Ողջույն թանկագին բարեկամներ: «Միջին Ասիայի և Կովկասի իրադարձությունները» հաղորդաշարի հերթական համարում կանդրադառնանք այս երկու տարածաշրջանի անցած շաբաթվա կարևոր իրադարձություններին, այդ թվում ԻԻՀ նախագահի Երևան կատարած ուղևորությանը, Երևանում ԵԱՏՄ գագաթնաժողովի գումարմանը, Հայաստանի ռազմական բյուջեին և 28 տարիներից հետո Ուզբեկստանի պաշտպանության նախարարի Տաջիկստան կատարած ուղևորությանը:

---------------------------

ՀՀ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն անցած շաբաթ հանդիպում ունեցավ Իրանի Իսլամական Հանրապետության նախագահ Հասան Ռոհանիի հետ, ով Հայաստան էր ժամանել ԵԱՏՄ Բարձրագույն տնտեսական խորհրդի նիստին մասնակցելու նպատակով:

Հանդիպման ժամանակ ողջունելով Իրանի նախագահին՝ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նշել է. «Հայաստանի դիրքորոշումն այն է, որ Իրանի հետ մեր հարաբերությունները պետք է հնարավորինս դուրս լինեն աշխարհաքաղաքական ազդեցություններից, որովհետև մենք անմիջական հարևաններ ենք և ունենք շատ ընդհանուր շահեր, և մենք դեռ շատ երկար դարեր և հազարամյակներ պետք է համագործակցենք»:

ՀՀ վարչապետ Փաշինյանը նաև հայտարարեց, որ Հայաստանը բարձր է գնահատում Իրանի հավասարակշռված դիրքորոշումը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հարցում։

ԻԻՀ Նախագահ Հասան Ռոհանին նույնպես այս հանդիպման ժամանակ ընդգծեց, որ իրանական կողմը հետաքրքրված է Հայաստանի հետ համագործակցությամբ նաև տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ոլորտում, այդ թվում` մեր երկրում տարբեր ճանապարհաշինական ծրագրերում ներգրավվելու գործում:

Հանդիպման ընթացքում կողմերն անդրադարձան նաև երկաթուղային բնագավառում, բարձր տեխնոլոգիաների, մաքսային, գիտության, զբոսաշրջության ոլորտներում համագործակցությանը վերաբերող հարցեր:

Զրուցակիցները մտքեր փոխանակեցին նաև Պարսից ծոցը Սև Ծովին միացնելու տրանզիտային ուղիներին վերաբերող հարցերի շուրջ:

Հանդիպման ընթացքում կողմերը քննարկել են նաև տարածաշրջանային նշանակության այլ հարցեր, անդրադարձել ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացին: Վարչապետ Փաշինյանը շնորհակալություն է հայտնել Իրանի նախագահին` ԼՂ հարցում հավասարակշռված դիրքորոշում պահպանելու համար: Իր հերթին Հասան Ռոհանին կարևորել է հակամարտության կարգավորումը խաղաղ բանակցությունների միջոցով` հաշվի առնելով հակամարտող բոլոր կողմերի դիրքորոշումներն ու կարծիքները:

ԻԻՀ նախագահ Հասան Ռոհանին Երևանում նաև հանդիպում ու զրույց ունեցավ ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի հետ: 

----------------------

Երևանում կայացավ Եվրասիական տնտեսական միության գագաթաժողովը, միության ղեկավարների մասնակցությամբ: Նիստի ընթացքում ԵԱՏՄ-ի ղեկավարները բանակցություններ ու խորհրդակցություններ անցկացրեցին երկկողմ ու բազմակողմ տնտեսական համագործակցություններն ու տնտեսական ոլորտի շփումները դյուրին դարձնելու համար:

Եվրասիական տնտեսական միությունը ստեղծվել է 2014 թվականին  Ռուսաստանի, Հայաստանի, Ղազախստանի , Ղրղզստանի և Բելառուսի կողմից:

Միության հիմնական նպատակը առևտրի և  սակագների մասին  օրենքների ներդաշնակեցումն է, սահմանային մաքսատուրքերի վերացումը և  անդամ երկրների միջև այդ կապակցությամբ որոշումների կայացման հեշտացումը: Այնուամենայնիվ, միությունը նպատակ ունի ավելի բարձր մակարդակներում և իր երկարաժամկետ նպատակներում  հասնել տնտեսական մերձեցման:

ԵԱՏՄ-ի հիմնական առավելություններից մեկը միության անդամ երկրների աշխարհագրական կապն  է, ինչը դյուրին  է դարձրել այդ երկրների միջև տնտեսական փոխանակումներն ու առևտուրը: Մյուս կողմից, մշակութային մերձեցումը և համատեղ կյանքի պատմական փորձը, որ գոյություն ունեն միության անդամների մեծամասնության շրջանում, կմեծացնեն նրանց միջև  համագործակցության   ցանկությունը:

Միությունը կարող է դրական գործառույթ ունենալ նրա  դերակատարների  համար: Վերացնելով մաքսային սակագները և դյուրացնելով  առևտուրն այն  անդամ երկրներին հորդորում է  միության ներսում առևտուր իրականացնել, որի արդյունքում այլ երկրների հետ միության անդամ երկրների առևտրի կրճատմամբ, կբարձրանա  անդամ պետությունների ազգային արժույթի արժեքը :

Նման համագործակցությունները կարող են ենթահող ստեղծել  գիտական, տնտեսական փորձերի փոխանակման, մշակութային ու անվտանգության և այլ ոլորտներում համագործակցության համար:

Այնուամենայնիվ, նման իրադարձությունների ձևավորումը պահանջում է միության անդամ երկրների միջև լուրջ համագործակցություն, ինչը կարող է ձախողել ԵԱՏՄ-ից դուրս դերակատարների միջամտության դեպքում: Ուստի Եվրասիական տնտեսական միության անդամ երկրները պետք է իրենց քաղաքականություններում առաջնային տեղ հատկացնեն  կոնվերգենցիային, որի իրականացման դեպքում միությունը կարող է նվազեցնել արևմտյան երկրների մենաշնորհյալ քաղաքականությունների հետևանքով առաջացած առևտրային խոչընդոտները:

-----------------------

Տնտեսագետ Գրիգոր Նազարյանն անդրադարձել է ԵԱՏՄ միասնական ֆինանսական շուկայի ձևավորման հայեցակարգին։

----------------------

Հայաստանում քաղաքական ընդդիմադիր կուսակցության առաջնորդը համոզված է, որ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ճնշում է գործադրում դատարանների վրա և ազդեցություն է բանեցնում դատավորների վրա:

Մենք չունենք անկախ դատական համակարգ, ինչպես տարիներ շարունակ, այսօր էլ դատավորները գտնվում են ճնշման ներքո: Այս մասին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նշել է «Երկիր ծիրանի» կուսակցության ղեկավար Զարուհի Փոստանջյանը:

Նրա խոսքով, դատարանների նկատմամբ այդ ճնշման փաթեթները, թղթապանակները գտնվում են գործադիր իշխանության ձեռքին. «Մենք հենց այնպես չէինք պնդում, որ այս շրջանում եւս պետք է իրականացվի լյուստրացիա, որովհետեւ դատավորները զերծ չեն եղել մարդու իրավունքների ոտնահարումներից: Եղել են մարդու իրավունքների զանգվածային  ոտնահարումներ եւ այս դատավորները ներգրավված են եղել: Գրեթե բոլորի նկատմամբ կան թղթապանակներ, որոնք կարող են ժամանակի ընթացքում օգտագործել: Դա էլ մենք տեսնում ենք: Դատավորները չեն կարող ազատ գործել, որովհետեւ խոցելի են»,-ասել է Փոստանջյանը:

Հիշեցնենք, որ մի առ ժամանակ առաջ նրանից հետո երբ Հայաստանի մի դատարան Ռոբերտ Քոչարյանի դեմ կալանքի որոշումը չեղարկեց, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ  Հայաստանում դատական համակարգը բարեփոխումների կարիք ունի:

------------------

2020 թվականի ՀՀ պետական բյուջեի նախագծի համաձայն, երկրի ռազմական պաշտպանությանը պլանավորվում է տրամադրել մոտ 301․2 մլրդ դրամ կամ շուրջ $625 մլն միջին փոխարժեքով։

Բյուջեի նախագիծը հավանության է արժանացել սեպտեմբերի 30-ի կառավարության արտահերթ նիստի ընթացքում։ Նախագիծն օրենքի ուժ ստանալու համար պիտի ընդունվի ԱԺ-ում ու ստարոգրվի նախագահի կողմից։

Վերջին տարիներին ՀՀ-ն կտրուկ ավելացրել է ռազմական ծախսերը։ 2017-ի մոտ 210 մլրդ դրամի դիմաց, 2018-ին ծախսերը կազմել են մոտ 247 մլրդ դրամ, 2019-ին՝ 301 մլրդ դրամ։

ՀՀ 2020 թ. պետբյուջեն ծախսերի գծով կկազմի 1.880 տրիլիոն դրամ։

Նշենք, որ Հայաստանի տարածաշարջանային հակառակորդ Ադրբեջանի ռազմական բյուջեն 2019 թ-ին կազմել է 1 մլրդ 787 մլն դոլար, որից 812 մլն դոլարը հատկացվում է միայն hատուկ պաշտպանական նշանակության նախագծերի և միջոցառումների իրականացմանը։

----------------------------

28 տարիներից հետո Ուզբեկստանի պաշտպանության նախարարը Տաջիկստան ուղևորվելով հանդիպում ու զրույց ունեցավ այդ երկրի պաշտոնատարների հետ:

Տաջիկստանի պաշտպանության նախարարության մամուլի խոսնակ Արեֆ Նիզամիանն ասել է, որ Ուզբեկստանի պաշտպանության նախարար Բահադոր Ղուրբանովը Դուշանբեում հանդիպել է Տաջիկստանի պաշտպանության նախարար Շիրալի Միրզայի հետ և զրուցել է կողմերի միջև անվտանգության ու ռազմական ոլորտում հարաբերությունների շուրջ:

Սա 28 տարիներից հետո Ուզբեկստանի պաշտպանության մի նախարարի առաջին պաշտոնական այցն էր Տաջիկստան: Տաջիկստանի զինված ուժերը ձեռք բերված պայմանավորվածության համաձայն 2018 թվականին համատեղ զորավարժություն կազմակերպեցին Տաջիկստանի Սողդ նահանգում:

Փորձագետների համոզմամբ Ուզբեկստանի ու Տաջիկստանի միջև հարաբերությունների կարգավորումն ու ընդլայնումը կարող է դրական ազդել Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանում կապերի վրա: