تفسیر- امضای دومین قرارداد سوآپ گاز ایران

دومین قرارداد رسمی سوآپ گاز میان ایران و ترکمنستان به امضا رسید.

حمیدرضا عراقی معاون وزیر نفت و مدیر عامل شرکت ملی گاز جمهوری اسلامی ایران گفت، بر اساس این قرارداد ، ایران روزانه نزدیک به سه میلیون مترمکعب گاز طبیعی از ترکمنستان به جمهوری آذربایجان سوآپ می کند .

سوآپ یا معاوضه ، یکی از مطمئن ترین و کم هزینه ترین روش های انتقال انرژی در منطقه و جهان است . با توجه به موقعیت جغرافیایی کشورهای حاشیه دریای خزر و همچنین مزیت نسبی ایران در منطقه ، سوآپ نفت خام و گاز طبیعی کشورهای حوزه خزر با ایران ، یکی از ارزان ترین و امن ترین راههای انتقال انرژی است . قرارداد اخیر تهران با عشق آباد ، دومین قرارداد سواپ گاز جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود .

با اجرای طرح سوآپ گاز ترکمنستان به جمهوری آذربایجان ، دومین قرارداد سوآپ گاز ایران پس از قرارداد سوآپ گاز جمهوری آذربایجان به نخجوان ، اجرا شده است . هر دو قرارداد سوآپ گاز ایران در دوران پسابرجام امضا شده است .

سوآپ گاز از مسیر ایران از چند سال گذشته با عملیات انتقال گاز میان جمهوری آذربایجان و نخجوان آغاز شده بود . با توجه به ظرفیتهای فراوان همکاری ایران با سایر کشورهای دریای خزر در زمینه سوآپ گاز طبیعی ، ایران به طرحهای انتقال انرژی در منطقه به عنوان طرح هایی بلندمدت می نگرد . قراردادهای این طرح ها می تواند برای طولانی مدت امضا شود . به ویژه آنکه با اجرای سوآپ نفت و گاز ، دیگر نیازی به صرف هزینه برای ساخت خطوط لوله انتقال گاز طبیعی در منطقه نخواهد بود . کشورهای حاشیه دریای خزر بدون ساخت خطوط لوله و هزینه های ترانزیت ، با صرف کمترین رقم ، می توانند گاز طبیعی خود را به بازارهای منطقه و جهان صادر کنند. در این زمینه ، می توان به سوآپ نفت خام کشورهای حاشیه دریای خزر به بازار های منطقه و جهان از طریق ایران اشاره کرد . در سالهای اخیر ، جمهوری آذربایجان و قزاقستان به صورت موردی ، نفت خام خود را از طریق سوآپ با ایران ، به بازارهای منطقه و جهان صادر کرده بودند .

گاز انتقالی ترکمنستان و جمهوری آذربایجان در شمال ایران مصرف می شود . ایران در عوض ، معادل گاز دریافتی را از منابع گاز خود در خلیج فارس به بازارهای مصرف تحویل می دهد . بر اساس آمار ، نیاز گازی مناطق شمالی و غربی ایران به گاز طبیعی بین ۵۰ تا ۷۰ میلیون مترمکعب است و کشورهای حوزه دریای خزر امکان آن را دارند که قراردادهای خود را حداقل تا 70 میلیون متر مکعب افزایش دهند . در این زمینه ، مقام های ایران با سایر کشورهای حاشیه خزر از جمله روسیه درباره سوآپ کاز طبیعی و نفت خام مذاکراتی انجام داده اند .

جمهوری اسلامی ایران از ۱۱ سال گذشته تاکنون و در مقطع زمانی سالهای ٢٠٠۵ تا ٢٠١٣ بیش از دو میلیارد مترمکعب گاز جمهوری آذربایجان را به جمهوری خودمختار نخجوان سوآپ کرد . قرارداد معاوضه یا سوآپ گاز طبیعی ایران و جمهوری آذربایجان در سال ٢٠٠۴ برای 25 سال امضا شد . بر اساس این قرارداد - که در سال 2004 میان تهران و باکو امضا شد ، تهران روزانه نزدیک به دو میلیون مترمکعب گاز جمهوری آذربایجان را از طریق مرز آستارا به جمهوری خودمختار نخجوان سوآپ می‌کند .