Սրբազան պաշտպանության 8-ամյա հերոսապատման վերընթերցում (110)

Ողջույն ձեզ թանկագին բարեկամներ: Այս հաղորդման ընթացքում քննարկելու ենք Իրանի նախագահին ուղղված Սադամի նամակները՝ առանց իր ծայրահեղ դիրքերից նահանջելու՝  բանակցությունների գործընթացն արագացնելու մասին, և Իրանի նախագահի պատասխանը։

Նախորդ հաղորդման ընթացքում եթե հիշում եք անդրադարձանք զինադադարից հետո Սադամի՝ իր մաքսիմալիստական պահանջներից նահանջելու և ՄԱԿ-ի միջնորդությամբ Ժնևում մեկուկես տարի ապարդյուն բանակցություններից հետո Իրանի ղեկավարներին նամակներ ուղարկելու մասին։ Հարձակվելով Քուվեյթի վրա և ստեղծվելով ԱՄՆ-ի գլխավորությամբ, նրան Քուվեյթից հետ մղելու, միջազգային կոալիցիա՝ Սադամին անհրաժեշտ էր Իրանի հետ կնքել խաղաղության պայմանագիր և ապահովել Իրանի հետ Իրաքի սահմանների անվտանգությունը: Ինչպես Իրանի դեմ ութամյա ագրեսիայի ընթացքում Բաղդադի բռնապետը ձգտում էր ստանալ արաբական երկրների աջակցությունը՝ Քուվեյթի դեմ ագրեսիան արդարացնելու համար, նա նույնպես փորձեց ներկայանալ որպես իմպերիալիզմի ու սիոնիզմի դեմ պայքարող գործիչ և ստանալ իսլամական երկրների աջակցությունը։ Այդ իսկ պատճառով Սադդամը նախ նամակներ ուղարկեց Իրան՝ առանց Իրանի հետ խաղաղության պայմանագիր ստորագրելու՝ խնդրելով Իրանի աջակցությունը Քուվեյթ ներխուժելու հարցում: Սակայն Իրանի պետական ​​այրերի նրբանկատությամբ ու առաջնորդությամբ նա չկարողացավ հասնել այդ նպատակին և վերջապես ստիպված եղավ ընդունել Իրանի բոլոր պահանջները և ստորագրել խաղաղության պայմանագիրը։ Իրանի ժամանակի նախագահ Հաշեմի Ռաֆսանջանիին ուղղված առաջին նամակում Սադամը նշում է.«Իրաքը միաժամանակ սիոնիստական ​​և իմպերիալիստական​​ դավադրությունների թիրախն է, քանի որ այս երկիրը համարվում է խոչընդոտ և վտանգ սիոնիզմի զարգացման համար։ Թշնամիները, թուլացնելով Իրաքը, փորձում են բաց պահել սիոնիզմի ձեռքերը տարածաշրջանում իրենց չարաբաստիկ սպառնալի ծրագրերի իրականացման համար՝ Պաղեստինի ու Երուսաղեմի օկուպացիայի շարունակման հարցում։ Այս ուժերը ցանկանում են վերսկսել հակամարտությունը մի կողմից Իրանի և մյուս կողմից՝ Իրաքի ու արաբ ժողովրդի միջև»: Այաթոլլահ Հաշեմի Ռաֆսանջանին ի պատասխան Սադամի պնդմանը գրել է.«Իհարկե, մենք խնդիր չունենք արաբ ժողովրդի հետ և շահում ենք արաբական որոշ կառավարությունների անկեղծ համագործակցությունից... Բոլորը գիտեն, որ Իրանը պաղեստինյան շարժման իրական պաշտպանն է, ոչ թե Իրաքը»։ Ի պատասխան Սադամի՝ Իրանին իմպերիալիզմի և սիոնիզմի դեմ պայքարին միանալու հրավերին, Իրանի ժամանակի նախագահը 1990 թվականի հունիսի 18-ին գրած նամակում ասաց.«Դուք ձեզ համարում եք պաղեստինցիների պաշտպանը, նրանց գործերի պահապանը և իմպերիալիստական ​​ագրեսիայի դեմ դիմադրության ուժերը և հրավիրում եք մեզ համալրել մարտիկների շարքերը, սակայն այս նամակի հեղինակները տեղյակ են, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը իմպերիալիզմի դեմ պայքարի առաջամարտիկն է և իմպերիալիստների գլխավոր թիրախը... Եթե բոլոր արաբական պետությունները համագործակցեն իրանական հեղափոխության հետ [ինչպես Իրաքն ակնհայտորեն հրաժարվել է դա անել], ապա Մերձավոր Արևելքում ուժերի հարաբերակցությունը կփոխվի հօգուտ իսլամի և մուսուլմանների: Բացի այդ, տարածաշրջանի առաջադեմ ուժերը աջակցում են Իրանին, իսկ դրա դիմաց Իրաքին, ի տարբերություն Սադամի պնդումների, աջակցում են սուլթանները, շեյխերը և այն առաջնորդները, որոնք չեն համարվում արաբ ազգի անդամներ»։ Սադամն իր առաջին նամակներում ցույց տվեց, որ դեռ խաբեություն է փնտրում և ոչ թե խաղաղություն, այդ իսկ պատճառով Իրանի նախագահն անգամ չպատասխանեց հուլիսի 16-ին Սադամի երրորդ նամակին՝ Թեհրան անձնական ներկայացուցիչ ուղարկելու առաջարկով։ Սադամն իր հուլիսի 30-ի առաջարկներն արտահայտել է Հաշեմի Ռաֆսանջանիին ուղղված չորրորդ նամակում։ Նա առաջարկեց կրկին գագաթնաժողով անցկացնել և դա հիմնավորեց նրանով, որ խաղաղության համաձայնագիրը մի կողմից պետք է անդրադառնա երկու երկրների միջև առկա բոլոր կարևոր խնդիրների, մյուս կողմից՝ ցանկացած համաձայնագիր պետք է լինի մի ամբողջության անբաժանելի մաս, այն պետք է լինի շարունակական, այնպես, որ յուրաքանչյուր մասի ճեղքվածքը, դիտարկվի ներթափնցում դրա բոլոր բաժինների մեջ։ Սադամն առաջարկեց, որ զորքերի նահանջը դեպի միջազգային սահմաններ և ռազմագերիների փոխանակումը պետք է տեղի ունենա խաղաղության համաձայնագրի վերջնական ընդունման օրվանից երկու ամսվա ընթացքում։ Չորրորդ նամակում, մի կողմից, Սադդամը փորձում է ընդգծել խաղաղության իր կամքը, բայց միաժամանակ Արվանդրուդի փաստարկը բարձրացնում է նույն տրամաբանությամբ, որով նա 1980 թվականին ներխուժել էր Իրան։ Այս նամակի չորրորդ պարբերությունում Սադամն առաջարկում է նահանջել կողմերի միջև խաղաղության համաձայնագրի հաստատման օրվանից մինչև երկու ամիս և նույնիսկ ընդգծում է, որ որքան կարճ, այնքան լավ։ Առաջին անգամ նա բարձրացնում է գերիների հարցը և հայտարարում Ժնևի կոնվենցիաներին հավատարիմ լինելու մասին։ Սակայն վեցերորդ կետում նա վերադառնում է իր նախկին պահանջներին և Արվանդրուդի մասին գրում է.«Գետի նկատմամբ լիակատար ինքնիշխանությունը պատկանում է Իրաքին, քանի որ դա նրա պատմական և օրինական իրավունքն է»։ Իրանի նախագահը այս անգամ էլ չի պատասխանում Սադամի նամակին, քանի որ Իրաքի առաջարկները հատկապես Արվանդռուդի և միջազգային օգնության վերաբերյալ ոչ մի նշանակություն չունեն։

1990 թվականի օգոստոսի 3-ին, Իրաքի բաասական ռեժիմի Քուվեյթ ներխուժումից մեկ օր անց, Իրաքի բռնապետն իր հինգերորդ նամակը գրեց Իրանի նախագահին։ Այս նամակը հստակ ցույց տվեց Բաղդադի մտահոգությունը Իրաքի թշնամիների հետ Իրանի համագործակցության վերաբերյալ։ Սադամը պնդում էր, որ Իրաքի հարձակումը Քուվեյթի վրա արաբական խնդիր է, և Իրանը չպետք է միջամտի դրան։ Նա հստակ զգուշացրել էր Իրանին այս ճգնաժամին միջամտելու մասին։ Սադամը կասկածանքով հայտարարեց, որ տեղեկություններ է ստացել Հաշեմի Ռաֆսանջանիի քաղաքական գործունեության և իրանցի ռազմական հրամանատարների հետ նրա հանդիպումների մասին։ Այս նամակին և Սադամի հուլիսի 30-ի մանրամասն առաջարկներին 1990 թվականի օգոստոսի 7-ի Հաշեմի Ռաֆսանջանիի պատասխանը հետաքրքիր է, քանի որ այն բարձրացնում է հարցեր, որոնք վկայում են Քուվեյթի ճգնաժամի ժամանակ Իրանի մշտական ​​դիրքորոշման մասին: Իրանի նախագահը, մերժելով Արվանդռուդի վերաբերյալ Իրաքի առաջարկները, գրում է. «Մեր կոնկրետ առաջարկը 1975 թվականի խաղաղության բանակցությունների պայմանագրի հիմքն է։ Որովհետև առանց նախկին պայմանագրերին հավատարիմ մնալու, հատկապես այն պայմանագրին, որն ունի քո ստորագրությունը, այսօր ասվածի նկատմամբ վստահություն ակնկալել հնարավոր չէ։ Իրանի օկուպացված տարածքներից դուրս գալու համար երկամսյա ժամկետն արդարացված չէ, քանի որ դա կարելի է անել մեկ կամ երկու օրվա ընթացքում, եթե դա արվի բարեխղճորեն: Մինչդեռ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարն իր ծրագրում երկու շաբաթվա համար անհրաժեշտ ժամանակ է նկատի առել»։ Այս նամակում Իրանի նախագահը նաև բողոքել է Քուվեյթի բռնազավթման դեմ և նշել է.«Անկասկած, երկու երկրների միջև խաղաղության բանակցությունների իրավիճակում և պայմաններում աներևակայելի է ներխուժումը հարևան երկիր՝ առանց նվազագույն տեղեկատվության և համակարգման՝ իր արտառոց հետևանքներով։ Մեր նկատմամբ դա կարող է թուլացնել մեր վստահությունը և լուրջ կասկածներ առաջացնել վերջին ամիսների բանակցությունների դրդապատճառների վերաբերյալ, մանավանդ որ այս ընթացքում մենք չենք տեսել բարի կամքի նշան համարվող գործողություններ»։

Իրանի նախագահ Այաթոլլա Հաշեմի Ռաֆսանջանին Սադամի հինգերորդ նամակի պատասխանի վերջում գրել է.«Մենք լիովին համաձայն ենք այն կետի հետ, որը շեշտեցիք դեպի խաղաղություն շարժվելու արագությունը, բայց այն, ինչ արագացնում է խաղաղությունը, ոչ թե ձևական առաջարկներ ներկայացնելու և բանակցությունների մակարդակի բարձրացումն է առանց բովանդակության մեջ առաջընթացի, այլ պետք է հավատարիմ մնանք երկու երկրների միջազգայնորեն ճանաչված պայմանագրերին և չպահանջենք ավելին, քան մեր օրինական իրավունքները, քանի որ աներևակայելի է, որ այն, ինչ չստացվեց ութամյա պատերազմով, կարող է իրականացվել բանակցություններում։ Եթե ​​ընդունենք այս հարցը, մեզ պետք չէ այլ բան փնտրել, բացի 1975 թվականի պայմանագրից՝ ցամաքի և գետի վրա սահմաններ գծելու համար, իսկ եթե չընդունենք, ավելի լավ է բանաձեւի կատարումը թողնել ՄԱԿ-ին և Անվտանգության խորհրդին՝ միաժամանակ պահպանելով Ժնևի շփման կետը՝ ընդհանուր հարցերի շուրջ կարծիքներ փոխանակելու համար»: Այս նամակով Իրանը իր վերջին խոսքն ասաց Իրաքի ռեժիմի հետ տարաձայնությունների կարգավորման հետ կապված հարցերի շուրջ, և այն իրավիճակում, երբ Իրաքը գտնվում էր միջազգային ճնշման տակ Քուվեյթի օկուպացիայի պատճառով, ավարտվեց Իրանի օգտին։ Հաջորդ հաղորդման ընթացքում քննարկելու ենք Իրանի նախագահին ուղղված  Սադամի վեցերորդ և վերջին նամակը և Իրանի բոլոր պահանջների ընդունումը։