تفسیر- گزارش روند اجرای برجام ؛ عهد شکنی طرف های مقابل

گزارش شش ماهه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ایران از اجرای برجام منتشر شد.

در این گزارش که روز یکشنبه در مجلس قرائت شد ؛ تصریح شده است براساس متن برجام، ایران به انجام برخی محدودیت ‌های موقت و اقدامات اطمینان‌ساز در بخش‌های مختلف برنامه هسته‌ای خود متعهد شد که بطور کامل به آنها عمل کرده است . این در حالیست که علیرغم اظهار نظر های مکرر مقامات آمریکایی مبنی بر تعهد آمریکا به ایفای تعهدات خود مطابق برجام، بخش‌ها یا محافل قدرتمندی در درون دستگاه اجرایی آمریکا رغبت چندانی به اقدام فعالانه برای رفع نقاط ابهام نداشته و حتی در مواردی تلاش‌های صورت گرفته برای رفع موانع را خنثی می‌کند.

در بررسی های بعمل آمده از روند اجرای برجام مشخص شد که دولت آمریکا دستکم در 11 مورد عهد شکنی کرده و خلاف برجام تحریم های جدید تصویب یا محدودیت هایی را علیه ایران اسلامی اعمال کرده است .

همزمان با انتشار این گزارش "یوکیا آمانو"، Yukiya Amano " مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی روز شنبه در گفتگو با روزنامه فرانسوی "لوموند" بار دیگر تصریح کرد، ایران به توافق هسته ای عمل کرده است.

آمانو پیش از این هم در سه گزارش فصلی که پس از توافق هسته‌ای منتشر کرده است، پایبندی ایران به توافق هسته‌ای را تایید کرده بود.

رفع تحریم‌های مرتبط با هسته‌ای دو بعد دارد. اول برچیده شدن و از بین رفتن زیرساخت تمامی این تحریم‌ها و دوم رفع تحریم‌ها در صحنه عمل.

برچیده شدن و از بین رفتن زیرساخت تحریم‌های مرتبط با هسته‌ای، که بعضا از آن با تعبیر «لغو تحریم‌ها روی کاغذ» یاد می‌شود، به لحاظ حقوقی و سیاسی اهمیت خاصی دارد .

لغو قطعنامه‌های مرتبط با موضوع هسته ای باعث گردید تحریم‌های اعمال شده از سوی شورای امنیت بر جمهوری اسلامی شامل تحریم‌ها و محدودیت‌های گسترده در حوزه‌های بانکی و مالی، بیمه، حمل و نقل، لغو گردد و ساختار نهادی تحریم‌ها در قالب کمیته تحریم قطعنامه 1737 و تیم نظارت بر تحریم‌ها منحل شود.

با این حال مواضع و اظهارات مقام های امریکا نشان می دهد آنها همچنان تلاش می کنند وضعیت فشار و تحریم ها را حفظ کنند . در این زمینه پرونده سه موضوع از دید کاخ سفید علیه ایران همچنان باز است .

این سه موضوع شامل توان موشکی ایران ؛ حقوق بشر و بحث مبارزه با تروریسم از نوع امریکایی است که به گفته مقام های کاخ سفید همچنان بعنوان گزینه های روی میز هستند .

جان کری وزیر امور خارجه امریکا در تازه ترین اظهاراتش که در دانشگاه شیکاگو مطرح شد به استمرار این روند اشاره کرد و گفت امریکا تحریم های ضد ایران را حفظ کرده است .

وزارت خزانه داری آمریکا یک روز پس از اجرای برجام با صدور بیانیه‌ای از افزودن نام شرکت‌ها و افراد جدید به فهرست تحریم‌های ایران به علت برنامه موشکی ایران خبر داد.

مصوبه اعمال مقررات سختگیرانه امریکا در اعطای روادید به شهروندان اروپایی که به ایران سفر کرده اند ؛ اقدام بعدی در این زمینه بود . برخی دادگاههای محلی در امریکا نیز در اقدامی به اصطلاح قضایی در خصوص پروندهای مربوط به اقدامات تروریستی ، حکم به مصادره و برداشت از حسابهای بلوکه شده ایران دادند .

برجام با وجود نکات مثبت دارای نقاط مبهم و ضعف‌هایی است . هنگامیگه برجام بین ایران و گروه 5+1 به امضا رسید ؛ حضرت آیت الله خامنه ای رهبرمعظم انقلاب اسلامی در پاسخ به نامه "حسن روحانی"رئیس جمهوری اسلامی ایران در خصوص برجام ؛ با اشاره به غیرقابل اعتماد بودن برخی از شش دولت طرف مذاکرات هسته ای ، تأکید کردند لازم است متنی که فراهم آمده است با دقت ملاحظه شود و در مسیر قانونی پیش‌بینی شده قرار گیرد و آنگاه در صورت تصویب ، با مراقبت از نقض عهدهای محتمل طرف مقابل ، راه آن بسته شود.

شورایعالی امنیت ملی و مجلس ایران راهبردهایی را دراین زمینه در دستور کار قرار داده اند.بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی وزارت امور خارجه موظف است هر 3 ماه گزارشی از اجرای برجام به مجلس ارسال کند و کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نیزهر 6 ماه یک بار گزارشی از روند اجرای برجام به نمایندگان در صحن علنی ارائه دهد.