تفسیر - تمدید فعالیت پایگاه نظامی روسیه در قرقیزستان

فعالیت پایگاه نظامی روسیه در نزدیک شهر «بیشکک» برای 15 سال دیگر تمدید شد.

بر اساس این توافقنامه همکاری نظامی بین مسکو و بیشکک، همه واحدهای نظامی روسیه را که در قلمروی قرقیزستان قرار دارند در بر میگیرد.

درواقع با تمدید این توافقنامه همکاری نظامی روسیه و قرقیزستان با وجود  پیشینه خود درچهارچوبی حقوقی تعریف خواهد شد و این یکی از ویژگیهای متفاوت این توافقنامه درمقایسه با دیگر توافقهای همکاریهای نظامی دو کشور است.از طرفی ویژگی دیگر توافقنامه تمدید همکاری نظامی 15 ساله دوکشور را باید در ماهیت این همکاری جستجو کرد.به خصوص که این توافق به معنای افزایش نیروهای نظامی روس نیست  بلکه طبق این همکاری همه واحدهای نظامی روسیه در قرقیزستان ازجمله فرودگاه نظامی شهر«قند»، مرکز ارتباطی با نیروهای نظامی روستای «چالدابار»، مرکز تحقیقاتی دریایی در استان «ایسیک کول» و یک پایگاه کوچک در منطقه «مایلی سو» در ساختارجدید، به عنوان یک واحد نظامی به شمار می‌روند و این متفاوت از توافقنامه تمدید حضور نظامیان روس درپایگاه کانت قرقیزستان است که فعالیت نظامی روسیه دراین پایگاه را تاسال 2032 تمدید وتضمین کرده است.

به عبارت دیگر آنچه طی سالهای اخیر بستر حضور نظامی روسیه را در قرقیزستان فراهم کرد تصمیم آوریل سال 2013 دومای روسیه بود که توافقنامه های مربوط به افزایش همکاری و حضور نظامی این کشور را در تاجیکستان و قرقیزستان تصویب کرد. پس از آن بود که مسکو حضور نظامی خود را دراین دو جمهوری در قالب استقرار در پایگاه کانت قرقیزستان تا سال 2032 و حضور لشکر 201 در تاجیکستان تا سال 2042 تمدید کرد.

توافقهایی که بویژه در مورد قرقیزستان شامل اعطا و ارسال کمکهای نظامی از جمله تجهیزات نظامی، دفاع هوایی و تجهیزات حمل‌ ونقل هوایی، نفر بر زرهی و سلاح‌ های دفاع هوایی، مهمات و سلاح‌های کوچک و هواپیماهای نظامی نیز می شود.نگاهی به طیف این کمکها نشان دهنده اهداف کوتاه و بلند مدت روسیه از حضور نظامی درمنطقه و نیز تمایل جمهوریهای اسیای مرکزی ازجمله قرقیزستان به همکاری نظامی با روسیه است .

دراین چهارچوب اگر تا کنون اهداف کوتاه مدت روسیه ازهمکاری نظامی وامنیتی دو جانبه به فراخور تحولات منطقه ای در ناامنی های جاری در افغانستان ومواد مخدرخلاصه می شد، اکنون سیرتحولات جاری منطقه ای حکایت ازتهدیهای بزرگتر، وسیع تر و البته سازمان یافته تری درمقایسه با گذشته دارد. فعالیت گروههای تکفیری وافراطی درسطح منطقه از افغانستان گرفته تا جمهوریهای اسیای مرکزی بخشی ازاین تهدیدها است. ضمن اینکه معادلاتی نظیراختلافات روسیه با غرب درخصوص اوکراین،علاوه بر ضرورت یارگیرهای منطقه ای مسکو، در راستای اهداف کوتاه مدت روسیه از همکاریهای نظامی وامنیتی با کشورهای منطقه قرار می گرفت.

 در سیاست خارجی روسیه مناطق آسیای مرکزی و قفقاز و البته جمهوری های سابق اتحاد  شوروی  همواره جایگاه ویژه ای داشته اند. کشورهایی که مسکو از انها به عنوان کشورهای خارج نزدیک نام می برد و حفظ مناسبات روسیه با این کشورها درصدر اولویتهای مسکو قرار داشته و دارد.ضمن اینکه روسیه همچنان درپی فضای بین المللی جدیدی است تا بتواند ضمن حفظ، تقویت و بازتعریف مناسبات خود با بازیگران عرصه بین الملل دست برتر را در معادلات قدرت و سیاست در جامعه بین المللی داشته باشد.رویکردی که مقامهای مسکو گامهای اولیه آنرا در حفظ همکاریهای نظامی وامنیتی باجمهوریهای اسیای مرکزی  و قفقاز برداشتند و اکنون درپی ارائه تعریفهای جدید از این همکاریها در قالب های نوین هستند. تمدید توافقنامه حضورنظامی روسیه درقرقیزستان و تاجیکستان تا سالهای 2032 و 2042 واکنون نیز دادن ماهیت حقوقی به این همکاریها با تمدید همکاری نظامی 15 ساله با قرقیزستان در همین  چهارچوب قابل ارزیابی است.