Վերլուծություն․ Հանրապետականների պարտության վախը․ պատերազմն ու գնաճը ցնցել են Թրամփի ճամբարը

2026 թվականի նոյեմբերի 3-ին կայանալիք միջանկյալ ընտրություններին երեք շաբաթից էլ քիչ ժամանակ է մնացել, եւ ԱՄՆ-ի Հանրապետական կուսակցությունը կանգնած է Ներկայացուցիչների պալատում մեծամասնությունը կորցնելու վտանգի առաջ։

 Pars Today-ի հաղորդմամբ՝ Politico թերթը գրել է, որ ազգային հարցումներում դեմոկրատները մոտ 9 տոկոսային կետով առաջ են անցել հանրապետականներից, իսկ Հանրապետական կուսակցության որոշ առաջնորդներ մասնավոր զրույցներում խոստովանում են, որ Ներկայացուցիչների պալատում մեծամասնությունը պահպանելը չափազանց դժվար կլինի։ Այս մտահոգությունների հիմքում կյանքի ծախսերի աճն է, վառելիքի թանկացումը եւ Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի պատերազմի հետեւանքները։ Այս գործոնները ամերիկյան ընտանիքների վրա գործադրվող տնտեսական ճնշումը վերածել են Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի համար քաղաքական ճգնաժամի։

Moody’s վերլուծական ընկերության տնտեսագետ Մարկ Զանդիի գնահատմամբ՝ Իրանի դեմ պատերազմը ամերիկացի սպառողների համար շուրջ 265 միլիարդ դոլարի լրացուցիչ ծախս է առաջացրել՝ յուրաքանչյուր ընտանիքի վրա միջինում դնելով մոտ 2 հազար դոլարի լրացուցիչ բեռ։ Միեւնույն ժամանակ, բենզինի գինը պատերազմից առաջ մեկ գալոնի դիմաց 3 դոլարից ցածր մակարդակից բարձրացել է մինչեւ շուրջ 4,34 դոլար։ Այս թանկացումը, էլեկտրաէներգիայի, ավիափոխադրումների եւ սննդամթերքի ծախսերի աճի հետ մեկտեղ, լուրջ մարտահրավեր է դարձել Թրամփի՝ կյանքի ծախսերը նվազեցնելու խոստման համար։

Հրապարակված հարցումները նույնպես վկայում են հանրային դժգոհության աճի մասին։ Հաղորդման մեջ ներկայացված տվյալների համաձայն՝ հարցվածների ընդամենը 22 տոկոսն է հավանություն տալիս գնաճը զսպելու Թրամփի վարած քաղաքականությանը, մինչդեռ 70 տոկոսը դեմ է նրա մոտեցմանը։ Իրանի դեմ պատերազմին հակազդեցությունը եւս դարձել է ընտրական մթնոլորտի վրա ազդող գործոններից մեկը։ Այս պայմաններում հանրապետականները ստիպված են ոչ միայն պաշտպանել կառավարության տնտեսական քաղաքականությունը, այլեւ բախվել Թրամփի ռազմական որոշումների քաղաքական հետեւանքներին։

Այս ճգնաժամի կարեւոր կողմերից մեկը արտաքին պատերազմի եւ ներքին տնտեսական ճնշումների միջեւ կապն է։ Էներգակիրների թանկացումը, առեւտրի խափանումները եւ շուկաների անորոշությունը կարող են ուղղակիորեն ազդել քաղաքացիների գնողունակության վրա։ Այս իրավիճակն ավելի մեծ քաղաքական գին է ենթադրում հատկապես այն կուսակցության համար, որը վերահսկում է Սպիտակ տունը եւ Կոնգրեսի մի մասը, քանի որ ընտրողները սովորաբար տնտեսական իրավիճակի պատասխանատվությունը դնում են գործող իշխանության վրա։

Միեւնույն ժամանակ, Իրանի դեմ MOAB ոչ միջուկային ռումբի՝ «բոլոր ռումբերի մայր» կոչվող զենքի հնարավոր կիրառման մասին քննարկումները կարող են ավելի խորացնել մտահոգությունները։ Այս զինատեսակի վերաբերյալ լրատվամիջոցների հաղորդումները հայտնվել են այն պայմաններում, երբ ստորգետնյա խորքային կառույցներ ոչնչացնելու դրա հնարավորությունները սահմանափակ են, եւ դրա հնարավոր կիրառումը կարող է ավելի շատ քարոզչական ու հոգեբանական նշանակություն ունենալ, քան վճռորոշ արդյունք ապահովել մարտի դաշտում։ Հակամարտության սրման դեպքում նման սպառնալիքները կարող են հանգեցնել նաեւ ռազմական ծախսերի աճի եւ էներգետիկ շուկաների վրա լրացուցիչ ճնշման։

Մյուս կողմից, Moody’s-ի գնահատմամբ՝ առաջիկա 12 ամիսների ընթացքում ԱՄՆ-ում տնտեսական անկման հավանականությունը կազմում է 48,6 տոկոս։ Այս կանխատեսումը մեծացնում է ամերիկյան տնտեսության ապագայի վերաբերյալ մտահոգությունները։ Եթե պատերազմը շարունակվի, եւ էներգակիրների գները կրկին կտրուկ բարձրանան, տնային տնտեսությունների եւ ձեռնարկությունների վրա ճնշումն ավելի կուժեղանա։

Ընդհանուր առմամբ, ընտրություններում պարտվելու հանրապետականների վախը պայմանավորված չէ միայն հարցումների արդյունքներով մտահոգությամբ․ այն արտացոլում է տնտեսական դժգոհությունը եւ Թրամփի արտաքին քաղաքականության հետեւանքների վերաբերյալ աճող կասկածները։ Իրանի դեմ պատերազմը, առեւտրային մաքսատուրքերի եւ գնաճի հետ մեկտեղ, լուրջ փորձության է ենթարկել վարչակազմի քաղաքական հեղինակությունը։ Եթե հանրապետականները չկարողանան համոզիչ պատասխան տալ պատերազմի եւ մարդկանց կենսապահովման ծախսերի վերաբերյալ հարցերին, նոյեմբերյան ընտրությունները կարող են Թրամփի քաղաքական ճամբարի համար նշանակալի նահանջի հանգեցնել։