تفسیر - دیدار رئیس جمهور منتخب ازبکستان با دبیرکل سازمان همکاری شانگهای

کمتر از 24 ساعت پس از اعلام پیروزی شوکت میرضیایف در انتخابات ریاست جمهوری چهارم دسامبر ازبکستان، رئیس جمهور منتخب این کشور با دبیرکل تاجیک سازمان همکاری شانگهای دیدار و گفتگو کرد.

دبیرکل  سازمان همکاری شانگهای که به عنوان رئیس هیات ناظران اعزامی این سازمان بر انتخابات ریاست جمهوری ازبکستان به تاشکند سفر کرده است، در دیدار با میرضیایف ضمن تائید سلامت انتخابات چهارم دسامبر، از شفافیت این دور از انتخابات ازبکستان سخن گفت. پیش از رشید عالم اف؛رئیس هیات اعزامی سازمان پیمان امنیت جمعی نیز شفافیت انتخابات ریاست جمهوری ازبکستان را تائید کرده بود .

محافل سیاسی ازبک که از فردای به قدرت رسیدن میرضیایف در ازبکستان، دوران جدیدی از سیاست و حکومت در ازبکستان را تجربه می کنند، معتقدند تائید صحت انتخابات ریاست جمهوری ازبکستان می تواند گام جدی و جدیدی برای توسعه دموکراسی در این جمهوری آسیای مرکزی باشد و شاید این انتخابات را بتوان الگویی برای برگزاری انتخابات در دیگر جمهوریهای منطقه دانست. بویژه که از بدو استقلال پنج جمهوری آسیای مرکزی تا کنون همواره مجموعه انتخابات های پارلمانی و ریاست جمهوری این کشورها با اما و اگرهایی از سوی نهادی بین المللی و ناظر بر انتخابات این کشورها همراه بوده است.

نبود شفافیت انتخاباتی، نبود رقبای مطرح و نیز نبود فضای آزاد اطلاع رسانی و تبلیغاتی برای کاندیدا های رقیب، بخشی از انتقادهای مطرح درباره همه ادوار انتخابات در جمهوری های آسیای مرکزی و البته جمهوریهای منطقه قفقاز بوده است. با این همه میرضیایف این فرصت را داشت که الگویی از سلامت انتخاباتی را در ازبکستان به نمایش بگذارد.هر چند که تا کنون محافل غربی درباره صحت وسلامت انتخابات چهارم دسامبراین کشور اظهار نظر نکرده اند.

پیشینه موضع گیری نهادهای بین المللی وناظر بر انواع انتخابات در جمهوریهای دو سوی خزر نشان داده است که نظرات این نهادها در تائید و یا رد صحت و سلامت انتخابات کشورهای منطقه، تابعی از رویکرد سیاست خارجی این کشورها بوده است. به عبارت دیگر رویکرد غربگرایانه این کشورها، سبب چشم پوشی نهادهای غربی از همه اصول تعریف شده آنها در ضرورت رعایت حقوق دموکراتیک در انتخاباتی شفاف و دموکراتیک بوده است.

هر چند که این موضوع همواره با انتقاد نهادهای تحت رهبری روسیه از سلامت انتخابات جمهوریهای منطقه مواجه بود. رویکرد روس گرایانه کشورهای منطقه نیز سبب تائید سلامت انتخابات آنها از سوی نهادهای تحت هدایت و رهبری مسکو و نیز  انتقاد و تشکیک محافل غربی در  صحت انتخابات این جمهوریها بوده است.

اکنون اما موازنه رفتار سیاست خارجی میرضیایف در ماههای پس از درگذشت اسلام کریم اف، موضوعی است که روسیه و کشورهای غربی را در برزخ تعیین استراتژی سیاست خارجی ازبکستان نگه داشته است.

صرفنظر از این همه، اما دیدار رشید عالم اف در مقام دبیر کل سازمان همکاری شانگهای با رئیس جمهوری منتخب ازبکستان، ناظر بر رویکرد مثبت تاشکند به ادامه همکاری با ساختارهای منطقه ای است. این موضوع نه فقط نگرانی های گذشته از رفتار سیاست خارجی پاندولی ازبکستان را در اردوگاه غرب و روسیه، به حداقل رسانده است، بلکه در بعد همکاریهای منطقه ای و دو جانبه می تواند ناظر بر تاکید رهبری ازبکستان بر بازتعریف روابط ازبکستان و تاجیکستان در چهارچوب همکاریهای دو جانبه و ساختاری باشد.

به دیدار رئیس تاجیک سازمان همکاری شانگهای با رئیس جمهور منتخب ازبکستان از همین زاویه باید نگریست .