تفسیر - ادامه مناقشه ارضی میان تاجیکستان و قرقیزستان

به رغم تلاش مقامات تاجیک و قرقیز برای کاهش اختلافات ارضی دو کشور ، برخی گزارشها حاکی از تشدید تنشهای مرزی میان ساکنان نواحی مرزهای طرفین است .

به موازات ادامه تلاشها در چارچوب گفتگوهای کمیته مرزبانی دو کشور، انتشار گزارش تشدید درگیری ساکنان بعضی از روستاهای مرزی در نواحی «اسفره» و استان «بادکند» ، حاکی از بی تاثیر بودن این تلاشها است .

به گفته ساکنان مرزی تاجیکستان، مسوولان مرزی قرقیزستان سه روزپیش، نشان دولتی کشورخود را حدود 500 متر بیشتر از خط مرزی در زمینهای تاجیکستان نصب کرده اند و اجازه نمی دهند تاجیکها وارد زمینهای خود شوند ضمن اینکه به طور شبانه روزی از این قطعه پاسداری می کنند.

مشخص نبودن خط مرزی و علامت گذاری نشدن این نواحی باعث درگیریهای فراوان بین ساکنان مناطق مرزی تاجیکستان و قرقیزستان شده است . مردم روستاهای مرزی در مناطق مورد مناقشه برای آب و چراگاه و زمین ، بارها با هم درگیر شده اند و در این درگیریها تعدادی کشته و زخمی شده اند. در سال جاری نیز تلاش دو کشور برای حل مشکلات و مناقشات ساکنان مرزی ادامه داشت اما نتیجه بخش نبود .

از 976 کیلومتر مرز مشترک تاجیکستان و قرقیزستان تاکنون 504 کیلومتر مشخص و علامت گذاری شده است . دلیل اصلی و دائمی اختلاف میان ساکنان نواحی دو سوی مرز مشترک تاجیکستان و قرقیزستان بر سر استفاده از راه ها و آب رودخانه ها بوده است. نبود منابع انرژی نفت و گاز و کمبود دسترسی به نیروی برق ، سبب اجرای طرح های مختلف احداث نیروگاههای برق آبی در دو کشور شده است . همین موضوع به موازات افزایش استفاده دو کشور از منابع آب منطقه ، سبب تشدید اختلافات آنها شده است.

در برخی موارد این اختلافات به درگیریهای مسلحانه بین ساکنان دو سوی مرز به ویژه در مناطق لیلک و بادکند در قرقیزستان ویا نواحی اسفره و باباجان غفوراف در تاجیکستان منجر شده است. هر بار نیز مذاکرات هیات های دو طرف در سطوح مختلف از مقامات دولتی گرفته تا مقامات اداره مرزبانی به کاهش تنش کمک کرده ، اما با کوچکترین اقدام هر یک از طرفین ، آتش زیر خاکستر اختلاف ارضی دو کشور شعله ور شده است.

سال گذشته دولت قرقیزستان از طرحی برای علامت گذاری ده کیلومتر دیگر از منطقه مرزی مورد اختلاف این کشور با تاجیکستان خبر داد. با طرح قرقیزستان برای تعیین حدود مرزی این امیدواری به وجود آمد که اختلافات قرقیزستان و تاجیکستان که از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1991 ادامه داشت ، اندکی کاهش یابد.

تصور می شد آغاز علامت گذاری و تاکید مقامات دو کشور بر ضرورت تعیین مرزهای دو طرف بتواند بسترحل نهایی مشکلات امنیتی در مرزهای دو کشور را فراهم آورد و به الگویی برای حل دیگر اختلافات منطقه ای تبدیل شود . اما گذشت زمان به ویژه تحرکات اخیر ساکنان مرزی دو کشور نشان داد، تلاشهای مقامات دولتی ، تاثیری بر حل اختلافات ریشه ای و تاریخی قرقیزستان و تاجیکستان نداشته است .