بقای برجام در گرو التزام عملی اروپاییها
«حسن روحانی»، رئیس جمهوری اسلامی ایران در دیدار «یوکیانو آمانو» مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین تاکید کرد: اگر به حقوق ملت خود در برجام نرسیم، در هر شرایطی تصمیم جدیدی خواهیم گرفت.
روحانی عصر چهارشنبه در آخرین برنامه سفر به وین، پایتخت اتریش، آمانو را به حضور پذیرفت و تصریح کرد، برجام موفقیتی برای دیپلماسی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی بود و ادامه این موفقیت فقط در گرو توازن تعهدهای همه طرفهای برجام است.
همزمان؛ «محمدجواد ظریف» وزیر خارجه ایران چهارشنبهشب در توئیتر خود در آستانه نشست کمیسیون مشترک برجام در سطح وزیران خارجه ایران و دیگر طرفهای برجام در وین، نوشت: «تعهد به برجام به روشنی نمایان شده و لازم است که این اراده به عمل درآید.»
نشست پیشروی کمیسیون مشترک برجام منهای آمریکا در وین، نشستی حیاتی برای اروپاییهاست تا نشان دهند حمایت آنان از حفظ برجام درپی خروج آمریکا از این توافق هستهای تا چه اندازه به واقعیت و عمل نزدیک است. طرفهای اروپایی برجام از زمان خروج آمریکا از برجام در هشتم مه 2018 همواره از برجام دفاع کردند و در بیان دیپلماتیک اراده خود را نشان دادند اما آنچه برای ایران مهم است اقدامات عملی اروپاییهاست و اکنون فرصت تعیین شده ایران برای آنان رو به اتمام است. درخبرها اعلام شده است طرف اروپایی روز جمعه بسته پیشنهادی خود را برای بقای «برجام اروپایی» به ایران ارائه خواهد کرد. این بسته باید متناسب با چارچوبهایی باشد که حضرت آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی تعیین کردند. «خرید نفت مورد نیاز ایران»، «ارتباط بانکی اروپا با ایران» و «مخالفت صریح با تحریمهای آمریکا»، ازجمله شروطی است که رهبر معظم انقلاب اسلامی برای تداوم برجاماروپایی مشخص کردند.
اگرچه تاکنون پیشرفتها برای حفظ برجام کافی و مورد انتظار نبوده است اما پارلمان اروپا چهارشنبهشب از طرح تجارت و همکاری بانک سرمایهگذاری اروپا با ایران حمایت کرد که نشانه مثبتی در مسیر بقای برجام است. درهمین چارچوب؛ «سرگئی ریابکوف» معاون وزیر خارجه روسیه روز سهشنبه با بیان اینکه پیشرفتهایی درجهت جفظ توافق هستهای ایران حاصل شده است، اما این پیشرفتها کافی نیست، گفت: «حفاظت از منافع اقتصادی ایران درقبال تحریمهای آمریکا در نشست روز جمعه وزیران خارجه شش کشور باقی مانده در برجام پیگیری میشود.»
جمهوری اسلامی ایران در رایزنی با طرفهای اروپایی برای کسب تضمینهای عملی واقعبینانه عمل میکند و صرفا به موضعگیری سیاسی سه کشور اروپایی بسنده نمیکند. برداشتن گامهای عملی برای نجات برجام منهای آمریکا، بهگونهای که مسائلی ازجمله فروش نفت ایران و تراکنشهای بانکی، هنگام بازگشتپذیری تحریمهای آمریکا ضد ایران تضمین شود، مدنظر ایران است. بهعبارتی لغو تحریمهای ایران بخشی تفکیکناپذیر از برجام است و اروپا باید به تضمین ادامه آن پایبند باشد.
تهدیدهای «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا برای تشدید تحریمهای ایران، شرکتهای بزرگ اروپایی را در همکاری با ایران دچار تردید کرده است و سخن از پایان همکاری با ایران به زبان آوردند. این موضوع با بیان اراده دیپلماتیک اروپاییها برای حفظ برجام همخوانی ندارد و به همین سبب، وزیر خارجه ایران باردیگر در روزهای پایانی فرصت ایران به اروپا تاکید کرد «اراده» طرفهای اروپایی برجام باید به «عمل» تبدیل شود. اگرچه تاکنون به طور عینی چشمانداز روشنی از اقدامات اروپا برای حفظ برجام وجود ندارد اما نشست روز جمعه کمیسیون مشترک برجام در وین، تاحدودی این مساله را آشکار خواهد کرد و اگر وضعیت موجود مورد قبول ایران نباشد، تغییر وضعیت کنونی بهعنوان یک گزینه، پیشروی ایران است. هدف راهبردی آمریکا، خروج ایران از برجام است اما با سیاست اصولی و منطقی ایران، اکنون توپ در زمین اروپاییهاست تا با بازیگری مستقل نشان دهند تا چهاندازه به حفظ دستاورد دیپلماسی جهانی التزام عملی دارند.