انتقاد روسیه از ناکامی اروپا در آزمون عملی برجام

توافق هسته ای برجام ، توافقی بسیار مهم در زمینه حفظ صلح و امنیت بین المللی محسوب می شود . اما خروج آمریکا از برجام در مه 2018 تحولی منفی در این زمینه بود که در راستای فروپاشی این توافق صورت گرفت.

به رغم اقدام آمریکا، اما دیگر اعضای برجام از جمله اعضای اروپایی آن در چارچوب گروه 1+4 بر سودمندی برجام و ضرورت حفظ آن با اتخاذ تدابیرعملی و موثر به منظور ادامه پایبندی ایران به برجام تاکید کرده اند. ازدیدگاه اتحادیه اروپا برهم خوردن برجام و لغو این توافق، تاثیرات امنیتی منفی به دنبال داشته و در عین حال اعتبار دیپلماسی اروپا را بشدت زیر سئوال می برد. بروکسل برجام را نمونه ای از یک توافق چند جانبه می داند که می تواند به عنوان الگو و مدلی برای حل و فصل دیگر مناقشات بین المللی نیز به کار رود .

 اروپایی ها پس از خروج آمریکا از برجام وعده دادند که با تضمین منافع اقتصادی ایران، این توافق را حفظ کنند. به همین دلیل اتحادیه اروپا به دنبال اتخاذ و اجرای تدابیری مانند اجرای مجدد قانون مسدودسازی و نیز ایجاد سازو کار مالی ویژه برای ادامه تعاملات مالی و تجاری و انرژی با ایران رفته است .

در این راستا اتحادیه اروپا از چند ماه پیش اعلام کرد قصد دارد برای مقابله با تحریم‌های آمریکا علیه ایران، یک ساز و کار ویژه مالی موسوم به"اس پی وی" SPV برای پرداخت مالی ایجاد کند تا امکان ادامه همکاری اقتصادی با ایران فراهم شود، اما بروکسل همچنان در حال تکرار وعده‌های بدون عمل است. به رغم اجرای دور دوم تحریم های آمریکا علیه ایران در 5 نوامبر 2018 ،اما هنوز سازوکار "اس پی وی" از جانب اروپایی ها اجرایی نشده است.

"فدریکا موگرینی" مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در اوایل ژانویه 2019 مدعی شد که تلاش برای ایجاد این سازو کار مالی در سال 2019 نیز ادامه خواهد داشت، اما هنوز هیچ اقدام موثر، مشخص و ملموسی برای راه اندازی این سازوکار انجام نشده است.

این مساله انتقاد شدید روسیه به عنوان یکی از اعضای گروه 1+4 را به همراه داشته است. مسکو معتقد است که اتحادیه اروپا در آزمون اجرای برجام نمره قبولی نگرفته است. در این زمینه "ماریا زاخارووا"سخنگوی وزارت خارجه روسیه روز جمعه در واکنش به  تأخیر اتحادیه اروپا در اجرای "ساز وکار ویژه مالی"(اس پی وی) گفت: اروپا به دلیل نداشتن استقلال در اجرای سیاست خارجی، در آزمون عملی برجام موفق نبوده است.

زاخارووا با بیان اینکه مسکو بارها ایجاد "اس پی وی" را در مذاکرات با بروکسل و کشورهای عضو اتحادیه مطرح و مورد تاکید قرار داده است، افزود: اتحادیه اروپا بهتر است در عرصه بین الملل نقش مستقل داشته باشند.

روسیه بارها تاکید کرده که برجام صرفا یک معامله تجاری یا دوجانبه نیست بلکه توافقی چندجانبه است که ازسوی شورای امنیت تایید شده و سندی لازم الاجرا است و به همین دلیل مسکو تلاش های خود برای حفظ این توافق بین المللی را استمرار بخشیده است.

این مساله همچنین هشدار های شدید ایران را به همراه داشته است. تهران بارها بر این مساله تاکید کرده که حفظ برجام مستلزم تلاش جدی و موثر دیگر اعضای گروه 1+4 برای کاهش اثرات منفی تحریم های مجدد آمریکا علیه ایران است و در صورتی که اقدام موثری در این زمینه صورت نگیرد، باقی ماندن ایران در برجام و انجام تعهدات برجامی منطقی نبوده و در راستای منافع ایران نخواهد بود.

"بهرام قاسمی" سخنگوی وزارت خارجه ایران در 5 ژانویه با انتقاد از تأخیر اتحادیه اروپا در اجرای ساز و کار مالی بین ایران و اروپا تاکید کرد: صبر ایران حدی دارد.

با توجه به اختلافات فزاینده اروپا با آمریکا در موارد مختلف از جمله برجام ، اجرایی کردن "اس پی وی" گام مهمی در استقلال عمل اروپا و مقابله با یکجانبه گرایی آمریکا تلقی می شود.این مساله ای است که روسیه نیز بر آن تاکید کرده است./