Խինդ ու խրատի ծաղկաստանում (14.առաջին հեքիաթ,տասնմեկերորդ գլուխ «Չարագործություն»

Այն մարդը, ում ներկայությունը անհանգստացնում է ուրիշներին և որի ներկայությունը ոչ միայն օգտակար չէ, այլև վնասակար է, հարգանք չի վայելում:

 Իրանցի  գրող, բանաստեղծ  Սաադին  ապրել է 12-13-րդ դարերում (հիջրեթի 7-րդ և 8-րդ  դարերում): Սաադիի ստեղծագործություններից կարելի է անդրադառնալ  Գոլեստանին, Բուստանին, գազելներին, «Քոլիաթ»-ին, «Իմաստության և սիրո» գործին,« Մաջալեսե փանջգանե»-ին, «Նասիհաթ ոլ Մոլուք»-ին և այլն: Այդ ստեղծագործություններից ժողովրդի մեջ ավելի տարածված են Գոլեստանը, Բուստանը  և իհարկե գազելները, միգուցե այն պատճառով, որ  դրանց բովանդակությունը սիրո և բարոյականության դասեր է պարունակում բոլորի համար: Սաադիի ստեղծագործություններում երբեք բարությունն ու սերը իրարից անջատ չեն: Նա սովորել է սիրո,  բարոյականության ու բարեպաշտության  մասին և այն  բանավոր  ուսուցանել  ուրիշներին։ Սաադիի Բուստանի և  Գոլեստանի հիմնական տարբերությունն այն է, որ Բուստանը բանաստեղծությունների հավաքածու է, իսկ Գոլեստանը  արձակ պատմությունների: Շատ փորձագետների կարծիքով, Գոլեստան գիրքը պարսկական արձակի գլուխգործոցն է, որը Սաադին գրել է 656 թվականին, մի քանի ամսվա ընթացքում: Գոլեստան գրքի արձակի յուրահատկությունը, դրա հանգավոր լինելն է: Որովհետև նման արձակի շնորհիվ, Սաադին կարողացավ տարբեր հեքիաթների ձևով  սիրահարների, մարտիկների,  շեյխերի, սուֆիների և խորամանկ մարդկանց հետ հանդիպելու իր փորձառությունները  տրամադրել  բոլորին և  ինչ-որ կերպ նրանց բարոյական դասեր տալ:

Այսօր ցանկանում ենք Սասդիի Գոլեստանից մի գեղեցիկ հեքիաթ պատմել Ձեզ համար: Այն օգտագործվում է այն ժամանակ, երբ մարդը  նեղացնում է ուրիշներին և հանուն իր հանգստության  խախտում ուրիշների հանգիստը: Մենք՝ իրանցիներս, համոզված ենք, որ մի օր  այդ մարդը պետք է հատուցի իր արարքների համար:

Սասդին Գոլեստանի առաջին հեքիաթի 11-րդ գլխում ասում է. «Աբդոլ Մալեք բեն Մարվանի կառավարման դարաշրջանն էր (հիջ. 75ից -95թվականներին.): Նա Իրաքի (Քուֆայի և Բասրայի) կառավարիչ նշանակեց արյունարբու և անողոք  Հոջաջ բին Յուսուֆ Սաղաֆիին: Բռնապետ Հոջաջը քսան տարի իշխեց ու  ինչքան կարող էր ճնշում գործադրեց մարդկանց վրա: Այդ ժամանակաշրջանում Բաղդադ եկավ մի աղքատ ճգնավոր, ում աղոթքը իրականանում էր: (Այն ժամանակ Բաղդադը մի գյուղ էր): Հոջաջը կանչեց նրան ու ասաց.«Ինձ համար բարի աղոթք կարդա»:

Աղքատ ճգնավորը ասաց.«Տեր Աստված: Սպանիր Հոջաջին»:

Հոջաջը ասաց.«Աստված սիրես, սա ի՞նչ աղոթք էր, որ ինձ համար կատարեցիր»:

Աղքատ ճգնավորը ասաց.«Այս աղոթքը թե՝ քեզ և թե բոլոր մուսուլմանների համար բարի աղոթք է»:

...

Սադդի այս հեքիաթը մեզ հիշեցնում է ժողովրդին նեղացնելու  ասին: Ես ձեզ կպատմեմ այն օրվա մասին, երբ իմ կյանքում ականատեսը եղա այս գեղեցիկ հեքիաթի:

Մենք ունենք մի ընկեր, ով լավ տղա է, բայց բոլորիս զայրացրել է, իր ոչ պատշաճ պահվածքով: Նա սովորություն ունի կեսգիշերին զանգահարել մեզ և ամեն անգամ ինչ-որ կերպ անհանգստացնել: Օրինակ մի անգամ նա զանգահարեց ինձ և իր ձայնը փոխելով  ասաց. «Մենք առևանգողներ ենք և մտադիր ենք քեզ առևանգել»: Ես որ քնաթաթախ էի, մինչև հասկացա, թե նա ով է և ինչ կատակ է անում, չկարողացա մինչև առավոտ քնել: Նա միայն ծիծաղում էր ու ասում, որ շատ հետաքրքիր էր: Սակայն ես լավ չքնելու պատճառով ,չկարողացա հաջող հանձնել հաջորդ օրվա քննությունս»

Ւնկերներով հավաքվեցինք և ինչ որ ելք էինք փնտրում: Ընկերներից մեկը ասաց.«Ըստ իս նրա հետ պետք է  վարվենք հենց իր նման: Եթե այս գործը  հաճելի է ու հետաքրքիր զբաղմունք է, դե ուրեմն մենք էլ փորձենք: Ինչո՞ւ պետք է նա միշտ մեզ վրա ծիծաղա:  Մի անգամ էլ մենք նրա վրա ծիծաղենք»:

Մարդկանց անհանգստացնելը նշանակում է  ուրիշներին նեղացնելով հրճվել  ու հաճույք ստանալ: Նման մարդիկ հաճույք են զգում երբ ուրիշների ներկայությամբ ծաղրում, նվաստացնում կամ հոգեպես ու ֆիզիկապես նեղացնում են մարդկանց կամ սեռական ոտնձգություն կատարում  և երբեմն դրսևորում են ագրեսիվ կամ հանցավոր վարքագիծ:  Անցյալում ուրիշներին անհանգստացնելը  համարվում էր հոգեկան խանգարում, բայց այսօր շատ հետազոտություններից հետո ուրիշներին անհանգստացնելը համարվում է անհատականության հատկություն: Դժբախտաբար ուրիշներին անհանգստացնելը շատ բազմաբնույթ է: Դա կարող է լինել  ծաղրանք,  մինչև ֆիզիկական բռնություն և ա ներառել հասարակության մեծ զանգվածի:

Կեսգիշեր էր: Ես զանգահարեցի ընկերոջս ու ասացի, որ մենք հայտնաբերել ենք գանձի քարտեզ և հենց այս գիշեր ցանկանում ենք այդ հասցեով գնալ և գանձը գտնել: Ասացի, որ բոլորս գնում ենք քաղաքից դուրս գտնվող անապատը ու եթե նաև էլ ոսկյա մետաղադրամ է ցանկանում, գնա նշված ահսցեով:

Նրան ճանաչելով, գիտեի որ գնալու է: Առավոտյան  ժամը 3-ին  բոլորս պետք է հավաքվեինք քաղաքից դուրս գտնվող անապատում: Սակայն ծրագիրը այսքանով չէր ավարտվում:

Մենք գնացինք: Նա ևս եկավ: Սակայն մեզ չէր գտնում: Մենք թաքնվել էինք  բլուրների և ճանապարհի վրա գտնվող ծառերի հետևում և նայում էինք նրան: Նա զանգահարեց մեր բջջայիններին,  սակայն մենք չեինք պատասխանում: Ընկերներից մեկը ծառի վերևում էր : Ճիշտ այն պահին, երբ նա հասավ ծառի մոտ, նրա գլխին ձկնորսական մի մեծ ուռկան գցեց:

Նա բղավեց ու խճճվեց ուռկանի մեջ: Խիստ վախեցել էր և օգնություն էր կանչում: Մենք մեր ձեռքի լամպերով  հավաքվեցինք նրա մոտ և նրա վիճակը տեսնելով մի լավ ծիծաղեցինք: 

Ասացի,- Տեսնում եմ, ուռկանի մեջ ես:

-Ձեզ կդժբախտացնեմ, - ասաց նա:

-Դե լավ տղաներ, կարծես թե մեր ընկերը չի ցանկանում կարգի հրավիրվել, ուրեմն նրան թողնենք այստեղ որպեսզի գայլերի ու շների կեր դառնա: Դա միակ ելքն է, որ կկարողանանք ազատվել նրա մեզ պատճառած անհանգստություններից:

-Ոչ...ոչ, սխավել եմ: Սխալվել եմ: Այլևս չեմ կրկնելու : Ինձ էլ Ձեզ հետ տարեք: Ինձ փրկեք այս ուռկանից:

-Խոստացիր...Իմ լավ ընկեր, դու չե՞ս լսել, որ Սաադին ասում է.«Այն մարդը, ում ներկայությունը անհանգստացնում է ուրիշներին և որի ներկայությունը ոչ միայն  օգտակար չէ, այլև վնասակար է, հարգանք չի վայելում:»:

-Ճիշտ եք ասում: Ներեք ինձ:Ես խոստանում եմ: Այլևս որևե մեկիդ չեմ անհանգստացնելու:

Ծիծաղով ու կատակով նրան ազատեցինք ուռկանից ու մեր բնակարանները վերադարձանք: Թեև դրա հաջորդ օրը, անքնության պատճառով ուշացա պրոցի ավտոբուսից և չհասա քննությանս, սակայն մեր ընկերոջը դաստիարակելը  հետաքրքիր փորձառություն էր:

Այս գեղեցիկ  պատմությունից մենք  եզրակացնում ենք, որ մարդու  վարքն ու խոսքը հիմնարար ազդեցություն է թողնում նրա ճակատագրի վրա: Հենց այնպես որ արժանավայելը կեցվածքը մարդուն կարող է հասցնել ամենաբարձր դիրքերի, հնարավոր է, որ մարդը անպատշաճ վերաբերմունքի պատճառով կորցնի իր արժեքն ու հարգանքը: Ուրիշներին անհանգստացնելըցանկացած  ձևով վանսում է մարդուն և ոչ միայն նրան հավերժական տանջանքի մատնում, այլև աշխարհը նրա համար վերածում է դժոխքի:

Անհանգստացնողները  միշտ արժանանում են ժողովրդի քննադատությանը և ոչ ոք նրանց չի սիրում: Հասարակական կյանքում միշտ լինում են ուրիշներին անհանգստացնելու  դեպքեր: Որոշ մարդիկ ներքին ու արտաքին պատճառներով չեն կարողանում ունենալ առողջ հարաբերություններ, իսկ ոմանք որոշ պատճառներով երբեմն հեռանում են հավասարակշռված ու առողջ վարքագծից և սկսում են անհանգստացնել ուրիշներին: Անհրաժեշտ է  իմանալ, որ ուրիշներին անհանգստացնելը  բարոյապես մերժված և աննորմալ արարք է և նույնիսկ որոշ դեպքերում  համարվում է հանցագործություն: Իսկ կրոնական իրավագիտության առումով երբեմն համարվում է մեղք: Այսպիսով, լավ է լուրջ ընդունել  Սաադիի այս գեղեցիկ պատմությունը:

Հուսանք, որ հաղորդումը հաճելի էր: Մինչ նոր հանդիպում:  Տերն ընդ Ձեզ: