تفسیر- سه دستور کار مذاکرات سیاسی در دوران پساداعش

سران سه کشور ایران، روسیه و ترکیه امروز در حالی در شهر سوچی مذاکرات سه جانبه خود درباره تحولات منطقه در دوران پساداعش را آغاز می کنند که به نظر می رسد این مذاکرات، چند دستور کار مشخص داشته باشد.

در مرحله نخست، سران این کشورها که پیش از این در آستانه، گفت وگوهای سوری – سوری برای پایان دادن به اختلاف ها در دمشق را سامان داده بودند، باید تدبیری کنند که این گفت وگوهای ملی بدون دخالت بیرونی به بهترین شکل ادامه یابد و زمینه های روی کار آمدن دولت وحدت ملی در این کشور جنگ زده را فراهم آورد.

تردیدی نباید داشت که در صورت تداوم اختلاف های حاد سیاسی در کشورهای منطقه ازجمله در سوریه، تروریست ها همچنان فرصت احیا و بازگشت به عرصه معادلات نظامی و سیاسی را خواهند داشت.

از دیگر سو، این سه کشور باید با کمک یک دیگر، بهانه برای بازی بازیگران فرامنطقه را از بین برده و مانع از آن شوند تا واشنگتن، پاریس و لندن، با دخالت های خود، موج تازه ای از خشونت و درگیری را در منطقه به وجود آورند. هنوز افکارعمومی جهان با این پرسش روبروست که چرا ایالات متحده در جریان نبرد رقه، فرماندهان داعش را فراری داد و یا چطور به گفته دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، کاخ سفید زمینه های شکل گیری داعش پس از جنگ عراق در سال 2003 میلادی را به وجود آورد؟ کاخ سفید چرا یک روز مانده به پایان کامل داعش، بار دیگر در شورای امنیت، طرح محکومیت دولت سوریه را پیش برد و چرا در نبردهای میدانی با تروریست ها حضور نیافت؟

دستورکار سوم، مهار خشونت طلبی دولت های مرتجع عربی در منطقه است. ریاض، امارات، بحرین و تاحدودی نیز کویت که از تحولات بهار عربی در امان ماندند و با سرمایه گذاری بر روی داعش، کوشیدند تا با استفاده از اهرم تروریسم، موج انقلاب های مردمی را مهار کنند، امروز که شاهد شکست کامل تروریست ها هستند، می ترسند تا تحول های  سیاسی داخلی، دامن گیر آنان شود.

تنش های داخلی در ریاض که باعث موج بازداشت ها در این کشور شده، نشان می دهد که عربستان سعودی تا چه اندازه نسبت به قبض و بسط های سیاسی آسیب پذیر است. بنابراین می کوشد تا با به راه انداختن تنش های تازه مثلا در قطر و یا لبنان، بر شکاف های داخلی غلبه کند.

ایران، روسیه و ترکیه باید در مذاکرات سوچی و نیز گفت وگوهای بعدی، مانع از آن شوند تا دولت های جنگ طلب منطقه، تنش تازه ای به وجود آورده و فرصتی برای بازگشت تروریست ها فراهم کنند.

تجربه تاریخی نشان داده است که همواره تروریست ها چه در عراق و افغانستان و چه در سوریه و لیبی، در پی جنگ های داخلی یا خارجی متولد شده اند. بنابراین هرچه آتش جنگ برافروخته تر شود، تروریست ها چشم انداز روشن تری برای لانه گزینی سیاسی بدست می آورند.

طبیعی است که کمک به بازسازی کشورهای جنگ زده، بازگشت آوارگان، جذب کمک های جهانی برای توسعه کشورهایی که از داعش صدمه دیدند و نیز حفظ نظام مردم سالاری در این کشورها، هر یک می تواند سرفصل دیگری برای مذاکرات سوچی باشد.

 غربی ها نیز طبیعتا به مذاکرات منطقه ای سه جانبه با دیده تردید و ترس می نگرند. چراکه این مذاکرات که در تداوم خط مقاومت در میدان نبرد با داعش صورت می گیرد، اروپا و آمریکا را منزوی کرده است. با این وجود از آنجا که سه کشور ایران، روسیه و تا حدودی نیز ترکیه در شکست داعش نقش داشته اند، جهان از دولت های غربی نمی پذیرد که با سنگ اندازی در برابر این مذاکرات، راهبردهای تنش آمیز خود را دنبال کنند.