تفسیر-نگرانی ها از تقویت حضور روسیه در افغانستان

فعال شدن روسیه در امور افغانستان نگرانیهای گسترده ای را در مورد اهداف و پیامدهای آن در این کشور برانگیخته است به گونه ای که "فضل الهادی مسلم‌یار"رئیس مجلس سنای افغانستان اظهارات اخیر«ضمیر کابلوف» نماینده ویژه روسیه درامور افغانستان را مداخله آشکار مسکو در امور این کشور دانست .

«ضمیر کابلوف» که تئوریسین روسیه در امور افغانستان محسوب میشود اخیرا اظهاراتی  را  در مورد تحولات این کشور بیان کرده که واکنش محافل سیاسی و قانونگذاری افغانستان را برانگیخته است .

وی ضمن اذعان به ارتباط با گروه طالبان ،وجود پایگاههای آمریکا در افغانستان را به ضرر امنیت ملی روسیه دانست و در مورد تجزیه احتمالی افغانستان هشدار داد.

سیاست روسیه  در قبال افغانستان را پس از سال 2001 زمان اشغال افغانستان از سوی آمریکا می توان به دو دوره تقسیم کرد. دوره اول تا سال 2013 است که دولت روسیه به دلیل سرشکستگی ناشی از شکست سنگین ارتش سرخ شوروی در افغانستان و خشم و نفرت مردم این کشور تمایلی برای بازگشت به این کشور نداشت.با این حال حضور نظامی آمریکا درافغانستان را فرصتی برای به باتلاق کشاندن این کشور وتحمیل شکستی سنگین بر واشنگتن تلقی می کرد و تمایلی برای خروج آمریکا از افغانستان نداشت .

دوره دوم سیاستهای روسیه در قبال افغانستان از زمان  ظهور گروه تروریستی داعش در این کشور و احساس تهدید امنیت آسیای مرکزی از سوی این گروه  در سه سال گذشته آغاز شد.

موفقیت روسیه در مقابله با گروه تروریستی داعش در سوریه مسکو را برآن داشت تا به بهانه مقابله با گروه داعش وارد تحولات افغانستان شود . ارتباط مستقیم روسیه با گروه طالبان  و احتمال ارتباط با گروههای ازبک و بخصوص ژنرال عبدالرشید دوستم  معاون اول رئیس جمهوری افغانستان به همراه برگزاری نشست اخیر مسکو در موردافغانستان با حضور نمایندگان چین و پاکستان به نگرانیها در مورد پیامدهای دخالت روسیه در افغانستان دامن می زند.

از دیدگاه دولت، مجالس سنا و نمایندگان این کشور،روسیه به همراه چین از دریچه پاکستان به تحولات افغانستان  می نگرد و برای حضور مجدد خود در این کشور از طریق پاکستان وارد عمل شده است .از نگاه برخی ناظران ؛ بازگرداندن طالبان به قدرت در افغانستان ،ایجاد وجهه بین المللی برای این گروه  ،دامن زدن به اختلافات در دولت وحدت ملی از طریق حمایت از جناح های قومی همچون ازبک به منظور تقویت موقعیت دوستم در شمال افغانستان و همچنین تلاش برای ایجاد جنگ نیابتی با امریکا در آن کشور از جمله اهداف مسکو در افغانستان تلقی می شود .

با توجه به ادامه نفرت مردم افغانستان از روسیه به دلیل اشغالگری ارتش سرخ در دهه 70 میلادی ، طالبان نیز چندان تمایلی برای همکاری راهبردی با روسیه ندارد به همین دلیل این گروه خواهان مذاکره با آمریکا شده است .از اینرو روسیه به بهانه مقابله با گروه  تروریستی داعش بازی چند جانبه ای را در افغانستان آغاز کرده است  که نوک پیکان آن تضعیف دولت کابل و در مقابل تقویت منطقه و گروه گرایی است .روسیه هیچ شانسی برای حضور در مناطق جنوبی افغانستان به دلیل پشتون بودن آنها ندارد به همین دلیل با کمک ترکیه بر مناطق شمالی افغانستان و همچنین جناحهای قومی ازبک، تاجیک و ترکمن متمرکز شده است .

ورود ژنرال دوستم با دو هزار سرباز به کابل یادآور تحولات دهه های قبل افغانستان است که قوم گرایی و قشون کشی تعیین کننده میزان قدرت گروهها بود . وضعیتی که از دیدگاه برخی  محافل در افغانستان از سوی روسیه دامن زده می شود .دولت افغانستان برای رفع هر گونه شائبه دخالت روسیه در امور آن کشور خواستار ارتباط دولت مسکو با دولت افغانستان و تقویت آن برای مقابله با تروریسم شده است .زیرا این تلقی در جامعه افغانستان وجود دارد که روسیه و پاکستان در همسویی حساب شده با بزرگ نمایی خطر گروه تروریستی داعش در شمال افغانستان ،اهدافی همچون تقویت طالبان و تقویت حضور نظامی روسیه در آسیای مرکزی را دنبال می کنند که می تواند پیامدهای خطر ناکی برای امنیت منطقه و  همسایگان افغانستان داشته باشد .