Այաթոլլահ Խամենեիի դերը՝ Իրանի հաջողություններում (12)

Ներկայացնում ենք «Այաթոլլահ Խամենեիի դերը՝ Իրանի հաջողություններում» հաղորդաշարի հերթական թողարկումը:

Իրանն այսօր գտնվում է պատմական ու զգայուն ժամանակահատվածում , մի կողմից հաջողություն է  գրանցում՝ գիտության, տեխնիկայի, քաղաքականության և մշակույթի տարբեր ոլորտներում՝ որպես առաջադեմ տերություն, և միաժամանակ երկիրը կանգնած է տնտեսական խնդիրների առջև,ինչը բնակչության զգալի հատվածին կենսապրուստի դժվարությունների դիմաց է կանգնեցրել, սակայն դա ևս չի կարողացել խոչընդոտել Իսլամական համակարգի և Իրանի ժողովրդի առաջընթացը: Այս հաղորդման ընթացքում կանդրադառնանք տնտեսության ոլորտում Այաթոլլահ Խամենեիի դերակատրությանը:

Իսլամական  հեղափոխության հաղթանակի առաջին իսկ օրվանից և Իրանի դեմ Սադդամի ռեժիմի ագրեսիայով,երկրի ժողովուրդը հասկացավ  ,որ  բռնակալ թշնամիների դիմաց է կանգնած,որոնք Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը տապալելու նպատակով չեն խնայելու ոչ մի ջանք: Նման պայմաններում, Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը վճռակամորեն ցանկացավ,իր ուժերին կառչելով և դիմակայելով մի ագրեսոր  բանակի ,որը զինված էր արդիական զենքերով և հովանավորվում էր արևելքի ու արևմուտքի երկու բլոկների կողմից, ընթանա  շինարարության ու զարգացման ուղիով  և ամրապնդի Իրանի ժողովրդական համակարգի հիմքերը: 1980-ականներին  կտրուկ անկում ապրեց Իրանի նավթի արդյունահանումը, որպես արտահանման ամենակարևոր եկամուտը: Նավթի գների կտրուկ անկումը, հատկապես 1983 թվականից , հետևանքն  էր՝ Պարսից ծոցում Իրանի  նավթային պատվանդանների  և նավթի լցանավերի թիրախավորման,ինչը կատարվեց ԱՄՆ-ի և եվրոպական  կառավարությունների անմիջական օժանդակությամբ  և տարածաշրջանի նավթառատ  երկրների նավթային քաղաքականությամբ:Նրանց նպատակն էր նվազեցնել Իրանի  նավթի գները, հարվածել տնտեսությանը և կրճատել  եկամուտները:

Նման ծանր պայմաններում,Իրանի Իսլամական Հանրապետության կառավարությունը պետք է ապահովեր  թե՛ պատերազմի ծանր ծախսերը, թե՛ ժողովրդի կենսական  կարիքները։Նաեւ՝ վերակառուցեր   պատերազմի ավերածությունները եւ զարգացներ երկրի ենթակառուցվածքները։ Հեղափոխության առաջնորդի նախաձեռնությամբ  ,երկրի բոլոր հատվածները ծառայեցին պատերազմին, և Իրանի զանազան խավերի, սերունդների, կանանց ու տղամարդկանց միջև ձևավորվեց ազգային մի տեսակ միասնականություն, որպեսզի չդադարի երկրի տնտեսության դիմանիկ ընթացքը: Ասպարեզ իջան ժողովրդի բոլոր խավերը ,իմասնավորի երիտասարդությունը: Պատերազմի հիմնական բեռը ծանրացած  էր ժողովրդական կամավորական ուժերից կազմված զորամամիավորների ուսերին։Նրանք կիրառելով անակնկալի բերելու  սկզբունքը և ապավինելով Աստծուն, մարտահրավեր նետեցին ռազմական ֆակուլտետներում  ուսուցման  բոլոր սկզբունքներին։Աշխարհի  ռազմական ականավոր փորձագետները  զարմացած էին՝ նվազագույն ռազմական հնարավորություններով ,Իրանի Իսլամական Հանրապետության հաղթական մարտերի կապակցությամբ:Այդ ժամանակ Իրանում բացահայտվեց տնտեսական դիմադրության դրսեւորում, և խիզախությունն  ու պայքարը դրսևորվեց  ոչ միայն մարտադաշտերում, այլև արտադրության և վերականգնման  ոլորտում։Իրանի ժողովրդի բոլոր խավերը բասիջական գաղափարով համբերում էին   բոլոր դժվարությունները և նույնիսկ ապահովում  պատերազմի ծախսերը։Ութամյա սրբազան պաշտպանության տարիներին ,Իսլամական հանրապետության պատասխանատուներն ու ժողովուրդը այնպիսի  համոզման հասան   ,որ հնարավոր է տարիներ պայքարել ընդդեմ դավադրությունների  և հեգեմոն ուժերի թշնամությունների դեմ:

Այաթոլլահ Խամենեին ,վերջին տասնամյակների  ընթացքում , փորձել է պահպանել ժողովրդի և քաղաքական հոսանքների համընթացությունը՝  հեղափոխության արժեքների և նպատակների շուրջ,որպեսզի ժողովուրդը ընթանա դեպի զարգացում  և ինքնաբավություն: Առաջնորդի շեշտադրած կետերից  է՝ երկրի տնտեսական կառույցի բարեփոխումը և դեպի տնտեսություն լրջորեն ընթանալը, առանց նավթային եկամուտներից կապվածության: Նա մի փաստաթղթում, «տնտեսական պատերազմը» բնութագրել է, թշնամու գլխավոր ծրագրերից մեկը՝ժողովրդին ճնշելու համար և ասել է.«Տնտեսական պատերազմը ևս այլ տարբերակներից է: Միտում են Իրանի ժողովրդին  տնտեսական առումով ճնշման ենթարկել»: Իսլամական հեղափոխության առաջնորդը ,տնտեսական մոտեցումը ներկայացնելով,որպես երկրի մակրո ուղղվածություն ,պատասխանատուներից պահանջել է  ,քայլեր ձեռնարկեն  տնտեսական աշխատանքներում ժողովրդին ներգրավելու  համար ենթահող ստեղծելու նպատակով: Երկրի կարողությունները մոբիլիզացնելու համար  տնտեսական մոտեցման դիսկուրսի ակնհայտ դրսեւորումներից մեկն է եղել  «տարիների անվանակոչումը»,որը նա ներկայացնում է ամեն տարի տարեմուտին:Տարիները անվանվել  են՝«Տնտեսական Ջիհադի» տարի,«Ազգային արտադրություն՝հովանավորել իրանական աշխատանքն ու ներդրումները»,«Դիմադրողական տնտեսությունը՝քայլեր   և գործողություն»,« Դիմադրողական տնտեսություն՝ արտադրություն-զբաղվածություն»,«Հովանավորել իրանական արտադրանքները»և«Արտադրության զարգացումը» ,այս անվանումները շեշտելով տնտեսական խնդրի անհրաժեշտությունը ,մեկտեղվել  է՝ Հեղափոխության  առաջնորդի կողմից տնտեսական հարցերի տարբեր ոլորտները  պարզաբանելով: 

Տարածաշրջանում ,Իրանի հզոր ներկայության արդյունքում ,ԱՄՆ-ը ,որը Իրանի դեմ բազմաթիվ պատժամիջոցներ էր կիրառել՝միջուկային խաղաղասիրական աշխատանքների պատրվակով ,ավելի խստացրեց դրանք: Այաթոլլահ Խամենեին«դիմադրողական տնտեսությունը»համարել է ՝ այս պատժամիջոցներին դիմակայելու և ընդհանուր առմամբ ՝Իրանի տնտեսության բարգավաճման և արտերկրից կախվածություն չունենալու ելքը և ընդգծել է.«Դիմադրողական տնտեսություն ,այսինքն այն տնտեսությունը ,որը դիմակայուն է : Մի տնտեսությունը ,որը չի խարխրվելու ԱՄՆ-ի քաղաքականություններով և համաշխարհային ակտիվություններով»: 

Նա, տնտեսությունը բնութագրում է ,որպես մարդու մարմին, իսկ  արտադրությունը նրա պաշտպանական և անվտանգության համակարգը։ Այսինքն՝ այն, ինչը որ  կարող է չեզոքացնել տնտեսություն ներխուժող վիրուսներին ու մանրեներին և այն  պահպանել  առողջ, ՝դա երկրում արտադրությունն է: Նրա հավաստմամբ, եթե ​​երկրում միշտ ունենանք լավ,հարմար  արժանի և զարգացող  արտադրություն,այս վիրուսների դիմաց ,որոնք բնականաբար գոյություն ունեն ,և  մեր տնտեսությունը դժբախտաբար բնական բազմաթիվ մանրեներով ու վիրուսներով է վարակված ,կան  նաև շինծու վիրուսներ ինչպես՝ պատժամիջոցը ,կամ ինչպես նավթի արժեքը ,սրանք այն դէպքերն են ,որոնք հարվածում են տնտեսությանը ,կարող ենք դիմակայել:

Այս առումով Այաթոլլահ Խամենեին առաջարկել է դիմադրողական տնտեսության նախագիծը և 2014-ի սկզբին  ներկայացրել է դիմադրողական տնտեսության ընդհանուր քաղաքականությունները:  Իհարկե, նա նախապես ,երկրի պաշտոնյաներին ու տնօրեններին  հղել  էր մակրոտնտեսական այլ քաղաքականությունները, որոնք համարվում  էին , երկրի մակրո ընթացքի, որպես  ճանապարհային քարտեզ, ինչպես էներգետիկ քաղաքականությունը, ազգային արտադրության քաղաքականությունը, 44-րդ հոդվածի քաղաքականությունը, ներդրումային անվտանգության քաղաքականությունը, ջրի քաղաքականությունը և այլն:  Հեղափոխության առաջնորդի  կողմից հրապարակված փաստաթղթի համաձայն՝ դիմադրողական տնտեսությունը կառչած  է ներքին կարողականությունների  և արտադրանքի վրա,և միաժամանակ այն գործակցում է արտերկրի հետ:Նրանով հանդերձ որ դերակատար է նաև արդարությունը: Այդ իսկ պատճառով Հեղափոխության գերագույն առաջնորդը ,պետական պաշտոնատարներին շեշտել է ,որ կատարելապես հովանավորեն ներքին արտադրողներին  և Իրանի ժողովրդից ևս պահանջել է ,սպառել երկրի արտադրանքները: Եթե իրականանա դիմադրողական տնտեսության նպատակները ,Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը ,լավապես դիմակայելու  է արտաքին ճնշումներին ու պատժամիջոցներին: 

Իսլամական հեղափոխության առաջնորդը  դիմադրողական տնտեսությունը կառչած է համարել՝առաջատար,կենսունակ,առիթ ստեղծող,էնդոգեն և էքստրավերտ ,արդարության հիմքով տեխնոլոգիային ու գիտությանը և համոզված է ,որ այս նախագծի նպատակների իրականացումը կարող է չեզոքացնել կամ նվազագույնի հասցնել Իրանի դեմ տնտեսական պատժամիջոցների բացասական հետևանքները: Իհարկե անցյալ 40 տարիների ընթացքում ,Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը ,տնտեսական պատժամիջոցներով ու քաղաքական ճնշումներով հանդերձ ,նշանակալից հաջողություններ  է արձանագրել երկրի հեռավոր շրջաններում անապահով խավերին վերահասու լինելու, գյուղատնտեսական, անասնաբուծական, արդյունաբերական և հանքանյութերի արտադրության ավելացման գործում,սակայն , ըստ Հեղափոխության Գերագույն առաջնորդի, այդ զարգացումները պետք է ավելի թափ ստանան  ու ընդլայնվեն։

Իրականության մեջ   դիմադրողական տնտեսության լավագույն դրսեւորումներից ու ամենաարդյունավետ բաղադրիչներից են՝գիտելիքահենք ընկերությունները ,որոնք կարող են կայունացնել դիմադրողական տնտեսությունը: Իսլամական հեղափոխության առաջնորդը,  իրական տնտեսական աճը պայմանավորված է համարում  ՝ գիտելիքի ու գիտության միջոցով հարստություն արտադրելով և ընդգծում է.«Եթե ​​լուրջ մոտեցում դրսևորվի գիտելիքահենք ընկերությունների նկատմամբ  և  հովանավորվի դրանց քանակական ու որակական զարգացումը , ապա երկրի տնտեսությունը իրական զարգացում կարձանագրի  գիտության միջոցով հարստություն ստեղծելու բերումով: 

Իսլամական հեղափոխության գերագույն առաջնորդը, Իսլամական Հանրապետության Սահմանադրության 110-րդ հոդվածի առաջին  կետի հիմամբ, հղելով  «դիմադրողական տնտեսության» ընդհանուր քաղաքականությունները, շեշտել է.«Հեղափոխական և իսլամական մշակույթից բխող գիտական ​​և տեղայնական  մոդելին հետևելով ,թշնամին պարտվելու է Իրանի ժողովրդին պարտադրած  տնտեսական  պատերազմում,նաև դիմադրողական տնտեսությունը կկարողանա համաշխարհային հարաճուն ճգնաժամերում, մարմնավորել իսլամական տնտեսական համակարգի ոգեշնչող մոդելը և տնտեսական սխրագործության իրականացման գործում  համապատասխան առիթ  ու հնարավորություն ընձեռել  ժողովրդի  ու տնտեսական ակտիվիստների դերակատարության համար: