تفسیر- چراغ قرمز بیشکک به توافقنامه تعیین مرزهای مشترک با ازبکستان  

توافقنامه تعیین مرزهای مشترک میان ازبکستان و قرقیزستان در مجلس ملی قرقیزستان به تصویب نرسید.

احزاب "انوگو پراگرس" و"رسپوبلیکا" در مجلس ملی قرقیزستان، به توافقنامه تعیین 85 درصد مرزهای مشترک قرقیزستان و ازبکستان رأی ندادند. دبیران این احزاب دلیل بی اعتمادی خود به این توافقنامه را لزوم بررسی بیشتر عنوان کرده اند . قرار است این توافقنامه در هفته آینده بار دیگر مورد بررسی قرارگیرد .

رای ندادن نمایندگان مجلس ملی قرقیزستان به توافقنامه تعیین مرزهای مشترک را باید موضوع تنش جدیدی میان دوکشور همسایه قلمداد کرد . ضمن آن که اعلام بی اعتمادی به توافقنامه مشترک مرزی با ازبکستان می تواند به تشدید تنش میان دوکشور کمک کند . این درحالی است که رهبران ازبکستان و قزقیزستان تا پایان سال گذشته میلادی، از دستیابی به توافقات مرزی خبرهای خوش بینانه ای منتشر می کردند . بویژه پس ازمرگ اسلام کریم اف رئیس جمهوری سابق ازبکستان و روی کار آمدن "شوکت میرضیایف" ، شعارهای خوش بینانه رهبر جدید دولت تاشکند ، امیدواری ملت های منطقه را مضاعف کرده بود .

ازبکستان و قرقیزستان هزار و 375 کیلومتر مرز مشترک دارند . پس از سپری شدن 26 سال از استقلال پنج جمهوری آسیای مرکزی، تعیین حدود مرزی این جمهوری ها همچنان لاینحل باقی مانده است . در حالی که  قزاقستان و ترکمنستان تقریبا توانسته‌اند بیشتر مسائل مرزی خود را با همسایگان شان حل و فصل کنند ، اختلاف های مرزی سه جمهوری تاجیکستان ، قرقیزستان و ازبکستان همچنان ادامه دارد و هر از گاهی ، روابط سه کشور را با بحران های مقطعی مواجه می کند.

آسیای مرکزی با معادل سه میلیون و 994 هزار و 400 کیلومتر مربع وسعت و جمعیتی نزدیک به 60 میلیون نفر و در اختیار داشتن منابع و ذخایر طبیعی ، جایگاه ویژه ای در منطقه دارد . با وجود این ، بروز اختلاف های مرزی ، بهانه های متعددی برای حضور بیگانگان و کشورهای ثالث در این منطقه فراهم می کند . طی چند سال گذشته بروز همین مشکلات مرزی همچنین موجب شده است که ، بخش اعظم سیاست خارجی جمهوری های آسیای مرکزی بر همین موضوعات متمرکز باشد که این امر هزینه های زیادی برای این کشورها در پی داشته است .

تنش های مرزی میان ازبکستان با قرقیزستان و تاجیکستان در شرایطی است که ، رقابت دولتمردان تاشکند و آستانه در زمینه رهبری آسیای مرکزی که از دوران شوروی وجود داشت ، همچنان وجود دارد . در این زمینه ، " ایگور پانکراتنکو " (Igor Pankratenko) کارشناس مسایل سیاسی آسیای مرکزی ، گفته است :نرمش های جاری رهبری ازبکستان در قبال تاجیکستان و قرقیزستان ، تغییری بنیادی در سیاست خارجی دولت تاشکند نیست .

این کارشناس روس با اطمینان گفته است که شعارهای نرم در زمینه حل اختلاف های مرزی و ارضی با کشورهای همسایه ، به معنای آن نیست که ازبکستان از مواضع پیشین خود دست برداشته است .

ایگور پانکراتنکو تصریح کرد، نخبگان سیاسی ازبکستان از جمله شوکت میرضیایاف با تفکر رهبری بر آسیای مرکزی تربیت یافته‌اند و این اندیشه را در قبال چند کشور دیگر منطقه آسیای مرکزی ادامه خواهند داد . به طوری که ، اگر مذاکرات ازبکستان با قرقیزستان و تاجیکستان به نتیجه نرسد ، موضع دولت تاشکند درقبال کشورهای همسایه ، همان موضع دوران ریاست جمهوری " اسلام کریم‌اف " رئیس جمهوری سابق این کشور خواهد بود.