İmom Əli(ə)-i elm iyən zıney

De İmom Əli(ə)-i vilodəti mınosibəti

Həşi,ıştə şua nuri qılə-qılə çınedəbe.qıləyni de lalə pur bıə dəştədə,qıləyni dıyo nığılə vırəku,qıləyni çı doon xıçəon səku iyən co qıləyni çı Məkkə hışk iyən sutunə sərzəminiku.çı Hira bandiku qıləy mıloyimə nəsim rost be.orom iyən sakit bə Kəbə səmt hərəkətış karde.Rəcəbə manqi dıminə əynə ruji i dastə camaat Xıdo kə qırdo qardedəbin.Fatmə de oqıniyə sıfəti və dezzu Kəbə qırdo təvof kardedəbe və çəy çəşiku bəçəy dimi kukəon ars rubıə holədə jıqo zumuzumə kardedəbe:"Xıdolim ha!bətı bovəm heste.bərosti,mı ıştı kə binovrə noə bəştə cəddi həzrəte İbreym-Xəlil(ə)-i imonım heste.ha Ğadir iyən Zumandə Xıdo ha! Xıdolim ha! tıro ğəssəm doydəm bə ın kə təməli noə kəsi iyən bəçımı ləvədə bıə fərzəndi,ım zandemoni bomı hostonkə!"

Bə ikkərə çı milləti de heyrəti pur bıə çəşon mığobilədə Kəbə divo poə be və çoko Fatmə əyo daxil be,əv ijən bəştə sıftənə holəti oqarde.həmməkəs de təəccıbi mot mandəbe iyən çın hodisə bədiqə qıləy sanqinə sukuti həmmə vırəş eqəte.məxloği xırtəonədə ov hışk bəbe.həmməkəs çı heyrət iyən çoçinəti dılədə be.hiçkəsi nəfəs beşedənıbe.hiçkəsi curətış nıbe ım sukuti darışto iyən bıvoto:"iləzə çımi bənav Kəbə divo poə be iyən qıləy dıconiyə jen əyo varid be."

Ki bovə kardey əzıni ki,qıləy sığə divo dı poə bıbu və qıləy hamilə jen bəçəy dılə dəşo? heyrət iyən təəccıb bəvədə ziyod be ki,Kəbə kiliddor həm boçəy bə oj kardeyro xeyli cəhdış karde,əmmo oxoyədə bə hiç qıləy nəticə nırəse. milləti izdihom ləzə bə ləzə ziyod bedəbe ta çın koy oxo mışohidəkəyn.nisbətən qıləy tulani iyən dırozə mıddəti bəpeştə,həmonə divo ijən poə be  və çı Fatmə binti Əsədi vavriski doə sima bəçəş çiye və Kəbə movludış ıştə daston sape qətə holədə çəyu xaric be.

Ğurur iyən Şərəfi sanqinə nur çı Kəbə movludi səpe ıştə hevujə kəşonış oj kardəbe və çə fərzəndi pı Əbu Talıb(ə) şoyvonəti çəy dimədə vavriski doə holədə vanqış je:"ha məxloğ ha! çımı zoə Əli,Xıdo kədə bə dınyo çəşış oj karde."  ım misliş nıbə iyən əzəmətinə hodisə cımə,Rəcəbə manqi senzəminə ruji və Əbrəhə bə Xıdo kə həmlə siminə sori ki, de"ammul-fili" məşhur be,bə əməl ome.

Həmonə ruj ki,Əli(ə) Kəbə nomo qıləy mığəddəsə məkonədə bə dınyo çəşış oj karde və bə həmmə kəsi təəccıbi boyis be.zira hiçfaxti ikəs çəy bənav Kəbə kədə bə dınyo omənıbe iyən çəy bədiqə həm ım ko tikror bıəni.ım ko çə həzrəti yolyəti nışon doə əloməte.əmə ımruj qıləy komilə insoni mvardə ruji id kardedəmon ki, ğərəz Xıdo-Rəsuli(s) hiçki əvış çok-çoki nıznışe.joqo ki,Peyambəre-Əkrəm(s) bə ə həzrəti xitob kardə holədə hamyəşe:"Ha Əli ha! sıvoy mı iyən tı hiçki Xıdoş nızıne və ğərəz Xıdo iyən tı hiçki mınış nızıne və sıvoy Xıdo iyən mı hiçki tınış nızıne."(rozətul-muttəğin,13-ə cild).əmmo de ın holi Əli(ə) bənə şua doə həşi çı tarıxi səyfədə vavriski doydə.Hicri haftminə əsrədə jiyə və bə "Nəhcul-Bəlağə" kitobi şərh nıvıştə əhle-sunnəti məşhurə alim İbn Əbil-Hədid,Əli(ə)-i fəziləton həxədə jıqo voteydə:" çiç bıvotım qıləy merdi barədə ki,çəy deşmınon bəçəy fəzilət iyən mənağibon etırof kardedən və hiçfaxti ğadir nıbin ki,çəy mənağibon bə həjə bıjənon və çəy fəziləton bıpuşnon".

Peşo əlovə kardedə:"...Bəni-Uməyyə zəmini şərğ iyən ğərbədə çı islomi hukmronətişon bəştə dast qəte və de harcurnə hiyləgərəti çəy nur iyən ço okıştey dumo bin və minbəri səpe harcurnə nifin iyən iftiro bə Əli(ə)-i tərvic kardedəbin,hakəs əy mədh kardedəbe,de təhdidi dim bə dim omeydəbe.Əli(ə)-i barədə bıə har qıləy hədisi ğədəğən kardedəbin.əvon hətta haştedə nıbin ki,ikəs ıştə tojə bə dınyo omə fərzəndi nomi Əli bınəy.qırd ım cəhdon bə hədər şe və Əli(ə)-i şəxsiyyət tikəy həm əzəmətin be....həyğətədə çı Bəni-Uməyyə qırd ım cinoyəton bənə həşi deştə dıqlə daston puşniye be....ısət az çiç bıvotım qıləy merdi barədə ki,qırd fəziləton oxoy bəy rəsedə və har qıləy məktəb iyən dastə ıştəni bəy mənsub zıneydə..bəle,əv çı həmmə fəziləton rəyise...."(Şərhul-Nəhcul-Bəlağə,İbn Əbil-Hədid,1-ə cıld).