مقاله- افزایش امیدها برای تکمیل نیروگاه راغون تاجيكستان (1)

 ساخت نیروگاه راغون در 110 كیلومتری شمال شرق دوشنبه پایتخت تاجیكستان در زمان اتحاد شوروی بر روی رودخانه وخش آغاز شد، ولی پس از فروپاشی شوروی سابق و استقلال تاجیكستان عملیات اجرایی این پروژه در سال 1991میلادی نیمه تمام رها شد.

در سال 2000 جمهوری تاجیکستان برای دریافت سرمایه از سرمایه‌‌گذاران بین‌المللی اقدام کرد و کار ساختمان در سال 2008 از سر گرفته شد ولی در سال 2012 متوقف گردید. اما اخیرا با بسته شدن مجرای فعلی رودخانه وخش و جاری شدن آب این رودخانه در تونل‌های فرعی، ساخت سد 330 متری نیروگاه راغون آغاز شد. نوشتار زیر به مهم‌ترين عوامل توجه دولت تاجيكستان به ساخت نيروگاه و سد راغون در تاجيكستان و افزایش امیدها برای تکمیل این پروژه پرداخته است.

 مهمترين عوامل توجه دولت تاجيكستان به ساخت نيروگاه و سد راغون

تاجیکستان با توجه به تغییر اقلیم و کاهش ذخایر آب، ساخت سد و ذخیره کردن آب را یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر می داند و تلاش مي‌كند تا ضمن افزايش قدرت ملي و منطقه‌ای خود از ابزار آب به عنوان اهرمی در بازي‌های سياسی منطقه بهره گيرد چنان که در واقع راغون اكنون به پروژه‌ای ملي برای تاجيك‌ها بدل شده است. همچنین کشورهای منطقه آسیای مرکزی به دو گروه کشورهای بالادست یعنی قرقیزستان و تاجیکستان و پایین دست یعنی ترکمنستان، قزاقستان و ازبکستان تقسیم می‌شوند. کشورهای بالادست از ذخایر نفت و گاز محرومند اما آب فراوان دارند، به طوری که تاجیکستان چهار در‌صد آب‌‌های جهان و 53 در‌صد آب‌های آسیای مرکزی را در اختیار دارد،. با این حال تاجیکستان سالانه چهار تا پنج در‌صد از منابع آب خود را مورد استفاده قرار می‌دهد و 70 درصد از مردم این کشور به خصوص در فصل زمستان از کمبود شدید نیروی برق در رنجند. در این بین یکی از راه‌های برطرف‌ کردن مشکل کمبود برق، ساخت نیروگاه بزرگ برق آبی راغون به عنوان نسخه حل بحران انرژی برق کشور است. سد راغون در صورت به بهره برداری کامل رسیدن با شش توربین خود ظرفیت سه نیروگاه هسته‌ای را داراست و تکمیل دو توربین آن تا سال 2018 نیز می تواند بخشی از مشکل برق تاجیکستان را حل کند. در بعد دیگر هر چند تاجیکستان در برنامه نخست راهبردی تا سال 2015 سه هدف راهبردی «رهایی از بن بست ارتباطی»، «تأمین امنیت غذایی» و«استقلال انرژی» را مد نظر داشت اما دستیابی به استقلال انرژی محقق نشد. ساخت نیروگاه راغون و افزایش درآمد سرانه شهروندان تاجیک به دو هزار و 500 دلار با اجرای این طرح، گامی به سوی عملی شدن دومین لایحه راهبردی ملی توسعه این جمهوری تا سال 2030 خواهد بود. در این میان دوشنبه می تواند با تکیه بر استقلال و صادرات انرژی بر مشکلات پیش روی چون وابستگی مطلق درآمد به کشورهای اطراف یا منابع اهدایی سازمان‌های بین المللی، مهاجرت نیروی کار، وابستگی شدید به انرژی و.. غلبه کند. علاوه بر این تاجیکستان از نخستین سال‌های کسب استقلال، همکاری‌های منطقه‌ای به خصوص با کشورهای همسایه را از اولویت‌های مهم سیاست خارجی خود تعیین کرده و می کوشد با موقعیت ویژه جغرافیایی خود، منبع انرژی و توليد برق باشد و قدرت هيدروپلتيك خود را افزایش دهد. از این رو است که دوشنبه نیروگاه راغون را فرصت خوبی برای توسعه اقتصاد منطقه ای در چارچوب کاسا هزار می‌داند زیرا بدون راغون عملا صادرات برق به پاكستان، افغانستان، آسياي جنوبي و...  غیر ممکن است و تاجیکستان امیدوار است با تکمیل این پروژه ضمن تامین برق مورد نیاز خود بخشی از آن را به کشورهای همسایه صادر کند.

ادامه دارد...