Osmoniyə surəon-114

Osmoniyə surəon-114

Nımoji həxədə coqləyni nuktə ıme ki,əv insoni  qınoon şıtedə və pok kardedə və ilahi məğfırət və baxşeşi ğəbul kardey vositəy.nımoji xıslət ıme ki,insoni bə tobə iyən ıştə dəvardəyon isloh karde tərəf sədo jeydə. qıləy hədisədə omə ki,peyğombər(s) ıştə əshabonku dəparseşe:ehanə  şıməku qıləyni kə kəno qıləy sof iyən pokə ovış bıə ru bıbu və şımə ruji penc kərə əyo dənışton,aya şımə bədmədə qıləy mırdol iyən nopokə çi bəmande? əvon ərzışon karde:ne.hamyeşe: nımoj həm dırıst bənə həmonə cari bıə oviye.ha zəmon ki,inson nımoj bıvoto,çəy dıqlə nımoji miyono kardə qınoon çı miyoniku bəşe.de ın tərtibi bə qıno təsiri xoto bə insoni dıl və ğəlbi nıştə pason,təmiz bəbe bəşe.

Nımoji xısusiyyətonku ıme ki,insonədə imoni rufi zumand bəkarde və çı təğvo toğə insoni dılədə pebərosne.bəçəyro qahi vaxti  çı peyğombər(s)  iyən islomi ovliyaon palu kali qınokorə fərdon barədə sehbət bedəbe iyən çəvon şərhe-hol bəyon bedəbe,ə yolə şəxsiyyəton hamyedəbin:nımoj əvoni isloh bəkarde.

Nımoj deməkə ki,ruji penc kərə və qıləy mıəyyənə zəmonədə votey bedə,dayimi surətədə bə insoni çəşnavi və xəbərdorəti  doydə və çı xılğəti hədəfi bəçəy vir iyən yodi dəğandedə.

Nımoj,insoni əxloği fəziləton iyən mənəviyə təkamuli perosnə vositəy.çıro ki,inson məhdudə maddi dınyo və təbyəti aləmi ço divoku bə bi beşedə və xaric bedə,bə osmoniyə mələkuti vanq jeydə və de firiştə iyən mələkon  həmray və həmsədo bedə.nımojəvotə inson ıştəni Xıdo mığobilədə bə hiç qıləy vositə ehtiyoc nıbə holədə  vindedə və deəy sıxan votedə iyən qəp jeydə.

Həmonə bın yəni 45-ə ayədə çın bəhsi dəvomədə hamyedə:Xıdo zikr kardey çəysə həm bəpe iyən barze. umumən çı qırd ibodəton ruf,ısət çı nımoj bıbu ya ğərəz əv-Xıdo zikre. Nımoji sıxanon,əməlon iyən çəy mığəddimə və vəsə,qırd ımon həyğətədə insoni dılədə Xıdo zikri bəyji kardedə.

Ənkəbuti mıborəkə surə 46-ə ayədə de əhli-kitobi bəhs,rəftor iyən votemoni həxədə bəhs bıə və hamyedə: “Və de əhle-kitobi ğərəz de veyçokə şivə hesı-pes məkənən illa de çəvon sıtəmkoron”. Islomi mədəniyyətədə de co milləton çok,solim iyən sulhamizə robitəon,vey təkid bıə.iyo ayə bə yod dənoydə ki,de əhli-kitoni rəftorədə şımə votə sıxanon de ədəbi,dustonə iyən məntığ bə istidloli bə ico bıbu. deəvon dimbədim omeyədə,bəbe çı dave, istehzo,hoziyəti iyən ihonətiku pərhizkənən.ım bəçəy xotoye ki, islomi prizmaku de co din,mədəniyyət və umməton iyən deçəvon  tərədoron səhih və rasionalə  ploemika və bəhs iyən votemonon  ğəbul bıə.

Həlbəttə,qahi vaxti mumkine ki,bəhs iyən cidolədə,mığobil tərəf ın nev sulhazmiə rəstroi çı mısılmınon zəyifəti və ocizəti bızıno və ya əvon jqıo məst iyən məğrur bıbon ki,çəvon bın tərzədə bıə rəftor çəvon bə mısılmınon ihonət katrdey ziyodko.liza,ayə çəvon sıtəmkoron çın dustonə iyən sulhamizə rəftoriku istisna və co kardedə.çın ayə oxoyədə  çokə bəhs iyən polemika  ruşinə nımonəonku qıləyniku bəhs kardedə və hamyedə: “və(bəvon) vuji: əmə(Xıdo tərəfiku) bəmə iyən bəşmə nozil bıə çiyon imon hestemone. və çəmə iyən şımə Xıdo iqləyniye. və əmə bəy təslimimon”.

Ənkəbuti mıborəkə surə 48-ə ayə bə islomi-peyğombəri(s) dəvəti həx bıey co ruşinə nışonəonku qıləyni yəni bə həzrəti ummi bıey işorə kardedə və hamyedə: “Və tı çın(Ğıroni) bənav hiç qıləy kitob handedənıbiş və deştə dasti hiç qıləy çi nıvıştedənıbiş, bın surətədə ıştı(sıxanon) botıl bıey dumo bıəkəson bə şəkki dıço əbin”.

Xıdo-Rəsul(s) harçənd handey iyən nıvıştey zıneydə nıbe,əmmo qıləy kitobış varde ki,çəy ayəon ruşin və elm iyən ağli soybonış motış kardə.əmmo inodkorə fərdon hiçcurə hozzı bedə nıbin ki,Kərimə-Ğıroni məntığ iyən istidloli mığobilədə təslim bıbon.əve əvon de istehzo votedəbin:“Və voteşone: çıro bəy çəy pərvərdıqori tərəfiku(bənə Mosə əso) qıləy mecuzə nozil bedəni? vuji: mecuzəon fəğət Xıdo paluye. (deçəy əmri nozil bedə)və az fəğət qıləy oşkoə tarsədəm”.(50)

Peşonə ayədə çın bəhsi idomədə bə yod dənoydə:” “Ayə(ın mecuzə) boəvon kifoyət kardedəni ki, əmə(osmoniyə) kitob nozil kardemone ta dayima bəvon tilovət bıbu. həyğətən, bın kitobədə bo imon vardə dastə rəhmət iyən təzəkkur(nəsyət) heste”.

Ənkəbuti mıborəkə surə oxonə ayə hamyedə: “Və çəmə royədə cihod kardə kəson(çı nezəti) roon bəvon nışon bədomon və həyğətən, Xıdovənd de çokə ko soybone”.

Xıdo roy bəsə jıə kəson harçənd itərəfo de işkil iyən problemon  cə co tərəfiku de ehtımol doə bıə fırsiyon dim bə dimin,ın ayə bə bəşəri xatırcəməti doydə ki,ehanə roy dırıst iyən səhihə şikilədə bəsə bıjənon,çı Xıdovndi hidoyətiku bəhrə bəbardeyn.həlbəttə,bə ilahi hidoyəti ro rəseyro,səy iyən cəhd lozıme və sıftənə ğədəmi inson ıştən bəbe şodo.qahi vaxti qilə dırıst və xolisonə ğədəm,boəy hidoyət iyən  əbədiyə hərəbaxtəti bə ərməğon bəvarde.beşək ehanə inson bəştə vıjniyə roy dığğətko və bo Xıdo xoto cəhdko,roy miyonədə ilahi hidoyəton bəçəy soyəx bome və bəy komək bəkarde.