بررسی نقض تعهدات اروپاییها در کمیسیون مشترک برجام
پس از 13 سال مذاکرات بینالمللی فشرده، برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در 14 ژوئیه 2015 تفاهم گردید. برجام یک هفته بعد با قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل متحد تأیید شد .
ایران برای حفظ برجام با وجود کم کاری ها و تعلل های اروپا در اجرای تعهداتش؛ صبری راهبردی داشته است.در حالیکه رفتار برجامی اروپا اقدام حداقلی ؛در مقابل پایبندی حداکثری ایران است.
«سید عباس عراقچی» معاون سیاسی وزیر امور خارجه ایران ،روزدوشنبه با اشاره به پایبند نبودن سه کشور اروپایی (آلمان، انگلیس و فرانسه) به تعهداتشان در برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) گفت: نقض تعهدات اروپاییها در کمیسیون مشترک برجام بررسی میشود.
تهران برای اجرای کامل برجام با ایجاد دسترسی های نظارتی آژانس در بالاترین سطح ، بیشترین همکاری را با آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشته است. برجام اما تعهدی چند جانبه است و با حرکت یکطرفه در این مسیر نمی توان انتظار نتیجه حد اکثری را داشت.
یکسال پس از خروج آمریکا از برجام، شورایعالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در8 می 2019 با استناد به مواد ۲۶ و ۳۶ برجام ؛ تصمیم به توقف گام به گام اجرای اقدامات داوطلبانه ایران در تعهدات هستهای گرفت .این تصمیم در یک بازه زمانی طی 5مرحله اجرا شد.
«کاظم جلالی» سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه در یادداشتی با عنوان "برجام بر لبه تیغ" با اشاره به اینکه برجام بر سه پایه اصلی "اقتصادی"، "فنی" و "سیاسی و حقوقی" بنا شده است، تصریح کرد: خروج آمریکا از توافق برجام در 8 مه 2018 و احیای تحریمها ضد ایران در دو مرحله 90 و 180 روزه و وضع تحریمهای جدید توسط واشنگتن موجب شد اجرای این توافق بینالمللی با پیچیدگی روبهرو شود.
موضوعی که سبب نگرانی در سطح بین المللی شده ؛ ضربه ای است که به اصل تعامل و گفت و گو وارد شده است .
نگرانی دیگر؛ دراین زمینه تحمیل یکجانبه گرایی آمریکا به سایر کشورها بویژه اروپاست.
آمریکا بدعت خطرناکی را گذاشته است وبه عنوان کشور ناقض قوانین بینالمللی، ازسایر کشورهای عضو برجام میخواهد که به تعهدات بینالمللی خود پایبند نباشند.
با توجه به استمرار سیاستهای یکجانبه ترامپ؛ اروپا دوراه بیشتر پیش رو ندارد .راه نخست بازگشت به اصل دفاع از یک توافق چند جانبه بعنوان موضوعی حیثیتی است که می تواند به حفظ برجام کمک کند .راه دوم؛ اما ادامه مسیر فعلی است که اروپا را از برجام دور تر خواهد کرد .
وزرات امور خارجه ایران در بیانیه ای به مناسبت پنجمین سالگرد امضای برجام تصریح کرد؛ رژیم ترامپ در آمریکا به دلیل مسائل انتخابات ریاست جمهوری ، در تلاش است به یک پیروزی در سیاست خارجی خود در قبال ایران دست یابد، لذا نابودیِ بیش از پیشِ برجام را به نفع خود ارزیابی می کند و در تلاش است تا عدم انتفاع کشورمان از منافع سیاسی برجام را نیز تحقق بخشد. براساس قطعنامه 2231 شورای امنیت در اکتبر 2020 محدودیت های تسلیحاتی جمهوری اسلامی ایران رفع می گردد و رژیم ترامپ درصدد است تا قطعنامه 2231 را مختل سازد.
در این بیانیه تاکید شده است رژیم سلطه طلب آمریکا نمی تواند بیش از این به دلیل تسلط بر ساختارهای سیاسی و اقتصادی- پولیِ بینالمللی، سیاست های غیرقانونی خود را به پیش ببرد، و عصر حاکمیت قانون به این سادگی که ترامپ فکر می کند، خاتمه نیافته و نظام بینالملل به عصرِ حکمفرمائیِ قانون جنگل بازگشت.
گامهای تهران تا کنون حامل پیام سیاسی مهمی در این زمینه بوده است که نشان می دهد ؛ قصد تهران نجات برجام با بازگرداندن توازن میان دادهها و ستاندههای ایران است؛ اما این روند نمی تواند ابدی باشد.
