Նորություններ (55)
Հոկտեմբեր 11, 2022 09:33 Asia/Tehran
Ամեն շաբաթ եթեր հեռարձակվող «Նորություններ» հաղորդաշարի շրջանակներում ներկայացնում ենք գիտական, մշակութային, գեղարվեստական, ռազմական ու տնտեսական ոլորտներում Իրանի գրանցած նորագույն ձեռքբերումները։
Այս շաբաթվա «Նորություններ» հաղորդումն սկսում ենք գիտական ոլորտի հետ առնչվող թեմայով։
2021 թվականին լուրեր շրջանառվեցին ինժեներական խողովակային որդերի օգնությամբ քաղցկեղի նոր ախտորոշիչ թեստի մշակման մասին։ Այս թեստը մի կաթիլ մեզի միջոցով կարողացել է հայտնաբերել ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի վաղ նշանները։
Օսակայի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ այս մանրադիտակային որդերի հատուկ տեսակը կարող է ոչնչացնել քաղցկեղի բջիջները: Այդ նպատակով որդերը պետք է ծածկվեին հիդրոգելի թիթեղներով, որպեսզի դրանք հնարավոր լիներ մշակել: Հաջորդ քայլում որդերը կարողացել են փոխանցել հակաքաղցկեղային դեղամիջոցներ։
Թելային որդերից մեկը, որը կոչվում է Anisakis simplex, փոքրիկ արարած է, որն ապրում է ծովում և շատ է սիրում քաղցկեղի բջիջները:
Այս հետազոտության առաջին հետազոտող Վիլդան Մուբարաքի խոսքով, ըստ զեկույցների, Anisakis simplex-ը կարող է զգալ քաղցկեղը: Այս օրգանիզմը, հավանաբար, ի վիճակի է հետևել քաղցկեղին և կպչել ախտահարված հյուսվածքներին: Կարո՞ղ է այս որդը ուղղակիորեն հակաքաղցկեղային բուժում փոխանցել մարդու մարմնի վնասված բջիջներին:
Հետազոտողները որոշել են ուսումնասիրել այս որդերի վրա հիդրոգելային շերտերի կիրառումը։ Այս մեթոդով, որպեսզի որդերը կարողանան կրել քաղցկեղը սպանող նյութեր և գոյատևել, նրանց մարմինը ծածկված էր գելով։ Այս որդերը ծածկված էին 0,01 մմ հաստությամբ գելով։ Ամբողջ գործընթացը տևել է 20 րոպե։
Այս հետազոտության ավագ հեղինակ Սինջի Սակայի խոսքով, վերջնական արդյունքը շատ պարզ էր: Գելային շերտերը չէին խանգարում գործողությանը և բավական ճկուն էին, որպեսզի պահպանեին որդերի բնական կարողությունը՝ հետևելու հոտերին և քիմիական ազդանշաններին: Հաջորդ քայլում գիտնականներն օգտագործել են հակաքաղցկեղային նյութեր։ Սովորաբար այս նյութերը վնասում են մակաբույծ որդերին, սակայն այս փորձի ժամանակ օրգանիզմները պաշտպանվել են հիդրոգելի շերտով։ Հետազոտողները պարզել են, որ այս ինժեներական որդերը կարող են դեղամիջոցներ կրել քաղցկեղի բջիջները սպանելու համար:
Վերջերս ՆԱՍԱ-ն հրապարակեց Ջեյմս Ուեբ տիեզերական աստղադիտակի կողմից նկարահանված առաջին գունավոր պատկերը, որը հանդիսանում է ամենապարզ ինֆրակարմիր տեսարանը և մինչ օրս տիեզերքի ամենախոր պատկերը: Այս պատկերը ցույց է տալիս հազարավոր գալակտիկաներ մեկ կադրում: ՆԱՍԱ-ի տվյալներով՝ սա հսկայական տիեզերքի ընդամենը մեկ կտոր է՝ Երկրի վրա համեմատաբար ավազահատիկի չափով: Պատկերը հիմնված է տիեզերական աստղադիտակի 4 գործիքներից մեկի 12,5 ժամ տեւած դիտարկումների վրա։ Իրականում այս լուսանկարն արձանագրել է աստղադիտակի NIRCam գործիքը։
Հրապարակված պատկերը պատկանում է SMACS 0723 գալակտիկաների կլաստերին։ ՆԱՍԱ-ի տվյալներով՝ հազարավոր գալակտիկաներ, այդ թվում՝ ամենապայծառ երկնային մարմինները, առաջին անգամ նկատվել են ինֆրակարմիր լույսի ներքո և այժմ գտնվում են Ջեյմս Ուեբ աստղադիտակի տեսադաշտում։ Այս գալակտիկան կազմում է երկնքի միայն մի փոքր մասը և գտնվում է Երկրից 4,6 միլիարդ լուսատարի հեռավորության վրա։
Այս գալակտիկաների կլաստերի զանգվածը գործում է գրավիտացիոն ոսպնյակի պես՝ մեծացնելով իր հետևում գտնվող շատ ավելի հեռավոր գալակտիկաները: Ջեյմս Ուեբ աստղադիտակի NIRCam գործիքը ուշադիր ուսումնասիրում է հեռավոր գալակտիկաները: Այս գալակտիկաներն ունեն փոքր, թույլ լույսի կառուցվածքներ, որոնք նախկինում երբեք չեն նկատվել։
Թեհրանի համալսարանի Կենսաբանության ֆակուլտետի սպիտակուցային կենսատեխնոլոգիայի հետազոտական լաբորատորիայում (PBRL) Դոկտոր Զահրա Խոշքամի թեզի շրջանակում Թեհրանի բժշկական գիտությունների համալսարանի օդի աղտոտվածության հետազոտական կենտրոնի հետ համագործակցությամբ կատարված ուսումնասիրության արդյունքում, քաղաքային օդի աղտոտվածության վնասակար հետևանքները հայտնաբերվել են Ալցհեյմերի հիվանդության բազմաթիվ բջջային և մոլեկուլային մեխանիզմների ինդուկցիայի մեջ: Այս հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս կասեցված մասնիկների (PM 2.5) դերը՝ որպես աղտոտված քաղաքների օդում ամենավտանգավոր աղտոտիչի, հիպոքսիայի առաջացման գործում: Աշխարհի աղտոտված քաղաքների չափից ավելի աղտոտվածությունը այդ քաղաքների բնակիչներին դնում է ուղեղի հիվանդությունների, հատկապես Ալցհեյմերի հիվանդության լուրջ վտանգի առաջ։ Ալցհեյմերի հիվանդությամբ տառապողների 95 տոկոսից ավելին, չունենալով գենետիկ պատմություն և հիմնականում շրջակա միջավայրի գործոնների և աղտոտիչների ազդեցությամբ, այս հիվանդությունն ախտորոշվում է 65 տարեկանում։
Այս հետազոտական թիմի հետազոտություններն աշխարհում առաջին անգամ հեմոգլոբինի սպիտակուցի վրա կենսաքիմիա-կենսաֆիզիկական մոտեցումներով տարբեր ուսումնասիրություններ կատարելով ցույց տվեցին, որ այս սպիտակուցը վնասվում է PM 2.5 մասնիկների երկարաժամկետ և կարճատև ազդեցության ժամանակ, և դրա կառուցվածքը փոխում է։ Վերջապես, տեղի է ունենում նաև հեմոգլոբինի սպիտակուցի ոչնչացում, և այս բացահայտումը համապատասխանում է Պերուում, Չինաստանում և Թաիլանդում անցկացված տարբեր համաճարակաբանական ուսումնասիրությունների արդյունքներին, որոնք ուսումնասիրել են PM 2.5 մասնիկների ազդեցությունը անեմիայի բարձրացման և հեմոգլոբինի կոնցենտրացիայի նվազեցման վրա։
Այս հետազոտության նախնական արդյունքները հրապարակվել են հեղինակավոր Science of Total Environment-ի 810-րդ համարում:
Ամիրքաբիրի տեխնոլոգիական համալսարանի հետազոտողներին հաջողվել է նախագծել և արտադրել թրթռման սարք էական ցնցումներով հիվանդների համար :
Մագիստրատուրայի ուսանող Մասուդ Ռահմաթիի խոսքով վերջին վիճակագրական տվյալների համաձայն՝ Իրանում մոտ 80 հազար մարդ տառապում է էական ցնցումներից։ 40 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 25 մարդուց մեկն ունի այս հիվանդությունը։ Ձեռքերի այս դողը լուրջ խանգարումներ է առաջացրել հիվանդների առօրյա գործունեության մեջ, այնպես որ նրանց կյանքի որակը նվազել է, և նրանք ստիպված են լինում օգնություն ստանալ ուրիշներից՝ նույնիսկ ուտելու և ջուր խմելու հարցում։
Ըստ այս հետազոտողի, դեղատոմսով դեղերը ունեն մոտ 57% ազդեցություն, և շատ հիվանդներ դրականորեն չեն արձագանքում դրանց: Այս դեղերը կապված են կողմնակի ազդեցությունների հետ, ինչպիսիք են քնկոտությունը և սրտխառնոցը: Ցնցումների բուժման այլ մեթոդներ են DBS և MR կենտրոնացված ուլտրաձայնը, որոնք շատ թանկ մեթոդներ են: Այս առումով, մենք նախագծել ենք սարք, որը նվազեցնում է ցնցումները էական սարսուռով հիվանդների համար՝ հարմարվողական էլեկտրական խթանման օգնությամբ: Այս սարքը նվազեցնում է թրթռման ամպլիտուդը՝ ստանալով թրթռման ինտենսիվության և հաճախականության հետադարձ կապ, հիվանդի նյարդերի լիովին հարմարվողական և վերահսկվող գրգռում։ Այս սարքն ի վիճակի է արագորեն փոխել խթանման պարամետրերը ։
Այս սարքի օգտագործումը պետք է լինի բժշկի հսկողության ներքո։ Ներկայումս Թեհրանի բժշկական գիտությունների համալսարանի հետ համագործակցությամբ ընթանում է արտոնագրի և հոդվածի արտոնագրման գործընթացը։ Այս ապրանքը վերջին 3 տարվա հաջողված օրինակն է և հավանաբար շուտով կներկայացվի:
Իրանցի մի խումբ հետազոտողներ հորինել են էժան և պարզ մեթոդ՝ արևի լույսը ջերմության վերածելու կարողությունը մեծացնելու համար։
Արևային ջերմային տեխնոլոգիան, որը հիմնված է փուլային փոփոխվող նյութերի (PCM) վրա, արևային էներգիայի ընդհատումը հաղթահարելու էժան և գործնական միջոց է: Միշտ չէ, որ հնարավոր է հասանելիություն ունենալ այս էներգիային, և այս տեխնոլոգիայի օգնությամբ արևի լույսը կարող է պահպանվել ջերմության տեսքով։ Ֆոտոթերմային փոխակերպման թույլ հնարավորությունը և պատրաստման բարդ գործընթացները խոչընդոտել են PCM-ների գործնական կիրառմանը:
Մի խումբ հետազոտողներ Մալայզիայի համալսարանից Ամիրռեզա Ախիանիի , Դանիայի Տեխնիկական ճարտարագիտության համալսարանից Մեհդի Մեհր Ալիի և Նիդեռլանդների Տվենտեի համալսարանից Մոհամմեդ Մեհր Ալիի համագործակցությամբ՝ , ներկայացրել են գրաֆենի նանոպլաստիկների (GNP) հեշտ, միատեսակ և ամուր հավաքման նոր մեթոդ՝ գրաֆենի օքսիդի (GO) սիլանացված մելամինային փրփուրի (MF) ռեակցիայի միջոցով:
Սիլանը անգույն, դյուրավառ գազ է՝ սուր հոտով, և սիլանացում նշանակում է մակերեսը ծածկել ալկօքսիլանային մոլեկուլների խմբերով։
Այս ուսումնասիրության մեջ ամինոսիլոքսանային շերտը ոչ միայն բարելավեց ներկառուցված GNP/GO նանոթերթերի կպչունությունն ու ամբողջականությունը, այլև պարզեցրեց քիմիական կազմի ուղին նախորդ ուսումնասիրությունների համեմատ: Գրաֆենի օքսիդի օլեյլամինով (OA) վերականգնումից հետո ստացվել են ինտեգրված ցանցով GNP/rGO կոմպոզիտային փրփուրներ։ Կոմպոզիտային PCM-ները պատրաստվել են հիբրիդային կառուցվածքի մեջ պարաֆինային մոմ (PW) ներառելով: GNP/rGO փրփուրների հիդրոֆոբությունը և բարձր ծակոտկենությունը հանգեցրել են պարաֆինային մոմերի բարձր բեռնման, որը հավասար է դրա քաշի մոտ 97%-ին): GNP/rGO շրջանակն առաջարկում է արևային ջերմային պահպանման գերազանց արդյունավետություն մինչև 92,2%:
