تفسیر - درخواست وزارت خارجه عراق از ایران و ترکیه

وزارت خارجه عراق طی یادداشتی رسمی به سفارتخانه‌های ایران و ترکیه در بغداد، از این دو کشور خواست ضمن بستن تمامی گذرگاه‌های خود با منطقه کردستان عراق ، تعاملات نفتی با این منطقه را معلق کنند.

برگزاری غیرقانونی همه‌ پرسی جدایی در منطقه کردستان عراق  در 25 سپتامبر 2017 به اصرار «مسعود بارزانی»  رئیس این منطقه  به  تنش فزاینده در روابط دولت مرکزی عراق و کشورهای  منطقه با مسئولان منطقه کردستان عراق انجامیده است . 

وزارت خارجه عراق در بیانیه خود از جمهوری اسلامی ایران و ترکیه خواست از این پس فقط با دولت مرکزی عراق درباره مرزها تعامل داشته باشند. این درخواست در شرایطی صورت می گیرد که  پیش از این با بستن مرزهای هوایی به روی منطقه کردستان عراق توسط دولت مرکزی عراق و دولت های ترکیه و جمهوری اسلامی ایران، عملاً این منطقه در محاصره هوایی قرار گرفت . در مرزهای زمینی ترکیه و جمهوری اسلامی ایران با کردستان عراق نیز تدابیر امنیتی به شدت افزایش یافته است . ورودی های منطقه کردستان عراق با ترکیه و ایران نشان می دهد که کالاهای وارادتی به منطقه کردستان عراق کاهش داشته است . بلافاصله پس از همه پرسی جدایی کردستان عراق اقدامات تنبیهی توسط دولت مرکزی عراق و   کشورهای منطقه در  دستور کار قرار گرفت . این اقدامات  که نخستین واکنش به همه پرسی غیرقانونی جدایی منطقه کردستان از عراق محسوب می شود، به منزله آشکار شدن محدودیت ها و تنگنای جغرافیایی و میزان ضربه پذیری منطقه کردستان عراق است . این منطقه به دریای آزاد راه ندارد و به لحاظ مرزهای جغرافیایی در میان  چهار کشور عراق، ترکیه، ایران و سوریه محصور است و در چنین شرایطی اساسا" موضوع جدایی منطقه کردستان عراق  مفهومی ندارد و به منزله انتحار منطقه جدا شده تلقی می شود .      

 مهمترین نتیجه  تنگنای جغرافیایی، تاثیرگذاری بر وضعیت اقتصادی منطقه کردستان عراق است. فروش نفت مهمترین منبع درآمدی کردستان عراق است و این منطقه روزانه حدود 350 هزار بشکه نفت صادر می کند . اما  بسته شدن مرزها به منزله محروم شدن کردستان از فروش نفت است که این موضوع  این منطقه را با مشکلات عدیده ای مواجه خواهد کرد  . از این رو اقدام  مسعود بارزانی در برگزاری همه پرسی جدایی در منطقه کردستان عراق تنها بر مشکلات اقتصادی این منطقه خواهد افزود .

در عین حال  مقامات دولت مرکزی عراق بارها تاکید کردند که هدف تحریم ها و اقدامات تنبیهی بغداد فشار بر شهروندان کُرد در منطقه کردستان عراق نیست. مسائل مذکور نشان می دهد که هدف از مسدود سازی مرزها توسط دولت عراق و درخواست در این زمینه از کشورهای منطقه ارسال پیام برای مقامات کردستان عراق  است که اقدامات یک جانبه و واگرایانه این منطقه تنها به انزوای آن  منجر خواهد شد . ضمن آنکه چنین اقداماتی بیش از پیش محدودیتهایی که  منطقه کردستان عراق با آن مواجه است را به رخ مقامات این منطقه می کشاند . این موضوع  بیانگر آن است که دولت عراق و کشورهای منطقه از اهرمهای مختلفی جهت فشار بر منطقه کردستان عراق برخوردارند.  از اینرو رفتارهای نسنجیده مقامات کردستان می تواند تبعات منفی اقتصادی برای این منطقه  به همراه داشته باشد و اصرار مقامات کردستان عراق بر ادامه واگرایی های خود چاره ای برای مقامات عراقی باقی نگذاشته است که اقدامات تنبیهی خود را در قبال  این منطقه  در دستورکار قرار دهند .