تفسیر - مذاکرات روسیه و قزاقستان درباره پایگاه بایکونور

رئیس جمهوری قزاقستان و معاون نخست وزیر روسیه چگونگی توسعه پایگاه فضایی «بایکونور» و ارتقای صنایع دفاعی دو کشور را مورد بررسی قرار دادند.

نورسلطان نظربایف و دیمیتری راگوزین در «آستانه» پایتخت قزاقستان در شرایطی برای توسعه بزرگترین پایگاه فضایی جهان گفتگو کردند که آستانه با اجرای برنامه توسعه این پایگاه در پی حفظ این پایگاه به عنوان بزرگترین شناسه کشور در حال توسعة قزاقستان است.

مسکو نیز علاوه بر تلاش برای ادامه فعالیتهای فضایی خود در این پایگاه در قالب همکاریهای فضایی با طرف قزاقی، در پی حفظ فعالیتهای روسیه در بایکونور به عنوان یکی از نمادهای قدرت شوروی است. بدیهی است روسیه کنترل بر این پایگاه را به مثابه حفظ ساخت و بافت اقتدار گذشته اتحاد شوروی در معادلات قدرت در عرصه بین الملل می داند. از نظر مقامات روسیه افزایش فعالیتها و توانمندیهای فضایی، می تواند نمادی از احیای قدرت کرملین در تحولات و معادلات بین المللی باشد . روسیه به همین دلیل در ادامه تلاش برای ایفای نقش در تحولات جهانی ، گوشه چشمی نیز به تقویت فعالیتهای فضایی خود دارد.

ادامه فعالیت روسیه در بایکونوربه عنوان بزرگترین، قدیمیترین و مجهزترین مرکز فضایی جهان می تواند تلاشی برای جبران همه کاستی های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در دوعرصه داخلی و بین المللی باشد. شاید از اینروست که علاوه بر بررسی چشم‌اندازتوسعه پایگاه فضایی بایکونور، مسائل مربوط به همکاریهای دفاعی و تسلیحاتی روسیه و قزاقستان نیز موضوع گفتگوی مقامات دوکشور بود . در این میان ، قزاقستان به دلیل داشتن زیر ساختها و وضعیت بهتر شرایط اقتصادی در مقایسه با سایر جمهوریهای منطقه آسیای مرکزی، نقش غیرقابل انکاری خواهد داشت و این موضوع می تواند بستری برای تقویت پرستیژ بین المللی قراقستان باشد.

ورود قزاقستان و روسیه به همکاری در راه اندازی پروژه فنی و مشترک «بیتیریک» که هدف از آن ساخت موشک با فن آوری فضایی جدید و نوسازی این مجتمع فضایی است مصداقی از اهداف همسوی دوکشور در همکاریهای صنعت هوا ، فضا است. نقطه عطف این همکاری به توافق نخست وزیران دو کشور در ژوئن سال 2012 باز می گردد که طی آن قزاقستان به روسیه اجازه داد پرتاب ماهواره را از مرکز فضایی بایکونور از سرگیرد. 

روسیه اکنون بر اساس توافقنامه ای که تا سال 2050 ضمانت اجرایی دارد، برای استفاده از پایگاه بایکونور، سالانه 115 میلیون دلار به قزاقستان می پردازد. ضمن اینکه روسیه پنجاه میلیون دلار در سال برای نگهداری و تعمیر تاسیسات بایکونور هزینه می کند. در عین حال گفتگو های اخیر مقامات روس و قزاق درباره توسعه پایگاه فضایی بایکونور نشان می دهد که اختلافات دو طرف درباره برخی آثار زیان بار زیست محیطی ناشی از فعالیتهای این پایگاه به حداقل رسیده است. 

اختلافاتی که سبب شده بود قزاقستان به عنوان میزبان پایگاه فضایی بایکونور، از پرتاب سه ماهواره روسی به علت مناقشه برسر منطقه فرود موشک جلوگیری کند .

با وجود این ظاهرا روسیه و قزاقستان درباره پرتاب راکت های دارای سرنشین از مرکز فضایی بایکونور به توافق جامع نرسیده اند و این موضوع می تواند یکی از موضوع های دور جدید گفت و گوی قزاقستان و روسیه باشد .