تفسیر- علل اهمیت انتخابات پارلمانی 2018 در عراق

با اعلام کمیسیون عالی انتخابات عراق 143 حزب در قالب 27 ائتلاف در انتخابات پارلمانی آتی این کشور رقابت خواهند کرد.

قرار است چهارمین دوره انتخابات پارلمانی عراق در می 2018 برگزار شود. نخستین انتخابات پارلمانی عراق در سال 2005، دومین انتخابات در سال 2010 و سومین انتخابات نیز در سال 2014 برگزار شده بود. نگاهی آماری به انتخابات 2018 عراق حاکی از کاهش شمار احزاب و ائتلاف ها و افزایش واجدان مشارکت در انتخابات است. به لحاظ حزبی، در انتخابات سال 2014، 277 حزب و نهاد سیاسی در قالب 36 ائتلاف یا به صورت انفرادی رقابت کردند. در انتخابات سال 2018 هنوز شمار احزابی که به صورت انفرادی رقابت خواهند کرد، اعلام نشد اما 143 حزب در 27 ائتلاف دراین انتخابات رقابت می کنند. کاهش ائتلاف ها می تواند به منزله رقابتی شدن انتخابات نیز باشد. در انتخابات سال 2014، 21 میلیون و 600 هزار نفر واجد شرایط در انتخابات بودند، اما این آمار برای انتخابات پارلمانی سال 2018 به 24 میلیون نفر افزایش یافت.

یکی از مهمترین دلایل اهمیت انتخابات پارلمانی در عراق این است که نظام سیاسی عراق، پارلمانی است. بر این اساس، ترکیب پارلمان در انتخاب رئیس جمهوری، نخست وزیر، رئیس پارلمان و همچنین ترکیب کابینه تأثیر زیادی دارد. برای مثال، ترکیب پارلمان عراق در سال 2010 سبب بروز اختلاف میان گروههای عراقی در انتخاب نخست وزیر شده بود زیرا ائتلاف العراقیه صاحب بیشترین کرسی حزبی و ائتلافی در انتخابات شده بود، اما اکثریت پارلمان را نمایندگان گروههای شیعی تشکیل داده که مطابق «عرف مقبول» خواستار انتخاب نخست وزیر از میان شیعیان بودند. مطابق عرف یا توافق نانوشته گروههای عراقی، رئیس جمهوری از میان کردها، نخست وزیر از میان شیعیان و رئیس پارلمان از میان اهل سنت عراق انتخاب می شود.

یکی از مهمترین دلایل اهمیت خاص انتخابات آتی عراق این است که نخستین انتخابات عراق پس از داعش خواهد بود. در واقع؛ عراق در مرحله پس از داعش دوره تازه ای از حیات سیاسی را تجربه خواهد کرد که انتخابات نقطه آغاز این دروه است. بنابراین، رقابت احزاب و گروههای برای این انتخابات شدت خواهد گرفت. در همین راستا، عمار حکیم و مقتدی صدر به حیدر العبادی، نخست وزیر کنونی عراق پیوستند تا ائتلافی جدید در عراق شکل گیرد. همین موضوع می تواند رقابت احتمالی میان العبادی و نوری مالکی، نخست وزیر سابق را نیز تشدید کند.

اردشیر پشنگ، تحلیلگر مسایل عراق با اشاره به این رقابت میان مالکی و العبادی عنوان می کند که «نوری مالکی رهبر حزب الدعوه اسلامی و حیدر العبادی نیز معاون وی در این حزب است. حیدر العبادی مورد حمایت عمار حکیم و جریان صدر قرار دارد، در حالی که به نظر می ‌رسد نوری مالکی علاوه بر بدنه حزب الدعوه، اکثریت نیروهای حشد الشعبی را نیز به دنبال خود دارد. این امر باعث می‌ شود اصلی ‌ترین مساله رقابتی در انتخابات آتی برای به دست گرفتن پست نخست وزیر بین این دو جریان باشد.»

دومین دلیل اهمیت خاص انتخابات آتی عراق این است که این انتخابات در فضای جدیدی از روابط میان کردها و دولت مرکزی عراق برگزار خواهد شد. اداره محلی کردستان 25 سپتامبر 2017 با برگزاری همه پرسی جدایی کردستان از عراق تلاش کرد که تشکیل کشور مستقل کردی را اعلام کند، اما این همه پرسی با سیاست های دولت عراق به شکست انجامید. چگونگی حضور کردها در انتخابات آتی حایز اهمیت زیادی است زیرا هنوز اداره محلی کردستان نتایج همه پرسی را لغو نکرده و مذاکرات جدی نیز میان اداره محلی و دولت بغداد برگزار نشده است.

نکته پایانی این است که انتخابات پارلمانی عراق برای قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای نیز اهمیت زیادی دارد.