Ճշմարտություն և վիրտուալ աշխարհ (10)

Ցանկացած լրատվական հաղորդագրություն ունի բացահայտ և քողարկված տեսք. Դա նշանակում է «տեքստ» և «ենթատեքստ»: Լրատվական հաղորդագրություններում տեքստը իրականում ներառում է այն ամենը, ինչ մենք կարդում ենք, տեսնում կամ լսում: Բառերը, նկարները, գրաֆիկաները, հնչյունները կամ այս բոլորի համադրությունը կարող են կազմել մեդիա հաղորդագրության տեքստը: Բայց ենթատեքստն այն իմաստն է, որը մենք ստեղծում ենք մեր մտքում՝ այդ տեքստի մասին:

Առաջին հաղորդավար

Ողջույն Ձեզ հարգելի ունկնդիրներ: Ձեզ ենք ներկայացնում «Ճշմարտություն և վիրտուալ աշխարհ» հաղորդաշարի հերթական զրույցը: Ես և գործընկերս ուրախ ենք, որ ընկերակցում եք մեզ: Եթե ​​հիշում եք  նախորդ  հաղորդման ժամանակ խոստացանք ավելի շատ խոսել մեդիա գրագիտության մասին և  մեդիա հնարքների մասին: Միգուցե մտածեք, որ հնարավոր չէ, որ մեդիա ծրագիրը նման քայլի դիմի, քանի որ, ինչպես մենք իրանցիներս ենք ասում, դանակը երբեք չի կտրելու իր բռնակը, բայց դա հնարավոր է, և մենք մտադիր ենք անել նույնը, պայմանով, որ դա մնա մեր միջև և ոչ ոքի չպատմեք:

Երկրորդ հաղորդավար

Լսեք այս լուրը:

«Ամեն օր ամբողջ աշխարհում մեծ թվով կանայք և տղամարդիկ պայքարում են բազմաթիվ խնդիրների դեմ` իրենց երեխաների համար սնունդ ապահովելու համար: Մի աշխարհում, որտեղ բավարար քանակությամբ սնունդ է արտադրվում, մոտավորապես 822 միլիոն մարդ թերսնվում է: Սովի և թերսնման վերացնելը մեր ժամանակների մեծ մարտահրավերներից մեկն է, և մենք կարող ենք ամեն օր, հումանիտար օգնությամբ, առողջ սնունդ տրամադրել անհապաղ կարիք ունեցող մարդկանց»:

Այս լուրը, որ լսեցիք մեդիա հաղորդագրության օրինակ է, բայց նույն թեման կարող է փոխանցվել լուսանկարի տեսքով: Մեկ վայրկյան պատկերացրեք սևամորթ երեխաների, որոնք քաղցից, կողերի ոսկորները տեսանելի լինելով,  շարվում են ամաններն իրենց ձեռքում սննդի սպասելով: Դուք հավանաբար բազմիցս տեսել եք նման պատկերներ լրատվամիջոցներում և լրատվական կայքերում:

Լրատվամիջոցների այս երկու հաղորդագրություններն էլ մեզ համար արտացոլում են նույն թեման, բայց մենք բոլորս գիտենք և զգում ենք, թե որն ավելի մեծ ազդեցություն ունի: Հիմա մենք ուզում ենք իմանալ, թե որն է այդ ավելի մեծ ազդեցության գաղտնիքը:

Առաջին հաղորդավար

Լավ է իմանալ, որ հաղորդագրությունների ազդեցության ուժգնությունը կամ թուլությունը կապված է այն բանի հետ, թե ինչպես են պատկերներն ու բառերը մշակվում մարդկանց ուղեղում: Պատկերները սովորաբար մշակվում են մեր ուղեղի ներքին մասի կողմից, որը կապված է մեր բնազդների և հույզերի հետ, իսկ բառերը և նախադասությունները վերլուծվում են նեոկորտեքսով, որը կապված է մեր տրամաբանության և մտածողության հետ:

Հավանաբար պատահել է, որ ինչ-որ բան նետվել է ձեր կողմը, իսկ դուք, առանց մի պահ մտածելու, արագ հեռացել եք նետված առարկայի ուղուց: Այս ակնթարթային որոշումները գալիս են մեր ուղեղի ներքին մասից, և, իհարկե, մեր շատ ուժեղ հույզերը նույնպես գալիս են այստեղից: Ուղեղի այս հատվածը լիովին «շահեկան» որոշումներ է կայացնում, և դրա որոշման արագությունը 400 անգամ ավելի արագ է, քան մեր հիմնավոր ուղեղը, և այս կետը շատ տարածված է դարձել լրատվամիջոցների և գովազդի մասնագետների շրջանում: Նրանք փոխանակ փորձելու ներգրավել ուղեղի բանական մասը,  հաճախ ձգտում են լրատվամիջոցներում այնպիսի հաղորդագրություններ ստեղծել, որոնք խթանում են մեր ուղեղի ներքին շերտը: Հին առասպելներն ու լեգենդները հենց այս հատկությունն էին օգտագործում: Մեդիա հաղորդագրությունները կարող են լինել ավելի արդյունավետ և արագ, եթե դրանք կարողանան գրավել ձեր սիրտը: Մարդկանց հույզերը հեշտությամբ կարող են ազդել բոլոր ռացիոնալ որոշումների վրա:

**************************

Երկրորդ հաղորդավար

Ցանկացած լրատվական հաղորդագրություն ունի բացահայտ և քողարկված տեսք. Դա նշանակում է «տեքստ» և «ենթատեքստ»: Լրատվական հաղորդագրություններում տեքստը իրականում ներառում է այն ամենը, ինչ մենք կարդում ենք, տեսնում կամ լսում: Բառերը, նկարները, գրաֆիկաները, հնչյունները կամ այս բոլորի համադրությունը կարող են կազմել մեդիա հաղորդագրության տեքստը: Բայց ենթատեքստն այն իմաստն է, որը մենք ստեղծում ենք մեր մտքում՝ այդ տեքստի մասին:

Յուրաքանչյուր անձ ստեղծում է մեդիայի տեքստերի տարբեր մեկնաբանություն` հիմնվելով իր փորձի, գիտելիքների, գաղափարների և արժեքների վրա: Այս պատճառով, եթե լրատվամիջոցների հաղորդագրության տեքստը ստեղծողը լավածանոթ է իր սեփական լսարանին, ապա կարող է գաղտնի կերպով բազմաթիվ հաղորդագրություններ ներշնչել հանդիսատեսին: Հետաքրքիր է, որ այս թաքնված հաղորդագրության ազդեցությունը շատ ավելի մեծ և տևական է, քան լրատվական տեքստի բացահայտ հաղորդագրությունը, քանի որ մենք դա համարում ենք տեքստի մեր սեփական մեկնաբանությունը, այլ ոչ թե ինչ-որ մեկի հաղորդագրությունը:

Առաջին հաղորդավար

Օրինակ նույն նկարում, որը մենք պատկերացրել ենք նախկինում, նկարի անկյունում, պատկերված է երգիչ կամ հոլիվուդյան հայտնի դերասան կամ հայտնի ֆուտբոլիստ, որը հետևում է որոշակի ապրելակերպի՝ սոված աֆրիկացի երեխաներին կերակրելիս: Այս լրատվական տեքստի թաքնված հաղորդագրությունն ուղղված է այն երիտասարդներին, ովքեր ինչ-ինչ պատճառներով հետաքրքրված են տվյալ անձով: Ամրապնդելով նրանց դրական հայացքը այդ անձի և նրանց կենսակերպի նկատմամբ, բայց փորձառու անձի համար, որը չունի երիտասարդության հուզմունք, նույն տեքստը կարող է պարունակել բացասական հաղորդագրություն: Նրա մեկնաբանություններից մեկը կարող է լինել այն, որ հայտնիներն այնքան պատեհապաշտ են, որ նույնիսկ սոված երեխաներին չարաշահում են՝ ավելի մեծ համբավ ձեռք բերելու համար:

Երկրորդ հաղորդավար

Հիմա, եթե նույն նկարում երեխաներին կերակրողը գլխաբաց կին է, որը հատուկ հեղինակություն չունի, Քերբալայի պատմությանը ծանոթ մուսուլմանի համար նման նկարը արագորեն արթնացնում է Իմամ Հուսեյնի այն խոսքը. «Եթե դու կրոն չունես, եղիր ազատատենչ»:

Առաջին հաղորդավար

Յուրաքանչյուր խմբի արժեքներն ու գաղափարախոսությունները սովորաբար փոխանցվում են լրատվամիջոցների հաղորդագրությունների հիմքում ընկած շերտերում և ավելի մեծ ազդեցություն են ունենում լսարանի վրա: Այս հաղորդագրությունները կարող են ենթագիտակցորեն փոխել մեր համոզմունքներն ու գործողությունները: Նման իրավիճակում, եթե չունենանք վերլուծության և գնահատման պատշաճ ուժ, մենք տիկնիկի նման հեշտությամբ հասանելի կլինենք լրատվամիջոցներին: Վերլուծելու համար առաջին քայլն այն է, որ նկատի ունենանք, որ վերանկարագրածը տարբերվում է իրականությունից: Վերանկարագրել նշանակում է ինչ-որ բան ցույց տալ որոշակի ձևով: Չնայած որոշ առումներով վերանկարագրելը կարող է մեզ օգնել ստանալ իրական թեմայի պատկերը, բայց մյուս կողմից դա կարող է շատ հեռու լինել իրականությունից: Վերանկարագրման մեջ շատ կարևոր է տարբերակել իրական և մտացածին տարրերը: Իրականում, ամենակարևոր բանը, որ անում են լրատվամիջոցները, վերանկարագրելն է, և ամենակարևորը, որ դուք՝ մեդիա լսարանը, պետք է անեք՝ դա վերանկարագրածի կեղծ լինելու ընկալումն է: Սա մեդիա գրագիտության հիմնական սկզբունքներից մեկն է:

Երկրորդ հաղորդավար

Բելգիացի նկարիչ Ռենե Մագրիտը նկարել է մի ծխամորճ և ներքևում գրել, որ դա ծխամորճ չէ: Նրա նպատակն էր ցույց տալ տարբերությունը վերանկարագրածի և իրականության միջև: Այո դա իրոք ծխամորճ չէ, այլև դրա պատկերն է:

Յուրաքանչյուր պատկեր, որը ներկայացվում է ինչ-որ բանից, դրա վերանկարագրումն է, և այդ պատկերը կարող է լինել լուսանկար, նկարչություն, կինոնկար, պատմություն կամ նույնիսկ անուն: Պատկեր տեսնելիս մենք զգում ենք, որ տեսել ենք իրականությունը: Մենք կարծես հավատում ենք, որ պատկերները երբեք չեն ստում: Մենք՝ իրանցիներս, մի ​​ասացվածք ունենք, որն ասում է, որ ճշմարտի ու ստի միջեւ ընդամենը չորս մատ տարածություն կա, այսինքն ՝ աչքերի ու ականջների հեռավորության չափ: Այս ասացվածքի համաձայն, այն ամենը, ինչ աչքը տեսնում է, ճիշտ է և այն, ինչ ականջը լսում է, կեղծ է, բայց մեդիագրագիտությունը մեզ ասում է. «Ոչ բոլոր պատկերներն են ճշմարիտ»: Դրանք կարող են կեղծ լինել և ստել:

Առաջին հաղորդավար

Լրատվամիջոցներն իրականությունն արտացոլելու փոխարեն, ավելի շատ նոր իրականություն ստեղծող են, և մենք պետք է բացահայտենք իրողության և վերանկարագրման տարբերությունը ճիշտ նույն ձևով ինչպես անում են երեխաները՝ երկու նմանատիպ ձևերի տարբերությունը գտնելիս: Մանկական ամսագրերում, երեխաների ուշադրությունը բարձրացնելու համար, կողք-կողքի են դնում երկու նմանատիպ պատկերներ և խնդրում երեխային նշել տասը տարբերություն: Այս դեպքում երեխաները նախ ենթադրում են, որ երկու նկարները տարբեր են, իսկ հետո, համեմատելով ձևերը, նրանք ճանաչում են տարբերությունները: Լրատվամիջոցների լսարանները նույնպես նախ պետք է ենթադրեն, որ այն, ինչ տեսնում են լրատվամիջոցներում, տարբերվում է իրական աշխարհից, ապա ձգտեն գտնել այդ տարբերությունները: Այս կերպ դուք կարող եք շատ տարբերություններ գտնել լրատվամիջոցների ներկայացրածի և իրական աշխարհի միջև: Մենք ուրախ կլինենք, եթե մինչև հաջորդ հաղորդումը ավելի շատ ուշադրություն դարձնեք լրատվամիջոցների վերանկարագրածի և իրականության միջև եղած տարբերություններին և  այդ մասին նաև մեզ տեղյակ պահեք: