջազգային իրավունքի կանոնների հավասար կիրառում։
Pars Today-ի հաղորդմամբ՝ Իրանի արտաքին գործերի նախարար սեյեդ Աբբաս Արաղչին, ընդգծելով, որ այս տարի ՄԱԿ-ը հարթակ է լինելու Իրանի ժողովրդի, Մինաբի դպրոցի նահատակների և նահատակ առաջնորդի նկատմամբ կատարված անարդարությունը ներկայացնելու համար, ներկայացրել է Թեհրանի դիրքորոշումն այս այցի վերաբերյալ։ Նրա խոսքով՝ Նյու Յորքում Իրանի դիվանագիտական գործունեությունը պատերազմական գործողություններից հետո քաղաքական պայքարի շարունակությունն է, որտեղ, պետությունների հետ բանակցություններից բացի, կարևոր են նաև միջազգային հանրային կարծիքն ու լրատվամիջոցները։
Այս դիրքորոշումն առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում Գլխավոր ասամբլեայի այս նստաշրջանի՝ ՄԱԿ-ի և բազմակողմ կառույցների նկատմամբ «վստահության վերականգնման» կարգախոսի պայմաններում։
Իրանը հարց է բարձրացնում, թե ինչպես կարող է վերականգնվել վստահությունը միջազգային համակարգի նկատմամբ, եթե ՄԱԿ-ի կանոնադրության սկզբունքները և միջազգային մարդասիրական իրավունքի նորմերը բոլոր երկրների նկատմամբ հավասարապես չեն կիրառվում։
Թեհրանի տեսանկյունից ոչ քաղաքացիական թիրախների վրա հարձակումները և խաղաղ բնակիչների, հատկապես Մինաբի դպրոցի երեխաների ու ուսուցիչների սպանությունը պետք է ուսումնասիրվեն միջազգային մակարդակով։ Միջադեպի զոհերի ստույգ թվի և մանրամասների վերաբերյալ տարբեր տվյալներ ու վարկածներ են հրապարակվել, ուստի բոլոր պնդումների անկախ ստուգումը կարևոր է։
Միաժամանակ, զինված հակամարտությունների ընթացքում խաղաղ բնակիչների պաշտպանության սկզբունքը միջազգային մարդասիրական իրավունքի հիմնարար դրույթներից է։
Թեհրանը Նյու Յորքում նաև բարձրացնում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության բարձրաստիճան պաշտոնյայի դեմ հարձակման և դրա քաղաքական ու իրավական հետևանքների հարցը։ Իրանը այդ իրադարձությունը գնահատում է ռազմական ագրեսիայի շրջանակում և փորձում այն կապել ավելի լայն հակամարտության ու միջազգային պատասխանատվության խնդրի հետ։ Նման պնդումների իրավական գնահատումը, սակայն, պահանջում է փաստաթղթեր, ապացույցներ և միջազգային վստահելի մեխանիզմներ։
Իրանի դիվանագիտական գործունեությունը ներառում է նախագահի ելույթը, երկկողմ հանդիպումները, պետությունների ղեկավարների հետ խորհրդակցությունները և միջազգային լրատվամիջոցների հետ շփումները։ Այս հարթակներում Թեհրանը կարող է ներկայացնել իր դիրքորոշումները տարածաշրջանային անվտանգության, հակամարտության կրկնությունը կանխելու, խաղաղ բնակիչների իրավունքների և բազմակողմ մեխանիզմների ապագայի վերաբերյալ։
Տարածաշրջանային տեսանկյունից Իրանը շեշտում է, որ եթե ՄԱԿ-ը պետք է արդյունավետ դեր ունենա միջազգային ճգնաժամերի կառավարման գործում, ագրեսիային արձագանքը, խաղաղ բնակիչների պաշտպանությունը և միջազգային իրավունքի կիրառումը չպետք է պայմանավորվեն քաղաքական նկատառումներով կամ պետությունների հզորությամբ։ Թեհրանը նաև ընդգծում է, որ նման մոտեցումը կարող է խորացնել Համաշխարհային հարավի երկրների և միջազգային համակարգի ավանդական կառույցների միջև տարաձայնությունները։
Ի վերջո, Իրանը փորձում է վերջին հարձակումների հարցը երկկողմ հակամարտության շրջանակից դուրս բերել և այն կապել միջազգային իրավունքի հեղինակության ու ՄԱԿ-ի արդյունավետության հետ։ Այս առումով Նյու Յորքը Թեհրանի համար ոչ միայն ելույթների ու հանդիպումների վայր է, այլև իր տեսակետը պատերազմի վերաբերյալ ներկայացնելու և իրավական պահանջները բարձրաձայնելու հարթակ։