Նորություններ(74)

Այս շաբաթվա հաղորդումը սկսում ենք տեխնոլգիայի ոլորտի հետ առնչվող մի հոդվածով։

Գլյուտենը կառուցվածքային սպիտակուց է ցորենի, գարու, և տարեկանի նման հացահատիկների մեջ, և համարվում է ամենատարածված և հայտնի սննդային ալերգեններից մեկը: Ցելիակի հիվանդությամբ տառապող հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն գլյուտենի հետ կապված խանգարումներ, սնձան պարունակող մթերքի օգտագործումը առաջացնում է զգայունություն:

Այդ նպատակով Թեհրանի համալսարանի գիտնականները նախագծել են նանոսենսոր՝ արագ հայտնաբերելու գլյուտենի պարունակությունը ցելյակով հիվանդների համար հացահատիկ պարունակող սննդամթերքի նմուշներում: Այս նոր հետազոտության մեջ, որն անցկացվել է Թեհրանի համալսարանի Էլեկտրաքիմիայի ինստիտուտի սենսոր-բիոսենսորային լաբորատորիայում, ներկայացվել է արագ ախտորոշման մեթոդ՝ հացի և ալյուրի նմուշներում գլյուտենի քանակությունը որոշելու համար:

Այս նախագծի անդամներից մեկի՝ դոկտոր Ֆարնուշ Ֆարիդբոդի խոսքերով, քանի որ սնձանից խուսափելը և խիստ սննդակարգին հետևելը կարող է նվազեցնել ցելյակի հիվանդության ախտանիշները, այսօր շատ երկրներ արտադրողներից պահանջում են ,որ սննդային պիտակների վրա նշեն, սննդամթերքում սնձանի առկայության մասին,որպեսզի սպառողներն իրազեկ լինեն այդ մասին։   Սննդի մեջ գլյուտենի քանակի որոշումը հիմնականում կատարվում է իմունային հետազոտության և առաջադեմ սարքերի միջոցով, որոնք պահանջում են մեծ գումարներ։ Ուստի ցածր եկամուտ ունեցող երկրներում սննդամթերքի վերլուծության և մակնշման պահանջները չեն իրականացվում:

Այս հետազոտողի խոսքով՝ բացի այդ, ընդհանուր մեթոդներով ախտորոշիչ փաթեթներում օգտագործվող հակամարմինները կամ բիոմոլեկուլները պետք է պիտակվեն որոշ օրգանական ներկերով, որոնց տեխնոլոգիաները որոշ երկրների մենաշնորհն են: Նաև ջերմությամբ մշակված սննդամթերքի նմուշներում հակամարմինները կորցնում են իրենց ռեակտիվությունը և կանխում սնձանի ճշգրիտ հայտնաբերումը: Սովորական մեթոդների այս սահմանափակումները անհրաժեշտ են դարձրել նոր գործիքի ներկայացումը՝արագ, զգայուն, պարզ և էժան միջոցով սնձան հայտնաբերելու համար:

Ըստ դոկտոր Ֆարնուշ Ֆարիդբոդի՝ այս նանոսենսորն ունի լյումինեսցենտային արտանետում և ֆլյուորեսցենտային արտանետմամբ ցույց է տալիս սնձանի առկայությունը: Այս հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Elsevier հրատարակությունների շարքից՝ «Food Chemistry» պարբերականի 410-րդ համարում: 

Իրանում Pardis  տեխնոլոգիական պարկի անդամ Քաշեֆ Ֆարազան վաթան  գիտելիքահենք ընկերության  հետազոտողներին հաջողվել է արտադրել օդը մաքրող սարք աղտոտված միջավայրերի համար, ինչպես նաև մակերեսների ախտահանման համար, որն առանց ֆիլտրերի, քիմիական լվացող միջոցների և օդածծիչի օգտագործման, շրջակա օդից մաքրում է մանր փոշին, ծուխը, վիրուսները,   հեռացնում է բոլոր տեսակի աղտոտիչները, մանրէները, տհաճ հոտը և այլն։ Այս սարքը կարող է օգտագործվել բոլոր միջավայրերում, որոնք շփվում են աղտոտվածության հետ՝ սկսած լաբորատորիաներից, հիվանդանոցներից և այլն, մինչև տներ և սենյակներ, թոքերի հիվանդների ու վաղաժամ ծնված երեխաների պահման վայրեր  և այլն:

Գիտելիքահենք ընկերության գործադիր տնօրենի խոսքով, այս սարքի գործելաոճն այն է, որ օգտագործելով տարբեր տեխնոլոգիաներ, այդ թվում իոնացման տեխնոլոգիա և օզոնային գազ, շրջակա օդը զինում է աղտոտումը վերացնող նյութերով։ Այս գործընթացի արդյունքում և՛ շրջակա օդը մաքրվում է, և՛ շրջակա միջավայրի տարբեր մակերեսները ախտահանվում են: Այս ապրանքն ունի տարբեր ռեժիմների հարմարվելու ունակություն՝ ըստ արտադրված օզոնի կոնցենտրացիայի քանակի:

Ընկերության գործադիր տնօրենի խոսքով՝ այս արտադրանքը նվազեցնում է ծախսերը՝ քիմիական նյութերի և ֆիլտրերի օգտագործման անհրաժեշտության բացակայության պատճառով և կարող է մի քանի տարի ախտահանել շրջակա միջավայրը։

Իրանցի հետազոտող Ամիր Շեյխին ​​Փենսիլվանիայի պետական ​​համալսարանի մի խումբ հետազոտողների հետ համատեղ  միկրոասեղներով եզակի սպեղանի  է մշակել, որն ավելի արդյունավետ է կանխում վերքերի արյունահոսությունը, քան սովորական վիրակապերը:

Միկրոասեղներ պարունակող սպեղանիներն օգտագործվում են դեղամիջոցն առանց ցավի օրգանիզմ  տեղափոխելու և հիվանդների արյան մեջ քիմիկատների հետք չթողնելու համար: Սովորաբար այս սպեղանին փոքր քառակուսի ձևավորված պոլիմերներ են, որոնց տակը մի փունջ փոքրիկ ասեղ կա: Երբ այս ասեղները սեղմվում են մաշկի մեջ, դրանք թափանցում են միայն մաշկի վերին շերտ, որտեղ նյարդեր չկան։

Հաջորդ փուլում նրանք շփվում են հեղուկի հետ, որը գտնվում է մաշկի և բջիջների միջև։ Հաշվի առնելով սպեղանու նպատակային նշանակությունը՝ ասեղները դեղային հետք են թողնում հեղուկի մեջ կամ հետևում են դրա մեջ քիմիական նյութերի մակարդակին, ինչը սովորաբար ցույց է տալիս դրանց մակարդակը արյան մեջ: Սակայն այս իրանցի հետազոտողի և նրա գործընկերների մշակած սպեղանին մի փոքր այլ է: Այս սարքը պարունակում է կենսական և կենսաքայքայվող ասեղներ՝ պատրաստված մետակրիլոիլ ժելատինից՝ սիլիկատային նանոպլաստիկներով: Երկրորդ նյութն օժտված է հեմոստատիկ հատկությամբ, այլ կերպ ասած՝ կանխում է անոթների արյունահոսությունը, օգնում է արյան մակարդմանը։

Երբ սպեղանին կիրառվում է անմիջապես վերքի վրա, միկրոասեղները ընդլայնում են մակերեսի տարածքը, որտեղ նանոպլաստիկները շփվում են արյան հետ, այդպիսով բարձրացնելով դրանց արդյունավետությունը: Բացի այդ, ասեղները վերքի շուրջ մաշկի մակերեսի հետ  միահյուսում ստեղծելով, օգնում են բուժել վերքը:

Իրանցի հետազոտողի խոսքով՝ թեստերի արդյունքում ինժեներական միկրոասեղների սպեղանին նվազեցրել է արյան մակարդումը 11,5-ից  հասցնելով 1,3 րոպեի: Բացի այդ, այս սպեղանին նվազեցրեց մկան լյարդից արյունահոսությունը 90%-ով: 10 րոպեանոց մակարդման ժամանակի կրճատումը կյանքի և մահվան տարածությունն է: Այս հետազոտողները հույս ունեն, որ հետազոտություններ և կլինիկական փորձարկումներ անցկացնելուց հետո այս սպեղանին լայնորեն կօգտագործվի սովորական կպչուն վիրակապերի նման:

Անցած շաբաթ Թեհրանի Շարիֆի համալսարանի մի խումբ հետազոտողների հաջողվեց նախագծել և արտադրել օդի զտիչ, որը առանց օդը մաքրող սարքի անհրաժեշտության, կարող է օգտագործվել փակ միջավայրերում, ինչպիսիք են գրասենյակները և տները:

Գիտելիքի վրա հիմնված այս արտադրանքը լայնորեն օգտագործվում է արդյունաբերություններում, քաղաքային վայրերում և նույնիսկ փակ միջավայրերում, ինչպիսիք են գրասենյակները և տները, հեռացնում է բոլոր տեսակի գազային աղտոտիչները, ցնդող օրգանական միացությունները, տհաճ հոտերը, վիրուսները և միկրոօրգանիզմները: Այս ֆիլտրը կարող է կլանել տարբեր աղտոտիչներ և քայքայել և հեռացնել դրանք հիդրոքսիլ և սուպերօքսիդ ազատ ռադիկալների արտադրության միջոցով, իսկ գրասենյակային և տնային միջավայրերում այն ​​կարող է օգտագործվել օդը մաքրող սարքերի զտիչների, օդը մաքրող բարձիկների և հատիկավոր զտիչների միջոցով։

Իրանական գիտելիքահենք ընկերության հետազոտողներին հաջողվել է աճեցնել Ասաֆոետիդա վայրի բույսը, որը , բացի իր բազմաթիվ բուժիչ հատկություններից, կարող է օգտագործվել որպես օծանելիքի հումք։

Ասաֆոետիդան հաստ ու մսոտ արմատներով բույս ​​է։ Այս բույսն աճում է ասիական տաք շրջանների չոր և կրաքարային տարածքներում, ինչպիսիք են Իրանի չոր անապատները և Աֆղանստանի ու Հնդկաստանի լեռները և ունի դեղին ծաղիկներ, որոնք գտնվում են ծաղկաբույլերի տեսքով ցողունների վերջում: Այս բույսի ցողունից արդյունահանվում է մաստակի մի տեսակ, որը կոչվում է ասաֆոետիդա։ Այս բույսն աճում է տարեկան 250 մմ անձրևի տեղումների պայմաններում, և իրանական այս ընկերության հետազոտողները մշակել և հավաքել են այս բույսը գիտական ​​մեթոդներով։

Դեղաբույսերի ոլորտում ակտիվ գործունեություն ծավալած այս գիտելիքահենք ընկերության տնօրենի խոսքով, այս բուսատեսակի պոպուլյացիան խիստ վնասվել է, ուստի ընկերությունում դրա մշակումը կանխել է դրա տեղական անհետացումը։ Ասաֆոետիդան վայրի բույս ​​է և նրա բողբոջումը շատ քիչ  է, փաստորեն 1-2%-ից ավելի պակաս։ Ինչպես նաև ընկերությունում այս բույսից պատրաստված ծիլերը պատրաստ են տեղափոխման և մատակարարման։ Այս բույսի գոյատևման ցուցանիշը գնահատվում է ավելի քան 80%, և այս ընկերությունը արտադրել է 8 մթերք այս բույսից, իսկ ասաֆոետիդայի եթերայուղը այս բույսի կողմնակի արտադրանքներից է։

Ըստ այս հետազոտողի՝ այս բույսի եթերայուղն օգտագործվում է աշխարհում օծանելիք արտադրելու համար, և այս ընկերությունը փորձում է վաճառել և արտահանել այս եթերայուղը, քանի որ օծանելիքի մեջ այս նյութի առկայությունը մեծացնում է օծանելիքի բույրի երկարակեցությունը։ Այս բույսի մեկ այլ օգտագործումը համեմունքների համար է, և այս ընկերության նպատակն է նման բույս ​​արտահանել Հնդկաստան, որն օգտագործվում է համեմունքների արտադրության մեջ։ Այս բույսն ունի նաև հակասեպտիկ հատկություն, և նրանց հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այն կարող է բուժել թոքերի վարակները: