مقابله با تصمیمات ضد برجامی ترامپ در نیویورک

نخستین نشست وزیران امور خارجه گروه 1+5 از زمان روی کار آمدن دولت دونالد ترامپ در آمریکا برگزار شد.

این نشست برای نخستین بار فرصتی ایجاد کرد تا وزیر امور خارجه ایران و رکس تیلرسون همتای آمریکایی اش پشت یک میز بنشینند. این موضوع از این جهت دارای اهمیت بود که دولت کنونی امریکا از 9 ماه پیش بارها علیه توافق هسته ای موضع گرفته و دونالد ترامپ نیز در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد توافق برجام را مایه شرمساری امریکا توصیف کرد. 

فدریکا موگرینی مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا پس از نشست وزیران امور خارجه گروه 1+5 در نیویورک گفت که همگان بر اجرای کامل تعهدات خویش در چارچوب برجام متعهد باقی ماندند. وی در جمع خبرنگاران گفت اطمینان دارد امریکا از برجام خارج نخواهد شد. رکس تیلرسون نیز پس از این نشست مدعی شد ایران به شکل فنی به برجام متعهد باقی مانده است اما برخی از فعالیت های این کشور در حوزه موشکی و تحولات خاورمیانه موجب نگرانی است. 

گرچه وزیر امور خارجه امریکا برای اثبات خطرناک بودن فعالیت‌های دفاعی - موشکی ایران و حضور این کشور در مبارزه با تکفیری های داعش در سوریه و عراق سندی ارائه نکرد، با این حال، اعتراف به پایبندی ایران حتی با محدود کردن آن به پایبندی "فنی"، راه عهدشکنی واشنگتن را سخت‌تر خواهد کرد. البته اعتراف تیلرسون با توجه با هفت بار گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی مبنی بر پایبندی کامل ایران به برجام، اجتناب ناپذیر بوده است. به خصوص این که دیگر طرف‌های مذاکره با ایران یعنی سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان به همراه روسیه، چین، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و دبیر کل سازمان ملل متحد نیز اجرای دقیق و کامل تعهدات ایران را در چارچوب برجام تأیید کرده اند. با این حال هنوز تردیدهایی  در مورد گردن نهادن دولت امریکا به خواست و انتظار جامعه جهانی برای عمل به تعهدات برجام وجود دارد. تیلرسون اعلام کرده است که دونالد ترامپ تصمیم نهایی خود را درباره ادامه پایبندی آمریکا به برجام یا خارج شدن از آن، گرفته و در آینده نزدیک آن را اعلام خواهد کرد.

برخی شواهد حکایت از آن دارد که ممکن است ترامپ تا 15 اکتبر، پایبند نبودن ایران را به برجام ادعا کند و موضوع را بر اساس قانون مصوب سال 2015 کنگره برای تصمیمی گیری در اختیار قانون‌گذاران امریکایی قرار دهد. این قانون به کنگره اجازه می دهد تحریم های به تعلیق درآمده هسته ای علیه ایران را بار دیگر به اجرا گذارد؛ اقدامی که موجب مرگ برجام خواهد شد. البته از هم اکنون صداهای اعتراض به چنین سناریویی در واشنگتن شنیده می شود. هفت سناتور امریکایی در نامه ای رسمی از دولت ترامپ خواسته اند اگر سندی از نقض فاحش توافق برجام از سوی ایران دارد در اختیار کنگره قرار دهد. با توجه به بارها اعلام پایبندی فنی ایران به برجام از سوی وزارت خارجه امریکا، بسیار دور از انتظار خواهد بود که کاخ سفید بتواند مدرک قانع کننده‌ای را برای ادعای پایبند نبودن ایران به توافق هسته ای، به کنگره ارسال نماید.