تفسیر- کارنامه ناموفق دبیر کلی بان کی مون

دومین دوره پنج ساله دبیرکلی‌ بان کی‌مون در سازمان ملل ۳۱ دسامبر 2016 پایان یافت و با پایان دوران بان کی‌مون، از اول ژانویه 2017 آنتونیو گوترس۷۱ ساله به عنوان نهمین دبیرکل این سازمان کار خود را آغاز می کند.

در دوره ده ساله تصدی بان کی مون به عنوان دبیر کل سازمان ملل ، این بزرگترین نهاد بین المللی با مسائل ، چالش ها و بحران های زیادی مواجه شد.با این حال بان کی مون در برخورد با بسیاری از این چالش ها ، عملکرد مطلوبی نداشت . برای بررسی عملکرد بان کی مون باید مسائل فرا روی وی را به دودسته تقسیم کرد: نخست؛ چالش های داخلی سازمان ملل که عمدتا حول دو محور اصلی یعنی بودجه سازمان ملل و اصلاح ساختار سازمان ملل و شورای امنیت قرار داشت .در باره بودجه سازمان ملل علاوه بر معضل همیشگی این نهاد بین المللی یعنی نپرداختن سهمیه مشخص شده از سوی برخی کشورها ، شاهد آن هستیم که برخی از قدرتهای بین المللی مانند آمریکا با توجه به پرداخت سهم قابل توجهی از بودجه سازمان ملل در مواد مختلف مقامات این سازمان و نهادهای وابسته به آن را برای پذیرش خواسته های خود تحت فشار می گذارند.اما مساله مهمتر عدم انطباق ساختار کنونی رکن امنیتی این سازمان یعنی شورای امنیت با واقعیات و تحولات جدید در عرصه سیاست و اقتصاد بین الملل است. بان کی مون نتوانست به رغم  درخواست سران کشورهای مختلف برای تسریع در اصلاح ساختار شورای امنیت ، اقدامی در این زمینه صورت دهد.

اما دسته دوم چالش هایی که بان کی مون با آنها مواجه شد ،چالش های خارجی و مسائل و بحران های بین المللی و منطقه ای بود.در این زمینه می توان به طور خاص به مواردی مانند بحران سوریه ، بحران اوکراین ، بحران سودان جنوبی و جنگ یمن اشاره کرد .در بسیاری از این موارد ،بان کی مون صرفا به عنوان یک نظاره گر عمل کرد و قادر و یا مایل به ایفای نقشی تاثیر گذار و سازنده نبود . در این راستا بان کی مون در نشست تودیع و معارفه دبیرکل جدید این سازمان اذعان کرد که بسیاری از برنامه های این نهاد بین المللی با شکست روبرو شده است و هیچ یک از این شکست ها بدتر از ادامه بحران سوریه نبوده است.اشاره بان کی مون به ناتوانی سازمان ملل در حل وفصل بحران سوریه ،نشانگر آن است که سازمان ملل با توجه به ترکیب کنونی شورای امنیت قادر به ایفای وظایف تعریف شده برای آن در چارچوب منشور ملل متحد نیست .در مواردی مانند جنگ یمن نیز ، سازمان ملل نه تنها قادر به جلوگیری از توقف حملات هوایی بی رحمانه رژیم سعودی علیه مردم بی پناه یمن نشد ، بلکه حتی در یک رسوایی آشکار ، نام رژیم سعودی را از فهرست رژیم های کودک کش خط زد، در حالی که قبلا آن را در فهرست خود آورده بود و صرفا پس از تهدید سعودی ها در زمینه قطع کمکهای مالی خود به سازمان ملل ، نام آن را حذف کرد.این مساله نشان می دهد که سازمان ملل تحت فشار برخی کشورها به راحتی از موضع خود عقب نشینی می کند .طبیعتا با وضعیت کنونی این سازمان نمی توان امیدی به حل و فصل مسائل و بحران های منطقه ای و بین المللی داشت.